Brieven

Brieven 16/3/2019

Landbouw

Europa, toon moed!

Voedsel- en landbouwbeleid zijn hoognodig aan hervorming toe, de seinen staan op rood. Olivier de Schutter, Emile Frison en Joost de Jong pleitten in NRC voor het tegengaan van grootschalige bodemdegradatie, voor het stimuleren van natuurvriendelijke landbouw, en voor het bevorderen van consumptie van vers en gezond uit de regio (Steun die dikmakende suikerbiet niet, 12/3). Maar wat gebeurt er dan? Gezond, duurzaam en lokaal kan duur uitpakken; zonder subsidie- of belastingmaatregelen overstromen voedingsmiddelen uit andere landen die niet aan de eisen voldoen onze markt. Het handelsbeleid is dus essentieel. Als je goed zoekt, is aan het eind van het IPES–Food rapport iets over het handelsbeleid te vinden: „Vrijhandelsverdragen en EPA’s (de verdragen waarmee ontwikkelingslanden het pad van de liberalisering zijn opgestuurd) vervangen door duurzame handelsovereenkomsten”; „goederen met een hoog gehalte aan broeikasgassen uitsluiten van liberalisering” (Hoe doe je dat?). Liberalisering blijft blijkbaar de norm.

Noem liever man en paard: landbouw en voedsel horen niet thuis in het neoliberale beleid, daar zijn ze te belangrijk voor. Nu het handelsbeleid toch aan het schuiven is door Trump c.s. kan Europa daar mooi gebruik van maken om écht te hervormen. Europa is een grote markt en kan dus eisen stellen. Zij kan voor voedsel en landbouw de vrijemarktideologie afzweren die is afgestemd op de belangen van grote voedselmonopolies en investeerders in grond. Europa moet de moed opbrengen om de weg in te slaan naar moderne manieren van marktordening (met zo nodig variabele aanbodbeheersing en importbescherming) die de boer en het klimaat op de eerste plaats zetten.

Emancipatie

Verdiende rimpels

Verbaasd las ik José Rozenbroeks artikel over ouder worden (Vrouw, verjaag de schaamte, 9/3). Rozenbroek beschrijft waarom ze zich geneert over haar leeftijd en maant zichzelf vervolgens om daarmee te stoppen. Het grote voordeel van ouder worden bespreekt ze echter nergens. Mijn jongere collega’s voeren in hun pauze verhitte discussies over uiterlijkheden en seks. Ik heb hier in het verleden ook veel, misschien wel obsessief over nagedacht. Inmiddels hoef ik mij niet meer druk te maken over mode of cosmetica. Ik weet precies wat mij staat en hoe ik goed voor mijzelf kan zorgen. De vraag die jonge vrouwen bezighoudt, is of we het waard zijn te worden bemind. Jazeker, alle vrouwen, ongeacht of ze voldoen aan een bepaald schoonheidsideaal. Wellicht willen tegenwoordig minder mannen het bed met mij delen vanwege mijn eerlijk verdiende rimpels. Gelukkig maar. Ik ben zelf ook aanmerkelijk kritischer geworden. Het is een voorrecht te zijn aanbeland in een levensfase waarin ik mij niet meer voortdurend hoef af te vragen of ik wel aantrekkelijk genoeg ben. Hierdoor kan ik mij kan richten op vraagstukken die op dit moment mijn volle aandacht verdienen.

Zeeland

Vrienden met water

Jonge Zeeuwen zijn volgens het artikel In Zeeland gaat de band met het water verloren (7/3) hun band met het water kwijt. Maar als jonge inwoonster van Zeeland weet ik wel beter.

Er is niks waar ik zoveel ontzag voor heb als het water, mooi en verraderlijk tegelijkertijd.

Natuurlijk weten we allemaal dat het niet meer hetzelfde is als vroeger, toen we zij aan zij zandzakken tegen de dijk legden om het water tegen te houden. Want ook Zeeland gaat vooruit. We moeten blij zijn met het feit dat we een goede Oosterscheldekering hebben die dicht kan als het nodig is, maar dit betekent niet dat we als jonge Zeeuwen geen band meer hebben met het water.

Sterker, ik denk dat we juist nu een vriendschappelijke band met het water op kunnen bouwen. Onze voorouders hebben geworsteld en zijn bovengekomen, en precies daardoor kunnen wij als jonge Zeeuwen een vriendschappelijke band met het water opbouwen.


scholier

Boeing 737 MAX (1)

Verdomming

De Franse filosoof Bernard Stiegler stelde al in 2004 in zijn boek Per toeval filosoferen dat er steeds meer kennis en vaardigheden in digitale apparatuur verwerkt worden (De computer houdt de piloot steeds dommer, 14/3). Met eerdere techniek was dat niet het geval. Denk maar aan een ouderwets opwindhorloge. Het systeem van een veer en radertjes begrijpt iedereen. Maar wie snapt de werking van een digitaal horloge nog?

En kijk eens naar een autofabriek waar medewerkers kijken hoe de robots werken. De inhoudelijke kennis en vaardigheid van de arbeider is overgegaan in het systeem dat de robots regelt. De arbeider begrijpt er niets meer van. Stiegler noemt dat proletarisering van de arbeider.

Je zou het ook ‘verdomming’ kunnen noemen. Voor het eerst in het bestaan van de mensheid worden kennis en vaardigheid buiten arbeiders om gebruikt en uitgevoerd. De ontwikkelingen in de luchtvaart zijn een duidelijk geval van deze ontwikkeling.

Boeing 737 MAX (2)

Zwarte dozen

Ik denk dat onderzoekers niet alleen de zwarte dozen van de neergestorte vliegtuigen moeten onderzoeken, maar dat alle vluchtinformatie van alle vliegtuigen van dit type Boeing uit de zwarte dozen moet worden opgenomen in het onderzoek. Immers, als het twee keer zó fout gaat, is het waarschijnlijk dat het talloze malen eerder net goed, bijna goed, of maar een heel klein beetje fout is gegaan, waarbij de vliegers wél in staat waren om te corrigeren, of waarbij de software wél goed reageerde. Het gegeven dat de techniek ons ‘dommer’ lijkt te maken zien we niet alleen in vliegtuigen, maar overal om ons heen. Overal zijn programmeurs bezig om onze fouten te herstellen voordat we zelfs maar weten dat we ze hebben gemaakt; zie de tekstcorrecties op de smartphones, en de komische gevolgen als de telefoon ons weer eens te slim af was en een absurde 'correctie' deed die we niet in de gaten hadden. Als datzelfde gebeurt terwijl we een vliegtuig in de lucht zitten te houden, begint dat op te vallen.

Correcties en aanvullingen

Foto’s Waternet

De foto’s bij het stuk Het waterschap floreert, na jaren van diepe dalen (25/2, p. 4-5) zijn abusievelijk toegeschreven aan Thijs Wolzak. De foto’s komen uit het boek Waterdragers – werken in onze delta en zijn gemaakt door Waternet.