May op de valreep gedwongen strategie te wijzigen: chaos dreigt

Brexit Premier May mag zonder wijzigingen niet opnieuw laten stemmen over haar Brexit-deal. Dat doorkruist haar plan volledig.

John Bercow op maandag aan het woord in het parlement.
John Bercow op maandag aan het woord in het parlement. Foto Reuters TV

De Britse premier Theresa May kan niet haar Brexit-deal opnieuw aan het Lagerhuis ter stemming voorleggen zonder „substantiele wijzigingen”. Dat heeft John Bercow, voorzitter van het Lagerhuis, geoordeeld. Daarmee wordt de strategie van Theresa May in het eindspel van de Brexit compleet in de war gegooid en is het onduidelijk welke stappen de premier zal zetten om te voorkomen dat het Verenigd Koninkrijk over tien dagen zonder akkoord een chaotische No Deal-Brexit tegemoet gaat.

Vorige week verloor May de stemming over haar Brexit-deal, maar ze hoopte de druk op te voeren en deze of volgende week alsnog een nieuwe stemming te houden. May wilde vooral de Brexiteers binnen haar eigen Conservatieve Partij, Labour en de Noord-Ierse unionisten (DUP), haar gedoogpartner, overtuigen dat haar deal niet perfect is, maar wel de enige garantie biedt dat het Verenigd Koninkrijk uit de EU treedt. Haar deal nogmaals verwerpen zou betekenen dat May eind deze week op de EU-top genoodzaakt was langdurig uitstel van de Brexit aan te vragen, een doemscenario voor Brexiteers.

Op de kwestie Brexit blijft het Britse Lagerhuis, ooit een voorbeeld voor de wereld, stuurloos dolen.

Haar strategie leek daarom enige beweging te veroorzaken. Onderhandelingen met de DUP over de voorwaarden voor hun steun vorderden. Brexiteers die eerder tegenstemden, maakten duidelijk nu te overwegen in te stemmen met haar deal. „Geen deal is beter dan een slechte deal, maar een slechte deal is beter dan lid blijven van de EU”, zei Jacob Rees-Mogg op de radio. Dat was een indicatie dat een van de felste critici van May overwoog voor te stemmen.

Staatkundige chaos

Het besluit van Bercow betekent echter dat May haar strategie fundamenteel moet wijzigen. Hij wijst op parlementaire precedenten, die teruggaan tot 1604, om tot de conclusie te komen dat een voorstel dat al afgewezen is, niet in dezelfde zittingsperiode opnieuw in dezelfde vorm beoordeeld kan worden. Een andere formulering of een spitsvondigheid volstaan niet, volgens Bercow. Labour-politicus Hilary Benn vroeg Bercow of inhoudelijke wijzigingen van de afspraken met de EU nodig waren. „In alle waarschijnlijkheid is het antwoord daarop ja”, zei Bercow.

De premier reageerde niet onmiddellijk op het besluit van Bercow. Haar woordvoerder liet ontredderd weten dat Bercow May „niet op de hoogte had gesteld van zijn besluit, noch van zijn intentie een besluit te nemen”. Robert Buckland, een hoge juridische adviseur van de regering, zei dat het VK in „een majeure staatkundige crisis verkeert”.

In het Lagerhuis opperden de Schotse nationalisten dat de chaos compleet is en dat intrekken van de Brexit bespreekbaar moet zijn. Het woord ‘verkiezingen’ doet de ronde, evenals vragen hoe lang de positie van May houdbaar is.

De Brexiteers reageerden instemmend op het besluit van Bercow. Zij hoeven niet te kiezen tussen een, in hun ogen, slechte deal of lang uitstel en hopen dat het Lagerhuis besluiteloos richting No Deal beweegt.