Folderen of proefballonnen: werkt campagnevoeren?

Vrijwel alle landelijke kopstukken gingen afgelopen weekend het land in om kiezers te ontmoeten, werkt dat? Of is het slimmer om proefballonnen op te laten? De VVD ziet het tijdperk-Rutte aflopen. En waarom gingen Jesse Klaver en Thierry Baudet toch niet in debat bij Buitenhof?

FOLDEREN: Mark Rutte ging naar een winkelcentrum in Leidschenveen, Lodewijk Asscher naar de Lijnbaan in Rotterdam, Lilian Marijnissen koos een woonwijk in Den Bosch. Politici gingen afgelopen weekend de straat op om kiezers te overtuigen, maar werkt dat eigenlijk wel? Dat folderen is vooral een cameramoment, wordt gesignaleerd in de NRC-podcast Haagse Zaken. Dat bleek afgelopen weekend ook maar weer: na instructies van een fotograaf bood Rob Jetten een kaasboer een folder aan - die aanhanger van Forum voor Democratie bleek te zijn, en weigerde. Lodewijk Asscher deelde rozen uit, maar ging nauwelijks met kiezers in gesprek. En de folders van Geert Wilders vonden in Volendam weinig aftrek, maar hij ging wel met jan en alleman op de foto.

PROEFBALLON: Een andere veelgebruikte methode: de proefballon. Het recept: de onderbouwing moet kloppen, maar iedereen moet er óók even over praten. En dus kwam Rob Jetten met het idee om 50.000 Polen naar Nederland te halen om vacatures op te vullen. Buma wilde ‘basisbanen’ voor mensen in de bijstand. De ChristenUnie pleitte voor een ‘Prins-Bernhardtaks’ voor grote beleggers op de woningmarkt. Maar kiezers geloven niet dat zulke proefballonnen praktijk worden, blijkt uit onderzoek. Waarom politici het dan toch doen? Ze hopen dat de kern van de boodschap blijft hangen. Dat Jetten voor vrij verkeer van diensten is, bijvoorbeeld. En het is de ideale proeftuin, om te kijken hoe een plannetje valt. De basisbanen van Buma zouden we wel eens in het volgende verkiezingsprogramma kunnen lezen.

TV-DEBAT: In de laatste fase van de campagne worden geen nieuwe ideeën meer gelanceerd: het is de tijd van de tv-debatten. Vanavond is het tweede debat, bij EenVandaag. Dat peilde vorige week dat de helft van de kiezers nog niet heeft bepaald op welke partij ze moeten stemmen. De afgelopen dagen werd er van alle kanten ingehakt op Thierry Baudet, maar die doet vanavond niet mee: alleen de acht grootste partijen in de Tweede Kamer mogen meedoen, in vier één op één-debatjes. Geert Wilders neemt het op tegen Klaas Dijkhoff over de Nederlandse samenleving, Jesse Klaver en Sybrand Buma debatteren over het klimaatbeleid, Rob Jetten en Lilian Marijnissen over de pensioenen en tussen Gert-Jan Segers en Lodewijk Asscher gaat het over het thema wonen.

TIJDPERK-RUTTE: Klaas Dijkhoff doet dus het EenVandaag-debat voor de VVD, maar morgen schuift Mark Rutte aan bij het slotdebat van de NOS. Wie zou de partij bij de volgende verkiezingen moeten leiden? NRC stelde die vraag in een steekproef onder regionale VVD-bestuurders en -volksvertegenwoordigers. Daaruit blijkt dat Dijkhoff op veel steun kan rekenen. Een meerderheid vindt dat het tijdperk-Rutte is afgelopen: maar dertig procent noemde Rutte als lijsttrekker voor de volgende Tweede Kamerverkiezingen. Het is tijd voor “vers bloed”, en Dijkhoff is de aangewezen man, vinden de VVD’ers. Rutte zelf denkt dat hij nog wel even doorkan, zegt hij tegen de NOS: “Ik bulk nog van de energie.”

KLAVER VS BAUDET: De afspraak stond al maanden: gisteren zouden Jesse Klaver en Thierry Baudet debatteren in Buitenhof. Maar ze zaten er niet - volgens presentator Jort Kelder hadden de twee al te vaak tegenover elkaar gezeten. Eerst wilde Buitenhof nog een interview met alleen Baudet, zegt Kelder tegen The Post Online. Maar die weigerde dat. Het programma wilde wel een debat tussen Klaver, Baudet én Rob Jetten, maar dat wilde GroenLinks weer niet, stelt Kelder. GroenLinks wilde wel een interview met Klaver, maar dat vond Buitenhof niet interessant genoeg - het zou geen ”nieuwe inzichten” opleveren. Uiteindelijk kwamen er geen landelijke politici in het programma, maar ”kopstukken uit de provincie”.

KLAVER VS BUMA: Plotseling kwam er toch een CO2-heffing, en zo sorteerde het kabinet vast voor op een samenwerking met GroenLinks. Het is maar de vraag, zo stelt NRC-commentator Tom-Jan Meeus, of de kiezer zo’n brede samenwerking van VVD tot GroenLinks wel trekt. Misschien was dat ook de gedachte van Sybrand Buma toen hij vrijdagavond hard op Jesse Klaver inhakte bij het tv-programma Pauw en Jinek. “Als er gepraat moet worden, zou ik niet weten waarom GroenLinks de eerste moet zijn. Ik praat liever met de SP, die zich anders dan GroenLinks afvraagt: is het betaalbaar?” De vraag die blijft hangen: is het tactiek van Buma, of misschien toch persoonlijk?

INTEGRITEITSONDERZOEK: Een nieuwe klus voor de integriteitscommissie van de VVD: de partij gaat onderzoeken of er sprake is van belangenverstrengeling door VVD-senator Anne-Wil Duthler. Haar bedrijf gaf adviezen over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), waar ze als senator zelf over stemde, bleek uit ondezoek van Follow the Money. De wet werd in de Eerste Kamer met een meerderheid van één stem aangenomen. Ook zou Duthler betrokken zijn bij ict-bedrijven van haar man. De VVD’er zou in de Eerste Kamer hebben gepleit voor zaken die in het voordeel van die bedrijven zouden zijn. Duthler zelf noemt het tegen Nieuwsuur ”opmerkelijk” dat deze zaak opspeelt vlak voor de verkiezingen. Ze weerspreekt alle beschuldigingen. Duthler staat niet op de kandidatenlijst voor de Eerste Kamer, wat betekent dat ze na mei sowieso uit de senaat zal verdwijnen.

QUOTE VAN DE DAG:

“De vraag is op basis waarvan de bewindspersonen telkens hun koers bijstellen. Is dat op electorale basis? Op basis van overtuiging en principe? Of op populariteit?”

NRC-columnist Rosanne Hertzberger zag het kabinet de afgelopen tijd wel erg vaak van mening veranderen.