Voor 2,5 ton kon Olivia zo via de ‘zijdeur’ naar binnen

Toelatingsfraude topuniversiteiten Meer dan dertig ouders kregen hun kinderen door omkoping en fraude op felbegeerde universiteiten in de VS, zo bleek deze week. Binnen een dag verschoof de discussie van oplichtingspraktijken naar het Amerikaanse schoolsysteem als geheel.

Dinsdag onthulde het Openbaar Ministerie in Boston het „de grootste toelatingsfraude uit de geschiedenis.” Foto Robyn Beck/AFP
Dinsdag onthulde het Openbaar Ministerie in Boston het „de grootste toelatingsfraude uit de geschiedenis.” Foto Robyn Beck/AFP

‘Waarom wilde je eigenlijk naar de universiteit”, vraagt internetradio-interviewer Zach Sang aan Olivia Gianulli. „Je had alles mee. Je hebt een eigen make-uplijn. Je hebt een bloeiend YouTubekanaal.” Het meisje lacht. „Mijn ouders hebben zelf niet gestudeerd, zij wilden dit heel graag. Maar ik ben blij hoor, dat ze me hebben gedwongen naar de universiteit… wacht even, dat klinkt vreselijk. Ze hebben me niet gedwongen”, zegt ze. „Ik vind het cool om ook eens content te leveren vanuit een heel andere kijk.”

Nee, de ouders van Olivia Gianulli, merknaam Olivia Jade, hebben hun dochter niet gedwongen naar de Universiteit van Southern California (USC) te gaan. Maar ja, ze wilden wel heel graag dat zij zou studeren: ze betaalden een half miljoen dollar zodat Olivia (19) en haar zus Bella (20) zouden worden toegelaten op deze felbegeerde universiteit. De zusjes hadden er de schoolcijfers niet voor, ze hadden er de sportieve kwaliteiten niet voor. Maar dankzij onderwijsadviseur Rick Singer en zijn ‘zijdeur’, vlug-vlug gemaakte foto’s van hen op de roeimachine en de aanbeveling van de sportcoach op USC (à twee keer 50.000 dollar) kwamen ze er toch in.

Ruim dertig andere ouders kregen hun kinderen door omkoping, bedrog en fraude op enkele van de hoogst aangeschreven universiteiten van de Verenigde Staten. Dinsdag – vier dagen na het interview van Zach Sang met Olivia Jade – onthulde het Openbaar Ministerie in Boston wat het „de grootste toelatingsfraude uit de geschiedenis” noemt. Spin in het web Singer ontving tussen 2011 en 2018 zo’n 25 miljoen dollar voor zijn diensten.

De „zijdeur”, zoals Singer hem zelf noemt, naar „zeer exclusieve” universiteiten als Yale en Georgetown in Washington en Stanford, UCLA en USC in Californië, bestond uit twee trucs. Een handlanger van hem maakte of corrigeerde de toelatingsexamens van de kinderen. Of de kinderen werden voorgesteld als heel goede sporters. De zusjes Gianulli zouden een versterking voor het roeiteam van USC zijn. Een andere jongen werd een American-footballspeler („hilarisch”, zei zijn vader in een afgeluisterd telefoongesprek met Singer). Een meisje werd een zeilster, van een ander meisje werd het gezicht op de foto van een waterpoloster geplakt. Een jongen kreeg de reputatie van polsstokhoogspringer toegemeten. Toen die laatste jongen op de universiteit was toegelaten, vroeg de decaan van zijn middelbare school: „Hee, dus jij bent een atleet?” „Huh? Nee”, zei de jongen. De ouders hadden het allemaal achter zijn rug om geregeld.

Gratis condooms

„Dat vind ik zielig voor die kinderen”, zegt Agnieszka Krotzer, die samen met een vriendin achter een klaptafeltje zit op de campus van Georgetown University. Het is de eerste lentedag in Washington, overal op het gras tussen de Zweinstein-achtige universiteitsgebouwen zitten kluitjes studenten in de zon. Niet iedereen wil met de pers praten over de fraude, uit angst de universiteit te schaden. Een handvol studenten kreeg via Singer frauduleus toegang tot Georgetown, de meeste via de al eerder ontslagen tenniscoach van de universiteit. „Ik denk dat ze hem al in de gaten hadden”, zegt Krotzer.

