In Christchurch zie je overal geweren – voor de jacht

Wapenlobby in Nieuw-Zeeland Veel Nieuw-Zeelanders groeien op met jagen, ouders kopen daarom geweren voor hun kinderen. „Het hoort bij de manier van leven van de Kiwi’s.”

Langs de rand van de weg, net buiten Christchurch, staat een advertentie van de wapenwinkel Gun City.
Langs de rand van de weg, net buiten Christchurch, staat een advertentie van de wapenwinkel Gun City. Foto Marty Melville/AFP

Zijn zoontjes vinden het leuk om op konijnen te schieten. Dus heeft vader Scot Gibson maandag een geweer voor hen gekocht, in Gun City in Christchurch. Hij komt de winkel uitlopen met een brede zwarte koffer en een plastic tas met een paar doosjes munitie.

Het is een ‘gewoon’ vuurwapen geworden, geen semi-automatisch vuurwapen. Al heeft Gibson wel even overwogen om er zo eentje te kopen, vertelt hij. „Die zullen wel snel verboden worden, dus nu kan het nog. In de winkel waren ze al bijna uitverkocht.”

Dat verbod, daar krijgt Scot Gibson waarschijnlijk gelijk in. Maandag maakte de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern bekend dat haar regering unaniem heeft besloten om de wapenwetgeving aan te scherpen na de aanslag op twee moskeeën afgelopen vrijdag. Het kabinet komt binnen een week met details, maar Ardern zei eerder al dat ze aan een verbod op het bezit van semi-automatische wapens denkt.

Scot Gibson vindt dat „een typisch voorspelbare reactie”. Hij kijkt er bedenkelijk bij. Nieuw-Zeelanders zijn met jagen opgegroeid, zegt Gibson. „Het hoort bij de manier van leven van de Kiwi’s.” Voor jagers zijn halfautomatische vuurwapens handig, legt hij uit, omdat je die niet steeds opnieuw hoeft te laden als je op een bewegend doel schiet.

Maar zulke wapens zijn relatief makkelijk om te bouwen naar een volautomatische variant, waarbij de schutter alleen de trekker maar ingedrukt hoeft te houden om af te vuren. Zoals waarschijnlijk Brenton Tarrant heeft gedaan bij zijn aanslagen.

Lees ook: Bijna iedere moslim in Christchurch heeft iemand verloren

Acht schietverenigingen

De aankondiging voor strengere regels is wel degelijk uitzonderlijk. Omdat die zo snel na de aanslag komt – in 1996 kostte het buurland Australië na een groot schietincident twaalf dagen om zo’n besluit te nemen. En ook omdat eerdere regeringen meermaals hebben geprobeerd om de wet aan te passen, maar de sterke wapenlobby dat altijd wist tegen te houden.

Voor die lobby is nu een cruciaal argument weggevallen, namelijk dat er in Nieuw-Zeeland altijd relatief weinig slachtoffers vielen door schietgeweld. Volgens de universiteit van Sydney telde Nieuw-Zeeland in 2015 1,24 doden per 100.000 inwoners. Ter vergelijking: in de Verenigde Staten waren dat er 11,98 per 100.000 inwoners, bijna tien keer zoveel.

Belangrijk verschil is dat Amerikanen een wapen kopen ter zelfverdediging en in Nieuw-Zeeland boeren jagen als noodzaak zien om dieren van hun terrein te krijgen. Schieten is daarnaast een populaire hobby. Alleen Christchurch telt al acht schietverenigingen. Aan de muur van Gun City hangen koppen van opgezette dieren als trofeeën. Een paar herten met grote hoorns, een ossenkop, een paar eenden. Je kunt er ook nep-eenden kopen om op te schieten. Bij de geweren aan de muur hangen bordjes: tweedehands, voor kinderen of voor beginners.

‘Doodgewone bestellingen’

Gun City is de grootste wapenwinkelketen van Nieuw-Zeeland en kreeg veel kritiek over zich heen omdat de winkels de afgelopen dagen na de aanslag open bleven. Baas David Tipple maakte maandag op een persconferentie ook nog eens bekend dat Brenton Tarrant vier van zijn wapens bij Gun City had gekocht. Hij had dat online gedaan, zei Tipple, „het waren doodgewone bestellingen”.

David Tipple weigerde categorisch om zich uit te spreken in het wapendebat. Dat komt later wel, zei hij. Maar toen journalisten hem vroegen of het niet vreemd is dat heel Nieuw-Zeeland over strengere regels praat, behalve hij, zei baas Tipple iets veelzeggends:

„Mijn kleinzoon van zes kwam naar me toe dit weekend. Opa, vroeg hij, hoe kan het dat mensen denken dat de wapens het probleem zijn? Die man is toch het probleem?”

Anders dan in VS kopen Nieuw-Zeelanders geen geweer uit zelfverdediging

De Nieuw-Zeelandse premier Ardern maakt nu gebruik van de gelegenheid die de aanslagen hebben geschapen. Ze zei: „Ik weet zeker dat een grote meerderheid van de Nieuw-Zeelanders zich kan vinden in het sentiment dat we iets moeten veranderen.”

En sommige Nieuw-Zeelanders mogen dan nog snel een geweer zijn gaan kopen, daar staat een andere groep tegenover, zei premier Ardern: „Zij zijn juist hun wapen bij de politie komen inleveren. Dat kan ik alleen maar toejuichen.”