Schutter Christchurch geïnspireerd door Breivik

Australische verdachte In een 74 pagina’s manifest schrijft de 28-jarige schutter dat hij „heeft besloten een toekomst voor mijn volk zeker te stellen”.

Nieuw-Zeelandse politieagenten bij de Al-Noor-moskee in Christchurch waar eerder deze vrijdag een van de twee aanslagen werd gepleegd.
Nieuw-Zeelandse politieagenten bij de Al-Noor-moskee in Christchurch waar eerder deze vrijdag een van de twee aanslagen werd gepleegd. Foto Tessa Burrows/AFP

De 28-jarige Australische verdachte van de schietpartijen in Christchurch heeft er veel aan gedaan maximale aandacht voor zijn terreurdaad te genereren. Niet alleen maakte hij een – door Facebook verwijderde – livestream van zijn daden, ook publiceerde hij een manifest van 74 pagina’s, waarin hij zijn gedachtengoed uiteenzette.

Uren voor de aanslag postte een twitteraccount met de naam Brenton Tarrant links naar het manifest elders op internet. De politie had vrijdagmiddag de identiteit van de schutter, volgens Australische media opgegroeid in Grafton, ten zuiden van Brisbane, nog niet bevestigd.

Lees ook: Zeker 49 doden bij aanslagen op Nieuw-Zeelandse moskeeën

In het manifest omschrijft hij zichzelf als een „gewone witte man” die opgroeide in een arbeidersgezin met een klein inkomen die niet heeft gestudeerd omdat hij „geen belangstelling had voor wat de universiteiten te bieden hebben”. Hij zegt dat hij een gewoon baantje had en belegde in cryptovaluta, waardoor hij geld had door Europa te reizen. Een gewone man die erna „heeft besloten een toekomst voor mijn volk zeker te stellen”. Het stuk, getiteld The great replacement, gaat over de angst dat witte mensen het in eigen land afleggen tegen moslims. Naar eigen zeggen besloot de schutter twee jaar geleden gewapend in actie te komen, onder andere nadat een elfjarig meisje omkwam bij een aanslag door een moslimextremist in Stockholm. Haar wreken, evenals de „duizenden Europese levens die verloren zijn gegaan door terreuraanvallen” in Europa, werd zijn missie. Verder dacht hij door de „indringers te intimideren en fysiek te verwijderen” de immigratiecijfers in Europa te verlagen.

Dat hij over Europa spreekt is voor de schrijver – afgaande op zijn manifest – niet vreemd. Hij schrijft dat Nieuw-Zeeland niet zijn oorspronkelijke keus was, dat hij er tijdelijk naartoe was verhuisd om „te plannen en te trainen”, maar toen zag dat het een geschikte plaats was zijn plannen ten uitvoer te brengen. Al was het maar om zo te tonen dat „onze beschaving” nergens ter wereld veilig is, zelfs niet in de verste uithoek.

De man, die zich „racist” noemt, zegt zich te identificeren met Europeanen. Australië is een Europese kolonie, schrijft hij. „Mijn taal komt uit Europa, mijn cultuur is Europees, mijn filosofische gedachten zijn Europees, en vooral, mijn bloed is Europees.” Zijn ouders zouden een Schotse, Ierse en Engelse afkomst hebben. Hij noemt namen van eerdere aanslagplegers die zijn steun hebben, onder wie Anders Breivik, de Noor die in 2011 in totaal 77 dodelijke slachtoffers maakte en Dylann Roof, de Amerikaan die in 2015 negen Afro-Amerikaanse kerkgangers doodschoot in South Carolina.

'Werkstuk van haat'

Zijn stuk, volgens de Australische premier Scott Morrison „een werkstuk van haat”, is opgesteld in vraag-antwoordvorm. Vraag: „Vindt u dit een terroristische daad?” Antwoord: „Per definitie wel. Maar ik vind het een daad tegen een bezettingsmacht.” Vraag: „Voelt u enige wroeging over de aanval?” Antwoord: „Nee, ik had juist gewild dat ik meer indringers en verraders had kunnen doden.” En zo gaat het door.

De schutter zegt met nadruk geen opdrachtgever te hebben. Hij zegt ook geen lid te zijn van een organisatie, maar wel te hebben gedoneerd aan „nationalistische” groeperingen en contacten met hen te onderhouden.

Lees ook dit opiniestuk van Leo Lucassen: Christchurch toont wat ideeën over ‘pure natie’ uitlokken

Hij heeft de aanslagen niet uitgevoerd om beroemd te worden, schrijft hij. „Dat zou lachwekkend zijn. Wie kan zich immers de namen herinneren van de aanslagplegers op 11 september [2001, red] in New York? [...] Ik zal snel vergeten worden, wat ik niet erg vind.” Zolang zijn daden maar gevolgen hebben, hoopt hij. Hij zegt dat hij zoveel mogelijk verdeeldheid wil zaaien, dat zijn vijanden zich uitgedaagd zullen voelen en bij tegenacties hun hand zullen overspelen.

Met medewerking van Rik Wassens