‘Meer geweld tegen politie rond jaarwisseling’

Politiemensen hebben tijdens de jaarwisseling met meer geweld te maken gehad dan uit de officiële cijfers blijkt, concludeert de centrale ondernemingsraad na eigen onderzoek.

In de Groningse wijk Paddepoel kwam het in 2018 in de aanloop naar de jaarwisseling tot een confrontatie tussen jongeren en de politie en ME. Ook werden diverse aanhoudingen verricht. Foto Anjo de Haan / ANP
In de Groningse wijk Paddepoel kwam het in 2018 in de aanloop naar de jaarwisseling tot een confrontatie tussen jongeren en de politie en ME. Ook werden diverse aanhoudingen verricht. Foto Anjo de Haan / ANP

„Het liefst zou ik ze persoonlijk allemaal in elkaar slaan”, zei premier Rutte begin januari over relschoppers die met Oud en Nieuw hulpverleners bedreigen en mishandelen. Volgens de politie steeg het aantal geweldsincidenten tegen agenten afgelopen Oud en Nieuw naar 59, ten opzichte van 51 een jaar eerder.

De Centrale Ondernemingsraad (COR) van de politie zette echter vraagtekens bij deze cijfers en startte een intern onderzoek. De COR vermoedde dat het aantal hoger moest liggen, omdat veel incidenten tijdens de jaarwisseling niet waren gemeld. Cijfers die vrijdag naar buiten werden gebracht, bevestigen dit vermoeden: van de 3.426 ondervraagde agenten zeiden er 326 met geweld te maken te hebben gehad afgelopen jaarwisseling. Bij 120 gevallen ging het om fysiek geweld.

Makkelijker melden

Volgens Rob den Besten, voorzitter van de COR, werpt dit een heel andere blik op de problematiek rond de jaarwisseling. „Veel agenten, 67,2 procent, hebben incidenten niet gemeld omdat ze het vergrijp te licht vonden of het bij hun werk vinden horen. Agenten moeten geweld echter nooit normaal vinden.” De COR wil de maatschappelijke discussie over geweld tegen agenten tijdens de jaarwisseling aanzwengelen. Den Besten vindt bovendien dat het agenten gemakkelijker moet worden gemaakt om incidenten te melden, bijvoorbeeld via een app op hun telefoon. Het melden van incidenten verloopt nu via ingewikkelde systemen en neemt uren in beslag.

Marnix Eysink Smeets, lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid op de Hogeschool Inholland Rotterdam, vermoedt dat het moment van uitkomen van de nieuwe cijfers bewust is gekozen. Deze week vinden er gesprekken plaats met alle betrokken veiligheidsinstanties over de jaarwisseling. Eysink Smeets denkt dat de COR met de uitkomst van het onderzoek voor hogere straffen zal gaan pleiten. De ondernemingsraad steunt namelijk het voorstel dat minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) vorige week presenteerde om geweld tegen hulpverleners met celstraffen aan te pakken.

Het interne onderzoek onderschrijft dat agenten niet altijd het vertrouwen hebben dat geweldplegers gestraft worden. 16,8 procent zegt geen melding te hebben gemaakt van een incident omdat de afdoening teleurstelt. Den Besten: „Rechters houden vaak rekening met de gevolgen van straffen voor daders, met taakstraffen als uitkomst.”

Lees ook over de kritiek op het plan van Minister Dekker om geweld tegen hulpverleners strenger te gaan bestraffen

Geen nieuws

In januari bleek uit een analyse van politiecijfers door datajournalistiek bedrijf LocalFocus en Marnix Eysink Smeets juist nog dat het aantal geweldsincidenten tijdens de jaarwisseling al jaren structureel daalt, ondanks de incidentele stijging van afgelopen jaar. De analyse maakte gebruik van de cijfers over gemelde incidenten en concludeerde een dalende trend.

Lees ook Oud-en-nieuw-anarchie neemt al jaren af

De cijfers van de COR lijken dit tegen te spreken, maar volgens Marnix Eysink Smeets zijn ze geen nieuws. „Dat maar een deel van de incidenten wordt gemeld is al jaren bekend. Omdat er geen signalen zijn dat het afgelopen jaar procentueel minder incidenten werden gemeld, klopt het beeld nog steeds dat het aantal incidenten al jaren afneemt.”

Volgens hem is het tekenend dat het aantal aanhoudingen al jaren daalt, een statistiek die niks met meldingsbereidheid te maken heeft. „Ondanks dat het gemelde aantal geweldsincidenten afgelopen jaar iets steeg, daalde het aantal aanhoudingen opnieuw. In theorie zou de oorzaak zou kunnen zijn dat de vergrijpen lichter zijn of dat de politie minder daadkrachtig optreedt. Inzetten op hogere straffen heeft dan ook weinig zin als de aanhoudingen blijven dalen.”

Dat de politie een maatschappelijke discussie wil starten over incidenten rond de jaarwisseling vindt Eysink Smeets absoluut legitiem. „Maar probeer daarvoor niet een ander beeld te schetsen van de eigenlijke ontwikkelingen.”