Christchurch is een dag na de aanslag verdoofd door de schok

Aanslagen Nieuw Zeeland Het is zo raar dat dit hier gebeurt, zeggen inwoners die bloemen brengen. “Voor de VS is zoiets normaal, daar zijn schietpartijen. Maar híer niet.”

Een bloemenzee vlak bij de Al-Noor-moskee in Christchurch. Bij de aanslagen vrijdag vielen hier de meeste doden.
Een bloemenzee vlak bij de Al-Noor-moskee in Christchurch. Bij de aanslagen vrijdag vielen hier de meeste doden. Foto Mick Tsikas/EPA

Ze is vanmorgen wel naar haar werk gegaan, maar dat sloeg eigenlijk nergens op, vertelt Tarita Charlie (19). „We zaten maar wat, we waren gewoon in shock. Na drie uurtjes zijn we weer vertrokken.” Zij en haar broer staan bij de bloemenzee vlakbij de Al-Noor-moskee in Christchurch waar vrijdag de meeste doden vielen. Ze heeft net haar eigen bosje erbij gelegd. „Ik kon hier niet met lege handen aankomen.”

In Christchurch is inmiddels zaterdag, de dag ná de zwartste dag in de moderne geschiedenis van Nieuw-Zeeland, voorbij. Negenenveertig mensen vonden de dood, 48 raakten gewond toen een schutter in twee moskeeën het vuur opende tijdens het vrijdaggebed. De straat van Al-Noor is zaterdag nog afgesloten. Voor het afzetlint liggen bloemen en lieve briefjes. Er zijn brandende kaarsen neergezet. „Kami tidak takut”, staat op een briefje; „Wij zijn niet bang” in het Bahasa, de taal van Indonesië. Over de slachtoffers sijpelt nog maar langzaam informatie naar buiten, maar wel al blijkt dat ze wortels hadden in moslimgemeenschappen overal ter wereld: Afghanistan, Somalië, Syrië, Indonesië, Bangladesh. Mensen wandelen langs de gedenkplaats, blijven even staan, praten zachtjes. Een groepje mannen zingt, anderen bidden.

Het ergste vindt Tarita Charlie (ze werkt bij een bedrijf dat cupcakes maakt) dat Nieuw-Zeeland hiermee internationaal een slechte naam krijgt. Zelf is ze gekleurd, hier geboren en getogen. Van racisme heeft ze nooit wat gemerkt. „Nog nooit. Iedereen neemt elkaar hier zoals hij is. Het is zo raar dat dit hier gebeurt. Voor de Verenigde Staten is zoiets normaal, daar zijn schietpartijen. Maar híer niet.”

Foto Vincent Thian/AP

Zaterdag ligt het openbare leven stil in Christchurch. De autoriteiten proberen de nabestaanden zo goed mogelijk te helpen. Burgemeester Lianne Dalziel zegt ’s morgens in haar persconferentie dat praktische hulp aan de familie van slachtoffers nu het belangrijkste is. De gemeente en ook veel media noemen steeds het telefoonnummer voor psychische hulp: die lijn kreeg volgens de New Zealand Herald zaterdag vijf keer zoveel telefoontjes binnen als normaal.

Lees meer over de denkbeelden van de dader: Bezeten door de angst voor ‘omvolking’

Manifest

De inwoners van Christchurch proberen íets te begrijpen van wat er in het hoofd van de belangrijkste verdachte, de Australische Brenton Tarrant, moet zijn omgegaan. Zo heeft James – dat is zijn tweede naam, hij wil liever zijn hele naam niet geven – wel een uur in het manifest zitten lezen dat Tarrant voor de aanslag online had gezet. Daar herkent hij wel iets van, zegt James: zijn broer was jaren geleden ook white supremacist.

Hij heeft er een homoseksuele man om vermoord, omdat homo-zijn volgens die gedachtenwereld ook niet kan. „Er knapte iets in zijn hoofd, dat moet bij deze man ook zo geweest zijn.” Veertien jaar zat zijn broer vast. Inmiddels weet hij beter, zegt James.

James weet dus zeker dat ook in Nieuw-Zeeland, zélfs in Nieuw-Zeeland, „racisme heus gewoon bestaat”. In de jaren negentig had je hier in de stad een groep skinheads, vertelt hij, die intimiderende marsen door het centrum hielden. „Dat hebben ze al jaren niet meer gedaan, veel mensen vonden het niet kunnen.” Maar, wil hij maar zeggen, je hebt het dus ook hier. Zelf heeft hij dit soort gevoelens helemaal niet. Daarom is hij ook naar de moskee gekomen, om zijn respect te betuigen: „Ik voel sympathie voor deze mensen. Niemand verdient dit.”

Bewaking bij de Al-Noor-Moskee Foto Michael Bradley/AFP

Lees ook de reconstructie: De dader was verslaggever van zijn eigen terreurdaad

Lockdown

Het lijkt ook alsof zowat iedereen in Christchurch de live videobeelden heeft gezien die Tarrant van zijn aanslag uitzond. Heb je álles bekeken, vragen ze aan elkaar, ook het gruwelijke deel? De beelden van het bloedbad in de moskee werden snel van Facebook gehaald, maar zwerven nog online rond. James wijst naar het einde van de straat: je ziet hoe hij dáár langsrijdt, en hoe hij dáár de hoek omslaat.

De lockdown voor scholen en publieke gebouwen had de burgemeester vrijdagavond al opgeheven. Maar zomaar terug naar het gewone leven, dat gaat helemaal niet. Tarita Charlie en haar broer en zus wonen allemaal al lang op zichzelf, maar vanavond logeren ze met zijn allen bij elkaar in hetzelfde huis. „Dat hebben we blijkbaar nodig bij dit soort dingen.”