Opinie

Met Assad gaat het goed – maar met Syrië helemaal niet

De oorlog is nog lang niet voorbij in Syrië. Miljoenen burgers verkeren in een noodsituatie, las Carolien Roelants. Maar Assad blokkeert een oplossing.

Dwars

Het afgelopen jaar is de situatie van het Syrische regime aanzienlijk verbeterd. De buitenwereld is er nu wel van overtuigd dat Bashar al-Assad zal aanblijven. Maar met Syrië gaat het helemaal niet goed.

De oorlog is nog lang niet voorbij. In de lucht is het een drukte van belang. Telt u even mee? Russische en Syrische vliegtuigen gooien steeds méér bommen af op de provincie Idlib, aan de grens met Turkije, die nog in handen van rebellen is. Bommen=dode burgers; negentig vorige maand. Dezelfde luchtmachten voeren ook aanvallen uit op restjes Islamitische Staat bij Palmyra. De Amerikaanse anti-IS-coalitie bestookt de laatste IS-bolwerken in het oosten van het land, in Baghouz. Israëlische vliegtuigen nemen Assads Iraanse bondgenoten onder vuur waar ze hen maar kunnen vinden.

En u denkt toch niet dat Assad zich erbij neerlegt dat de rebellenprovincie Idlib buiten zijn greep blijft? Een Al-Qaeda-filiaal heeft er nu de macht – Idlib is waarschijnlijk het grootste bolwerk van deze extremisten in de wereld, met zo’n drie miljoen burgers onder hun bewind. Islamitische Staat mag zware verliezen hebben geleden, Al-Qaeda maakt het uitstekend.

Lees ook de reportage uit Baghouz: ‘Dit is nog niet het einde van IS’

Rusland wil dat Turkije de rebellen ontwapent, maar dat lukt niet erg. Het staat vast dat het een bloedbad wordt als Assad en Rusland serieus in de aanval gaan. De VN-noodhulpcoördinator zei vorige week dat een grote aanval op Idlib de ergste humanitaire ramp zal veroorzaken die de wereld in de 21ste eeuw heeft meegemaakt. En we hebben Jemen al! De bezorgde buitenwereld rekent op honderdduizenden vluchtelingen.

Ik zie de nieuwe verwoestingen al voor me. Volgens ruwe schattingen beloopt de oorlogsschade in Syrië al zo’n 400 miljard dollar. Die gaat voor het grootste deel niet gerepareerd worden. Want Amerika en Europa weigeren in wederopbouw te investeren zolang Assad niet met ingrijpende politieke hervormingen akkoord gaat. De Verenigde Naties zijn al jaren bezig regime en rebellen tot een compromis over een nieuwe grondwet te bewegen. Maar Assads standpunt blijft onveranderd: de buitenwereld heeft niets met zijn grondwet te maken.

Vorige week vond er in Brussel een grote donorconferentie voor Syrië plaats – niet voor die wederopbouw, maar voor hulp voor vluchtelingen en ontheemden, en voor noodreparaties. De VN wilden 9 miljard dollar hebben, wat veel geld is maar tegelijk heel weinig tegen de achtergrond van die 400 miljard dollar oorlogsschade. De aanwezigen zegden 7 miljard toe, maar u weet, van het beloofde geld op dergelijke conferenties wordt maar een deel inderdaad op de rekening van de VN gestort; de rest blijft ergens virtueel hangen. Temeer daar, zoals EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini in Brussel zei, „de wereld zich wat minder druk lijkt te maken om Syrië”.

De conferentie was een goede reden om de Syrische oorlog weer eens in sombere cijfers te vatten. 11,7 miljoen Syriërs hebben hulp nodig, van wie 5 miljoen dringend. Ruim 6 miljoen zijn ontheemd – op de vlucht binnen Syrië; daarnaast zijn er ook zo’n 6 miljoen vluchtelingen, merendeels in de buurlanden. Meer dan 2 miljoen kinderen gaan niet naar school in Syrië. 83 procent van de Syriërs leeft onder de armoedegrens. Terwijl voedsel nu zes keer zo veel kost als voor de oorlog.

Met Assad gaat het goed, maar zijn weigering om te hervormen blokkeert elke verbetering. Miljoenen Syriërs betalen de prijs, naar het zich laat aanzien tot in lengte van dagen.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

(Correctie 18-03-2019): in een eerdere versie van deze column stond dat de oorlogsschade 400 miljoen dollar bedroeg. Dat is hierboven verbeterd in 400 miljard dollar.