Britse jagers schieten op hun concurrent, de blauwe kiekendief

Ornithologie Kuikens van Schotse sneeuwhoenders zijn een favoriete prooi van de blauwe kiekendief. Dat vinden jagers niet prettig. De kiekendieven verdwijnen op raadselachtige wijze.

Een blauwe kiekendief (Circus cyaneus) in het Schotse reservaat Loch Gruinart.
Een blauwe kiekendief (Circus cyaneus) in het Schotse reservaat Loch Gruinart.

Gezenderde blauwe kiekendieven in Groot-Brittannië verdwijnen spoorloos in de buurt van jachtgebieden. Dat duidt op illegale jacht, schrijven biologen van de universiteiten van Kaapstad en Aberdeen in Nature Communications van deze week.

In Engeland en Schotland zijn veel heidegebieden opengesteld voor de jacht op het Schotse sneeuwhoen (beter bekend als ‘red grouse’, de vogel van de whisky). Het onderhouden van die heidevelden is duur. „De jacht op sneeuwhoenders is een economische bezigheid in Engeland”, vertelt Rob Bijlsma aan de telefoon. Hij is ornitholoog bij de Werkgroep Roofvogels Nederland en kent het onderzoek, maar is niet bij de Nature Communications-studie betrokken. „Die heidevelden zijn een soort akkers voor sneeuwhoenders.”

Een dag schieten

Jagers betalen veel geld voor een dag sneeuwhoenschieten: ze huren mensen in om hun geweer te laden, mensen met jachthonden om de buit op te halen en mensen die de catering verzorgen.

De blauwe kiekendief (Circus cyaneus) is overal in Europa een beschermde roofvogel. Ook in Groot-Brittannië en Nederland. „Het is een licht beestje, weegt drie- tot vierhonderd gram”, zegt Bijlsma. Ze eten kleine dieren, waaronder Schotse sneeuwhoenkuikens. Landgoedeigenaren willen het liefst een zo groot mogelijke populatie Schotse sneeuwhoenderen hebben en zijn roofvogels daarom liever kwijt dan rijk. Dit uit zich in een langdurig conflict tussen beheerders van de heidevelden, jagers en natuurbeschermers. Bijlsma: „Dat conflict speelt al meer dan twintig jaar en jagers lijken boven de wet te staan.”

De onderzoekers wilden weten of ze satelliet-trackers konden inzetten om te kijken of er overlap is tussen de dood en verdwijning van blauwe kiekendieven en jachtgebieden. Tussen 2007 en 2017 gaven zij 60 blauwe kiekendieven in Noord-Engeland en Zuid-Schotland een tracker op hun rug die elke 48 uur locatiegegevens doorseinde. Binnen een jaar waren 38 van de kiekendieven (66 procent) verdwenen zonder een spoor achter te laten. Ook de zender was niet terug te vinden. Daarnaast werden drie vogels dood teruggevonden. Ze waren in hun poot geraakt en zijn later pas gestorven. Eén zender werd los gevonden, zonder karkas.

Illegaal geschoten

Het viel op dat de dieren in de laatste week van hun leven tijd hebben doorgebracht in de buurt van Schotse sneeuwhoenjachtgebieden. Daarom denken de onderzoekers dat de vogels illegaal zijn geschoten door jagers of beheerders van de heidegebieden, die vervolgens de zenders kapotgemaakt hebben.

De auteurs kunnen in elk geval niet bedenken waardoor de vogels anders verdwenen zouden kunnen zijn. Er was geen aanwijzing dat de zenders niet goed werkten. En wanneer de dieren door een vos of steenarend zouden zijn opgegeten, dan zouden de zenders toch terug te vinden moeten zijn. Ook bij een botsing met een windmolen zou je karkassen verwachten.

In de toekomst willen de onderzoekers trackers gebruiken die constant locatiegegevens kunnen doorzenden. Daarmee hopen ze nog beter op te sporen waar de roofvogels exact zijn verdwenen.

Lees over kiekendieven in Nederland (en dat de blauwe verdwijnt): Plots is-ie hier, de steppekiekendief!