Broodje Aap bij Omroep Max

Zap Wat Omroep Max in ‘Wat een verhaal!’ serveert als ‘waargebeurd’, is in werkelijkheid verzonnen. Maar wie is nu de bron van dit bedrog?

Tina de Bruin speelt een ‘waargebeurd’ verhaal na in Wat een Verhaal!
Tina de Bruin speelt een ‘waargebeurd’ verhaal na in Wat een Verhaal! Beeld Omroep Max

Een vrouw gaat even lunchen in het restaurant van een groot warenhuis. Ze zet haar drie boterhammen en kopje thee op een tafeltje en realiseert zich dat ze nog bestek moet pakken. Ze keert om, maar dan… O wacht, wat ik ook nog moet vertellen is dat ze in haar tas de dagomzet van haar kantoorboekhandel in Renesse heeft zitten, zesduizend gulden. Het is namelijk nog in de guldentijd. Nu goed, ze loopt weer terug naar haar plaats. Zit daar ineens een exotisch uitziende man die zijn tanden in haar bammetjes zet.

Ik zal zo vertellen hoe dit verhaal afloopt, maar eerst waar ik het vandaan heb. Het werd zaterdagavond verteld in de eerste aflevering van Wat een verhaal! een nieuw programma van Omroep Max waarin mensen dingen vertellen die ze zelf hebben meegemaakt – zoals op de ouderwetse familieverjaardag. De werkelijkheid is soms veel gekker dan de fantasie – dus waarom dan niet het waargebeurde verhaal op tv de eer geven die het verdient?

Een fijn idee, maar beelden van pratende mensen bezorgen televisiemakers acute saaivrees. Dus wordt alles nagespeeld in een koddige, half-ironische setting. Het verhaal wordt intussen verteld aan André van Duin en Anne-Marie Jung. Van Duin babbelt er goedgemutst doorheen, maar doet dat zo professioneel dat de verteller (een ‘gewone Nederlander’ immers) er net niet van in de war raakt. Het resultaat is, hoe zal ik het zeggen, niet in alle opzichten even dynamisch.

Snel terug naar die boterhammen, want u wil natuurlijk weten hoe dit „geweldig leuke verhaal” (Van Duin) afloopt. Of heeft u al geraden dat de vrouw per abuis aan een ander tafeltje is gaan zitten en vervolgens wederrechtelijk zal proberen de vreemdeling zijn brood af te pakken?

Het zou zomaar kunnen. Bijvoorbeeld als u het verhaal ‘Een bord met spaghetti’ (1984) van Adriaan van Dis kent. Daarin is sprake van dezelfde tafelvergissing, al draait bij Van Dis alles om een bord spaghetti en is de man niet onbestemd exotisch, maar gewoon zwart. Er is een luisterversie van.

Suggestie van authenticiteit

Maar u zou het verhaal ook kunnen kennen uit Sjors en Sjimmie, bleek toen ik mij wat verder in deze kwestie had verdiept. In de oudste varianten, van begin jaren zeventig, gaat het om koekjes. Deze urban legend komt waarschijnlijk uit Engeland en wordt daar aangeduid als ‘The Packet of Biscuits’. Ik kan er u hele verhalen over vertellen, maar die kunt u ook gewoon zelf lezen op de site van de Nederlandse Volksverhalenbank va het onvolprezen Meertens Instituut.

De clou blijft deze: wat Omroep Max ons hier serveert als ‘waargebeurd verhaal’, is in werkelijkheid verzonnen. Of je het nu vertelt met koekjes, soep, spaghetti of boterhammen: het blijft een broodje aap. Ik geloof niet dat een kantoorboekhandelaar uit Renesse in werkelijkheid een verhaal beleeft met allerlei details die al een halve eeuw de ronde doen.

De vraag is nu wie de bron van dit bedrog is. Eerlijk gezegd hoop ik dat de vertelster met haar sterke verhaal de hele redactie van Wat een verhaal! eigenhandig om de tuin heeft geleid. En dat men daar nu in gierende paniek de andere verhalen die voor het programma zijn opgenomen, gaat zitten factchecken.

Maar de slimme opbouw van het boterhamverhaal, waarin nogal wat verhaaltechnische slimmigheidjes zaten, doet mij vooral vermoeden dat Omroep Max heel goed wist dat dit verhaal verzonnen was. Dan waren de makers wel geïnteresseerd in de suggestie van authenticiteit, maar niet in werkelijke authenticiteit. Dat is niet zo’n mooi verhaal.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.