Op hun klaptafeltje staan glazen voorraadbussen met condooms. Verstrekking van voorbehoedsmiddelen wordt niet gestimuleerd door het katholieke universiteitsbestuur. „Maar deze plek op het plein is een free space, dus hier mogen wij deze condooms gratis uitdelen”, zegt Krotzer.

De fraude is het gesprek van de dag, zeggen de 19-jarige meisjes. Op Facebookpagina’s van studenten gaan flauwe grappen over en weer: ‘O, nou snap ik hoe jij hier bent binnengekomen!’ Een betrapte medestudente heeft haar hele digitale leven gewist.

Krotzer vindt het „beslist oneerlijk” dat de fraudeurs zich op deze manier toegang hebben verschaft. „Zij pikken de plaats in van scholieren die het wél verdienen om hier te studeren.”

Royale donaties

In de VS verschoof de discussie binnen een dag van de oplichterspraktijken van Singer naar het schoolsysteem als geheel. „Het kan niet zo zijn dat er een apart schoolsysteem bestaat voor de rijken”, zei officier van justitie in Boston Andrew Lelling dinsdag. „Maar dat is er”, zei New York Times-journalist Michael Barbaro in een aflevering van podcast The Daily.

Er zijn redenen genoeg om kritisch te kijken naar de toelatingspraktijken van de Amerikaanse topuniversiteiten. De schaarste van de plekken en de enorme belangen die aan een universitaire graad van de juiste instelling worden toegekend, zorgen voor opgewonden taferelen bij de poort. Dat varieert van intensieve huiswerkcursussen om te trainen voor het gevreesde SAT-toelatingsexamen, tot royale donaties van ouders. En dat zijn bijna allemaal methodes waar de student en de ouders heel rijk voor moeten zijn.

Hoogleraar sociologie aan Princeton, Thomas Espenshade, noemt het aan de telefoon een fact of life, de voordelen voor kinderen van hoogopgeleide en daardoor vaak rijkere ouders. „Universiteiten proberen iets te doen aan de grote verschillen tussen de sociale klassen, om de reproductie van ongelijkheid terug te dringen. Maar dat is lastig, dit is zo’n structureel fenomeen in ons land.”

Espenshade ziet geen reden om deze fraudezaak uit te breiden naar een diskwalificatie van het hele systeem. „Het gaat om een handvol universiteiten. En daar zijn geen bestuursvoorzitters aangehouden, geen hoofden van de toelatingscommissies, alleen sportcoaches. Dit is oneerlijk, maar het gaat te ver om de hele academie nu corrupt te noemen.”

In het boek SAT Wars haalt journalist Daniel Golden de decaan van een van de topuniversiteiten aan: „De arme sloeber die hier op eigen kracht wil binnenkomen, moet over water kunnen lopen.” Hij onderscheidt voordelen die universiteiten gunnen aan kinderen met ouders die naar dezelfde universiteit zijn gegaan, ouders die grote sommen geld overmaken naar de universiteit (hij haalt het voorbeeld aan van de oliebaron die vier kinderen naar Stanford, Harvard en Duke kon krijgen voor bedragen tussen de 10 en 50 miljoen dollar) en voor sporters (en dan liever roeien of polo dan worstelen).

De cynische motieven achter die preferenties vat Golden samen aan de hand van een onderzoek uit de vroege jaren negentig, dat aantoonde dat kinderen van alumni die zich aanmeldden bij Harvard en daar aanspraak wilden maken op een beurs voor armlastigen, werden afgewezen. „De implicatie was dat als een alumnus niet genoeg geld verdiende om het collegegeld voor zijn kind te betalen, Harvard die fout niet nog eens zou maken.” Met andere woorden: het financiële succes van studenten was voor Harvard de belangrijkste drijfveer.

Ziedaar de belangen die op het spel staan voor middelbare scholieren als zij zoeken naar een universiteit. Een topuniversiteit is niet alleen een wetenschappelijk instituut, het is ook een netwerkfabriek, een carrièremaker.

