49 doden bij aanslagen op Nieuw-Zeelandse moskeeën

Tientallen mensen zijn gewond geraakt. Er zijn vier personen aangehouden. Eén van hen is een schutter, die een extreem-rechts motief had.

Vanwege het vrijdaggebed was het druk in de twee moskeeën.
Vanwege het vrijdaggebed was het druk in de twee moskeeën. Foto Mark Baker/AP

Bij aanslagen op twee moskeeën in de Nieuw-Zeelandse stad Christchurch zijn vrijdag zeker 49 doden gevallen. Dat meldde de lokale politie in de loop van de ochtend (Nederlandse tijd) op een persconferentie. Tientallen mensen raakten gewond, zeker twintig zijn er slecht aan toe. Het is de dodelijkste aanslag in Nieuw-Zeeland ooit. Premier Jacinda Ardern spreekt van een terroristische aanslag.

De aanslagpleger is de Australiër Brenton Tarrant (28). Hij is aangeklaagd voor moord. Tarrant had een rechts-extremistisch motief. De man wordt zaterdag voorgeleid aan een rechter. In totaal zijn er vier verdachten gearresteerd: drie mannen, en een vrouw. Van één iemand is betrokkenheid bij de aanslagen uitgesloten, de andere drie arrestanten hadden wapens op zak op het moment van aanhouding.

Tarrant gebruikte tijdens de aanslagen vijf wapens, waaronder twee semi-automatische. De schutter had in november 2017 een wapenvergunning gekregen. Dat zei premier Ardern tijdens een persconferentie. Ze beloofde om de wapenwetgeving aan te passen.

Vrijdaggebed

De schutter heeft zijn daad live gestreamd op Facebook. Het platform heeft de video verwijderd, evenals de profielen van de schutter. De beelden gaan niettemin rond op internet. De schietpartijen vonden plaats tijdens het vrijdaggebed, waardoor het druk was in beide gebedshuizen. In de Al Noor-moskee in het centrum van de stad, waar de eerste aanval plaatsvond, waren op dat moment zo’n tweehonderd mensen aanwezig. 41 van hen zijn om het leven gekomen.

Lees ook: De dader was verslaggever van zijn eigen terreurdaad

Volgens getuigen opende de schutter na binnenkomst het vuur met een automatisch wapen. Op sociale media gaat een zeventien minuten durende video rond van de man die wild om zich heen schiet in het gebedshuis. Daarnaast zijn er explosieven gevonden die waren vastgemaakt aan een auto.

Na de eerste schietpartij zou de dader zijn gevlucht. Niet lang daarna werd melding gemaakt van een aanval op een andere moskee, in de buitenwijk Linwood. Het is nog onduidelijk of het dezelfde verdachte was die daar toesloeg.

Diverse openbare gebouwen in de stad werden vergrendeld en bewoners in het centrum werd opgeroepen binnen te blijven. De Nieuw-Zeelandse politie riep moskeeën in heel het land op de deuren te sluiten. Universiteiten, scholen en ziekenhuizen hebben extra politiebewaking gekregen en winkeleigenaren hebben het advies gekregen weg te blijven bij de ramen. In de buurt van de schietpartij was een klimaatmars bezig. Die is stopgezet en de aanwezige jongeren zijn geëvacueerd.

De cricketinterland tussen de nationale teams van Nieuw-Zeeland en Bangladesh is vrijdag afgelast. De Bengaalse ploeg was volgens persbureau Reuters onderweg naar de Al Noor-moskee, toen de schietpartij begon.

Lees ook: Wereldwijd extra beveiliging moskeeën na aanslagen Nieuw-Zeeland

‘Donkere dagen’

Premier Jacinda Ardern sprak van “een van de donkerste dagen voor Nieuw-Zeeland”. “Veel van de slachtoffers zijn waarschijnlijk immigranten. Zij hebben ervoor gekozen om van Nieuw-Zeeland hun thuis te maken, en dat is het ook. Ze horen bij ons.”

De Australische premier Scott Morrison heeft vrijdagochtend in Sydney gezegd dat in ieder geval één van de vier arrestanten de Australische nationaliteit heeft. Morrison omschreef hem als extreem-rechtse en gewelddadige terrorist. Volgens Ardern waren de vier arrestanten niet bekend bij de politie.

Twitter avatar jacindaardern Jacinda Ardern What has happened in Christchurch is an extraordinary act of unprecedented violence. It has no place in New Zealand. Many of those affected will be members of our migrant communities – New Zealand is their home – they are us.

Manifest

Volgens verschillende Australische en Nieuw-Zeelandse media is de schutter van de Al Noor-moskee een 28-jarige Australiër die zijn daden via sociale media de afgelopen dagen heeft aangekondigd. Zo plaatste hij een 74 pagina’s tellend manifest op Twitter, en deelde hij foto’s van zware wapens. Zijn profiel op die site is inmiddels opgeheven. In het manifest omschreef hij zichzelf volgens de Australische site News.com.au onder meer als een “doodgewone witte man uit een middenklassengezin”, die besloot “stelling te nemen om de toekomst van mijn volk te verzekeren”.

De aanval was bovendien bedoeld om indirect “de immigratiecijfers naar Europa te reduceren”. Het document roept verder op tot het doden van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Londense burgemeester Sadiq Khan.

    • David van Unen
    • Boris van der Spek