Dodental Christchurch loopt op tot 50, premier ontving manifest dader

Premier Jacinda Ardern van Nieuw-Zeeland ontving het manifest van de schutter negen minuten voor de aanslag. Brenton Tarrant had volgens de politie geen handlangers.

Rouwenden leggen zondag bloemen bij een gedenkplaats voor de aanslag op twee moskeeën in Christchurch op vrijdag, in de nabijgelegen Botanische Tuinen.
Rouwenden leggen zondag bloemen bij een gedenkplaats voor de aanslag op twee moskeeën in Christchurch op vrijdag, in de nabijgelegen Botanische Tuinen. Foto Mick Tsikas / EPA

Premier Jacinda Ardern van Nieuw-Zeeland heeft het manifest van de dader van de aanslagen op twee moskeeën in Christchurch vrijdag negen minuten voor het geweld uitbrak ontvangen. Dat heeft ze zondag verklaard op een persconferentie, meldt persbureau AFP.

Een medewerker van Ardern was een van de dertig geadresseerden die het manifest van de Australiër Brenton Tarrant vrijdag kort voor de aanslagen ontvingen. Volgens de premier is de tekst meteen doorgestuurd naar de veiligheidsdiensten. Ze benadrukte zondag dat in het manifest geen concrete plannen werden genoemd.

“We hadden niet eerder kunnen ingrijpen. Er stonden geen details in de brief, ook geen locatie. Op het moment dat we er iets aan konden doen, kwamen er al meldingen binnen bij het alarmnummer.”

De dader is 36 minuten na hij begon met schieten, tegengehouden door twee lichtbewapende politie-agenten. Als zij hem niet hadden gestopt, hadden er veel meer slachtoffers kunnen vallen. Ardern: “Er lagen nog twee wapens in de auto van de dader en hij had absoluut de intentie om door te gaan met deze aanslag.”

Dodental loopt op

Verder heeft de Nieuw-Zeelandse politiechef Mike Bush bekendgemaakt dat het dodental van de aanslagen is opgelopen tot vijftig. Hij heeft daarnaast bevestigd dat de schutter, de 28-jarige Brenton Tarrant, alleen handelde.

Naast Tarrant werd nog een aantal andere verdachten opgepakt. Twee van hen, die nog vast zaten, blijken niets met de aanslag te maken te hebben. Een is op vrije voeten, de ander zit nog vast en wordt aangeklaagd voor verboden wapenbezit.

De politie heeft inmiddels alle lichamen weggehaald uit de moskeeën. Daarbij is het vijftigste slachtoffer gevonden. Vanaf zondagavond zullen de lichamen worden overgedragen aan nabestaanden, aldus Ardern. Dat proces zal waarschijnlijk tot woensdag duren.

Lees ook: Dit weten we over de slachtoffers in Christchurch

Volgens islamitisch gebruik moeten lichamen zo snel mogelijk worden begraven, meestal binnen 24 uur na overlijden. Familieleden dringen aan op de overdracht van stoffelijke resten. Volgens politiechef Bush wordt er zo snel mogelijk aan gewerkt, maar is het van belang dat de autoriteiten de doodsoorzaak en identiteit van elk slachtoffer met absolute zekerheid kunnen vaststellen.

Het aantal gewonden ligt eveneens op vijftig. Op dit moment liggen nog 36 van hen in het ziekenhuis, van wie er twee in kritieke toestand verkeren.

Ardern herhaalde zondag dat haar regering de wapenwetten van Nieuw-Zeeland met spoed gaat aanscherpen. “Dat moet ik met mijn kabinet bespreken, maar we handelen zo snel als we kunnen.”

Facebook verwijdert alle videobeelden

Facebook heeft zaterdagnacht laten weten dat het alle videobeelden van de aanslagen verwijdert, ook fragmenten waarop geen geweld te zien is. Dit gebeurt “uit respect voor de mensen die door deze tragedie zijn getroffen en de zorgen van autoriteiten”, aldus Mia Garlick van Facebook New Zealand.

In enkele tweets verklaarde het internetbedrijf, dat wordt bekritiseerd wegens zijn rol bij de verspreiding van beelden van de aanslag, dat het in de eerste 24 uur na de aanval 1,5 miljoen video’s heeft verwijderd, waarvan 1,2 miljoen op het moment van upload.

Tarrant bezocht de Balkan

Er komt ook steeds meer informatie naar buiten over de rechts-extremistische Australiër die de aanslagen pleegde. Brenton Tarrant reisde tussen 2016 en 2018 door Europa, waar hij onder meer de Balkan aandeed. De regeringen van Bulgarije, Turkije en Kroatië hebben bevestigd dat Tarrant is toegelaten. Ook zou hij in Hongarije en Bosnië en Herzegovina zijn geweest.

Er zijn weinig bevestigde details over wat hij tijdens de reizen deed en wat hij bezocht. Tarrant zou volgens persbureau AP onder meer veldslagen tussen christenen en moslims uit het Ottomaanse Rijk hebben bestudeerd. Voorafgaand aan zijn moordpartij, die Tarrant livestreamde, speelde hij een Servisch nationalistisch lied af dat stamt uit de Joegoslavië-oorlog. Politiek leider Radovan Karadzic wordt in het lied verheerlijkt - hij was politiek verantwoordelijk voor de moord op duizenden Bosnische moslimmannen.