950 dollar per uur

Christopher Rim begeleidt studenten in spe. Hij is ermee begonnen toen hij nog op Yale zat („voor arme kinderen deed ik het gratis”) en geeft nu leiding aan een bedrijfje in New York. Ouders betalen daar 950 dollar per uur. „De onkosten in New York zijn veel hoger dan in, zeg, Minnesota, waar begeleiding misschien 200 dollar per uur kost”, zegt de 23-jarige Rim. „Ik ben alleen aan huur al tienduizenden dollars per maand kwijt.”

Hij schat dat zijn cliënten gemiddeld 30.000 dollar uitgeven aan enkele maanden intensieve begeleiding. Singer verleende zijn diensten voor bedragen tussen de 15.000 en 250.000 dollar per kind.

Is er voor de studenten een essentieel verschil tussen een begeleider als Rim (kunnen betalen om toegang tot de universiteit dichterbij te brengen) en een fraudeur als Singer (betalen om toegang tot de universiteit te verzekeren)?

„Natuurlijk”, zegt Rim. „Om te beginnen is wat ik doe legaal en wat hij doet niet. Bovendien breng ik de kinderen die hier komen iets bij waar ze voor altijd iets aan hebben. Het geld dat ouders aan Singer hebben betaald, is in zijn zakken terechtgekomen. Als die ouders hetzelfde bedrag hadden geïnvesteerd in een goede leermeester, zouden hun kinderen er voorgoed profijt van hebben. Ja, ik ben duur, maar ik voeg waarde toe aan de investering.”

Karma

De vraag waar ouders en kinderen in investeren met een academische opleiding, leek altijd helder te beantwoorden: kennis en contacten. Maar het geval van Olivia Jade laat iets anders zien, iets dat meer met de economie van de virtuele wereld te maken heeft dan met het traditionele old boys network binnen het bedrijfsleven. Als zogenoemde influencer maakt Olivia Jade al sinds haar veertiende video’s van hoe zij zich opmaakt en hoe zij zich kleedt. Die kinderhobby is in vijf jaar tijd uitgebouwd naar een YouTubekanaal met 1,9 miljoen abonnees en een Instagramaccount met 1,4 miljoen volgers. Olivia Jade is een merk.

Onder elke video staat dat die niet wordt gesponsord, maar alles in die video’s is gesponsord dankzij de links naar de producten die ze er laat zien. In een betaald Twitterbericht (192.000 volgers) aan het begin van het studiejaar schreef Olivia Jade: „Alles wat ik nodig had, heb ik laten bezorgen door Amazon met @primestudent: het was er binnen twee dagen.”

Dat de investering van Olivia’s ouders niet in de eerste plaats was bedoeld om hun dochter academische kennis op te laten doen, hadden Agnieszka Krotzer en haar vriendin allang meegekregen via YouTube. „Toen het schooljaar begon, zat zij voor een video op de Fiji-eilanden; ze heeft de eerste colleges gemist.” Na een paar weken op USC twitterde Olivia Jade: „YouTube zal altijd mijn #1 passie zijn. Ik zweer je dat ik liever 24/7 film dan dat ik 6 uur in de collegebanken zit.”

De netwerken op de universiteit heeft Olivia Jade ook niet nodig; ze was al stevig ingebed in vloggernetwerken en ze had een contract met make-up merk Sephora. De toegevoegde waarde van student-zijn was vooral dat zij de waarde van het merk USC wilde toevoegen aan haar merk. Dat is ook waarom haar ouders hun neus ophaalden voor een reguliere toelating op Arizona State University.

Nu het bedrog is uitgekomen, is de investering verdampt. Onder de instagramfoto’s staan schampere commentaren („Haha bitch, you’re getting your fucking karma!”), Sephora heeft het contract met haar opgezegd en de productpagina van de make-uplijn – met de poederkleuren Twinkie, Angel Face, Magic, Eighteen, Legal en YOLO (You Only Live Once) – is opgedoekt.

Het enige lichtpuntje is dat Olivia Jade sinds dinsdag dagelijks duizenden nieuwe abonnees op haar YouTube-kanaal heeft gekregen. Een schandaal kan ook van waarde zijn.