Bezeten door de angst voor ‘omvolking’

Drijfveren In een deels bij elkaar gekopieerd/geplakt manifest zette de Australische schutter zijn ideeën over ‘witte genocide’ uiteen.

Een politieman houdt wacht bij een afzetting rondom de plek van de aanslag.
Een politieman houdt wacht bij een afzetting rondom de plek van de aanslag. Foto Mick Tsikas/EPA

De daders van terreuraanslagen hebben vaak de neiging via nagelaten videoboodschappen of manifesten op sociale media te verklaren waarom ze tot hun daad zijn gekomen. Zo ook Brenton Tarrant, de 28-jarige Australische verdachte van de terroristische aanslag van vrijdag op twee Nieuw-Zeelandse moskeeën. Daarmee treedt hij in de voetsporen van een van zijn inspirators, de extreem-rechtse Noor Anders Breivik die in 2011 77 mensen doodde, en die zijn ideeën eveneens in een manifest noteerde.

Tarrants 74 pagina’s lange werkstuk, getiteld The Great Replacement, is een brede greep uit de concepten en ideeën die de laatste jaren in uiterst rechtse kring circuleren, in Europa en de Verenigde Staten, maar ook in Australië. In hoeverre er sprake is van Tarrants eigen inzichten, is de vraag. Soms lijkt hij zijn manifest vooral met copy/paste te hebben samengesteld.

Geboortecijfer

Centraal voor hem staat één ding: het concept van ‘omvolking’, waarnaar hij in de titel van zijn manifest verwijst. Niet voor niets waarschuwt hij boven zijn inleiding tot driemaal toe: „Het gaat om de geboortecijfers.” Hij doelt op de manier waarop immigranten, door hem „indringers” genoemd, in westerse landen doorgaans kinderrijke gezinnen vormen en zo volgens hem de demografische balans geleidelijk aan in hun voordeel laten omslaan. Westerse landen moeten zich daar tegen te weer stellen.

De term omvolking (remplacement in het Frans) is ontleend aan de rechtse Franse publicist en denker Renaud Camus, die dit al in de jaren 90 van de vorige eeuw als een probleem signaleerde. Inmiddels is dit idee gemeengoed geworden bij veel (extreem-)rechtse denkers, in het bijzonder in Midden- en Oost-Europa. De Hongaarse premier Viktor Orbán, een icoon van extreem-rechts die zijn land zoveel mogelijk afsluit voor immigranten, lanceerde onlangs bijvoorbeeld een nieuwe bevolkingspolitek. Die is erop gericht om Hongaarse vrouwen bij voorkeur vier of meer kinderen te laten baren. Na het vierde kind wacht hen levenslange vrijstelling van inkomstenbelasting.

Lees ook dit interview met Renaud Camus: ‘Omvolking’ komt uit een Frans kasteel

‘Mijn bloed is Europees’

Net als sommigen van de alt-right in de Verenigde Staten, bedient Tarrant zich ook van de term ‘witte genocide’. In veel westerse landen, aldus deze theorie, werken regeringen er via gunsten aan immigranten, het toestaan van abortus bij witte vrouwen en via fiscale en andere maatregelen bewust aan mee om de ‘eigen’ witte bevolking geleidelijk aan tot een minderheid terug te brengen.

Ten grondslag hieraan ligt ook racisme, dat bij Tarrant duidelijk diep verankerd is. Het belangrijkste, schrijft hij: „mijn bloed is Europees”. Tarrant geeft een zeer brede uitleg aan het begrip Europees. Australië en Amerika horen tot de Europese taal en cultuur, stelt hij. Van een smeltkroes van volkeren wil hij niet weten.

Zelf zegt hij weliswaar niet xenofoob te zijn maar wel racistisch, „want ik geloof dat er raciale verschillen bestaan tussen mensen en die hebben een grote invloed op de manier waarop we onze samenlevingen vormgeven”. Maar al wil hij pal staan voor de handhaving van het witte ras, hij zegt nergens met zoveel woorden dat hij het witte ras superieur acht.

Van grote invloed, zegt Tarrant zelf, was Candace Owens, opvallend genoeg een zwarte jonge vrouw. „Telkens als zij sprak was ik onder de indruk van haar inzichten”, schrijft Tarrant. Owens (29) is een fervent bewonderaar van Donald Trump en deinst er – tot verontwaardiging van velen – niet voor terug om zich vergoelijkend uit te laten over Adolf Hitler. „U weet, hij was een nationaal-socialist, maar als Hitler gewoon Duitsland groot wilde maken en de zaken goed bestuurd wilde hebben, oké, prima”, zei ze bijvoorbeeld eind vorig jaar.

‘Werkstuk van haat’

Een ander element in Tarrants ‘werkstuk van haat’, zoals de Australische premier Scott Morrison het vrijdag bestempelde, is zijn diepe afkeer van de islam. Hij wilde wraak nemen voor de soms langdurige invallen van de moslims die volgens hem Europa door de eeuwen heen hebben geteisterd en die daarmee in zijn ogen nog steeds voortgaan, zij het zonder wapens.

Lees ook: De dader was verslaggever van zijn eigen terreurdaad

Ook hiermee sluit hij aan bij Breivik, die hij een paar keer respectvol aanduidt als knight justiciar, een verwijzing naar diens rol als een soort grootmeester in de orde van een door hemzelf opgerichte hedendaagse uitgave van de Tempeliers. Zij verwierven in het middeleeuwse Europa faam met hun kruistochten tegen moslims om pelgrims naar Jeruzalem te beschermen.

Een aantal moslims moet het zelfs met naam en toenaam ontgelden. Openlijk roept Tarrant op hen te doden. Dat geldt voor de Turkse president Erdogan, aanvoerder van de grootste groep moslims in Europa, in zijn terminologie „etnische soldaten”. Maar ook voor Sadiq Khan, de burgemeester van Londen die van Pakistaanse afkomst is.

Zijn haat blijft niet tot moslims beperkt. Ook bondskanselier Merkel verdient volgens hem te worden gedood, omdat ze „de moeder is van alles wat anti-wit en anti-Duits is”. Was zij het immers ook niet die de poorten in 2015 wijd openzette voor Syrische vluchtelingen, die bovendien overwegend islamitisch waren?

Daarmee zijn we terug bij een van de hoekstenen van Tarrants denkwereld en die van velen bij extreem-rechts: de stellige overtuiging dat migranten geen verrijking vormen voor een samenleving maar een doodvonnis betekenen voor de traditionele, door witten gedomineerde Europese cultuur.

    • Floris van Straaten