Vechten voor een plek op de Spelen van Tokio

NK karate Karate heeft voor het eerst de olympische status. Maar voor Nederlands kampioen Samantha van Lokven is ‘Tokio’ heel ver weg. De reden: geldgebrek.

Samantha van Lokven tijdens de NK karate in Zoetermeer.
Samantha van Lokven tijdens de NK karate in Zoetermeer. Foto David van Dam

Winnen went nooit, en Nederlands kampioen worden al helemaal niet. Dus neemt karateka Samantha van Lokven haar trainer Raymond Snel zondag spontaan in een arm- en beenklem nadat ze in Zoetermeer haar achtste nationale titel kata heeft veiliggesteld. Voor haar meteen het hoogst haalbare, want Europees of wereldkampioen worden zit er normaliter niet in. En olympisch Tokio is, zowel letterlijk als figuurlijk, heel ver weg.

Wat waren Van Lokven en Snel blij toen het Internationaal Olympisch Comité (IOC) zijn zegen gaf aan de Japanse organisatie om karate in 2020 in Tokio als een van de vijf extra, nieuwe sporten aan het vaste programma toe te voegen. Na judo en taekwondo eindelijk erkenning voor die andere vechtsport met een lange, oosterse traditie. Dat voelt als gerechtigheid, vooral omdat het kata (schijnvechten) van Van Lokven, naast kumite (tweegevecht), tot olympische discipline werd gepromoveerd.

De ontnuchtering volgde toen de 24-jarige in Leeuwarden woonachtige Tilburgse de kwalificatie-eisen onder ogen kreeg. Maximaal tien deelnemers per categorie, met één gereserveerde plaats voor het organiserende land Japan en maximaal twee deelnemers per continent. Ga er maar aanstaan in een jurysport die Europees zwaar gedomineerd wordt door Spanje, Italië, Frankrijk en Turkije.

De moed opgeven zit niet in Van Lokvens aard, en daarvoor heeft ze karate ook te lief, maar mismoedigheid ligt op de loer zo lang haar mogelijkheden zich internationaal te profileren beperkt zijn. Er zou nog een olympisch kansje zijn geweest als Nederlands beste kataspecialiste alle belangrijke internationale toernooien zou kunnen afwerken. Dan heeft ze de gelegenheid te stijgen op de wereldranglijst, waarop ze nu rond de vijftigste plek zweeft.

Ze leeft als een asceet

Maar dat verrekte geld, beter gezegd het eeuwige gebrek daaraan, speelt Van Lokven parten. Ze heeft weliswaar een aantal sponsors en combineert haar sport met een baan als badjuf en caissière bij zwembaden in Leeuwarden, maar woont in een goedkoop studentenhuis en spreekt zelden af met vriendinnen. Om geld uit te sparen. Ze leeft als een asceet. De achtvoudige Nederlands kampioen heeft geen keus.

NK karate in Zoetermeer, met kampioen kata, Samantha van Lokven. Foto David van Dam

Het weinige geld dat ze overhoudt, reserveert Van Lokven voor haar sport. Wil ze naar een EK of WK? Dat kan, maar alle buitenlandse kwalificatietoernooien moet ze zelf betalen. De Karate-do Bond heeft geen cent te makken. Ja, ze kan over twee weken naar de EK in Spanje. Door de bond geselecteerd, op voorwaarde dat de sportvrouw 250 euro in de kosten bijdraagt. En of ze dat bedrag binnen een week wil overmaken.

Huh, had de bond dat niet wat eerder kunnen vertellen? Nu heeft Van Lokven dat geld niet voorhanden. Het alternatief: crowdfunding. Daarop is haar hoop gevestigd, evenals die van een tiental collega-karateka’s trouwens. Eén blik op de fundings-website Talentboek leert dat het armoe troef is in de Nederlandse wereld van kata en kumite.

De waarom-vraag stelt Van Lokven al niet meer. Heeft geen zin. De sport is haar dierbaar, vanaf de kennismaking als zesjarig meisje. Karate past bij haar, het is haar stiel, punt. Sentiment laat zich niet vertalen in geld. Maar moeilijk is het wel. Waar collega-topsporters in door kapitaal gedreven sporten in weelde baden, kan Van Lokven amper rondkomen en zich – om maar iets te noemen – niet eens rijlessen permitteren. „Vierentwintig jaar en nog geen rijbewijs”, sipt ze. „Hopelijk komt het er ooit van.”

Autootje zou makkelijk zijn

Een autootje zou de reis tussen Tilburg en Leeuwarden vergemakkelijken. Via het spoor is ze drieënhalf uur onderweg. Van Lokven heeft twee jaar na haar overstap naar kampioenenmaker Snel gependeld, gecombineerd met overnachtingen in slaapzak op een stretcher in de kantine van de sportschool. Was geen doen meer, waarna de karateka zich in Leeuwarden vestigde. Ja, dat was wennen. Ja, ze heeft haar plekje gevonden. En ja, ze verstaat inmiddels Fries, behalve als het snel wordt gesproken.

Karateka Samantha van Lokven won zondag in Zoetermeer haar achtste nationale titel kata en droomt van deelname aan de Olympische Spelen in Tokio volgend jaar. Foto David van Dam

Niet meervoudig Nederlands kampioen kata Van Lokven, maar Tyron Lardy van de Haarlemse club Kenamju is het olympisch paradepaardje van de bond. Hij behoort bij kumite net tot de beste acht van de wereld en krijgt op grond van die positie op weg naar ‘Tokio’ als enige Nederlandse karateka ondersteuning van sportkoepel NOC*NSF.

Lardy’s kwaliteiten waren bij de NK in Zoetermeer niet te bewonderen, want ’s lands beste karateka meldde zich op de valreep af. Vanwege het risico op een blessure met het oog op de komende EK, luidde de verklaring.

De frustratie van ambitieuze karataka’s begrijpt bondsvoorzitter Eddy Marquez. Hij kan niet anders, zegt hij op verontschuldigende toon. Het verging de Karate-do Bond jarenlang financieel slecht en hij heeft zich vorig jaar april bij zijn aantreden voorgenomen risico’s uit te sluiten. De hand gaat op de knip. En daarom is het noodzakelijk bij uitzending naar de EK een eigen bijdrage te vragen. Bovendien is dat gecommuniceerd met de sporters, zegt Marquez.

Dat mag zo zijn, pareert Van Lokvens coach Snel, maar bij kata was de selectie in een vroeg stadium bekend. Het was wachten op duidelijkheid bij kumite. Daardoor kreeg zijn pupil pas afgelopen week te horen dát ze financieel moet bijpassen. Een kwestie van meer ego dan lego, zegt Snel, die zou willen dat collega-trainers kata eindelijk eens serieus nemen.