Te druk en constant afgeleid? Leg je leven op de tekentafel

Zelfhulp Productontwerper Twan Verdonck past het stapsgewijze ontwerpproces toe op zijn leven. Zo probeert hij aan alle impulsen het hoofd te bieden. „Iedereen wordt massaal geleefd door randzaken.”

Illustratie Job Wouters

‘Dit is ons binnentuintje.” Enthousiast wijst Twan Verdonck (40) op een zonnig plekje omringd door kamerplanten in de hoek van de zitkamer, naast een groot raam. Er klinkt salsa op de achtergrond, een schaaltje met verse muffins staat klaar. In een andere hoek zit zijn vrouw Shirley op een laptop te werken, hun drie kinderen komen straks uit school.

Acht jaar geleden zaten ze er nog heel anders bij, vertelt Verdonck. „We woonden in Antwerpen, waar we allebei heel hard werkten. Toen gingen we aan de slag met de vraag: waar gaan we straks naar toe. Singapore? New York?”

Jarenlang werkte hij zestig tot zeventig uur per week als productontwerper, zegt hij. Hij verwierf enige faam met door hem ontworpen ‘Boezels’, bijzonder gevormde knuffels voor gehandicapte kinderen. Die zijn onder meer aangekocht door museum MOMA in New York. „Op een gegeven moment dacht ik: ik ontwerp wel succesvolle producten, maar ik ontwerp eigenlijk niks voor mijn eigen leven.”

Het werd geen Singapore of New York, maar Waalre. Daar werkt hij nu als creatief directeur van Brabantia, tegenwoordig vooral bekend van de prullenbakken. Die nogal radicale switch komt volgens hem door zijn kennismaking met Life Design: een groeiende beweging die principes uit design thinking, het stapsgewijze ontwerpproces van producten, toepast op het ‘ontwerpen’ van het leven zelf.

Life Design begon een paar jaar geleden aan de D.School, de designacademie van Stanford University, de kweekschool van techbolwerk Silicon Valley; het is er nu zelfs een officieel vak. In Nederland komt de trend ook op gang, met Verdonck als één van de aanjagers. In januari is zijn coaching-praktijk Deep Life Design online gegaan. Onderwijsinstellingen en verzekeraars hebben volgens hem interesse getoond in het concept. Er zijn intussen diverse coaches die lifedesign-trajecten aanbieden en in Arnhem is een ‘Life Design Academy’ gehuisvest.

De aanleiding voor die belangstelling: de steeds verder in het leven doordringende technologie. We leven steeds langer, kunnen steeds meer. Er is zoveel beschikbaar – maar wat kies je dan? Verdonck: „Alle impulsjes van je smartphone bijvoorbeeld, leiden tot allemaal kortetermijnkeuzes. Daardoor zijn mensen de hele tijd bezig met micro-beslissinkjes, niet met de grote lijnen. Zo’n serie als De luizenmoeder schetst een pijnlijk beeld van hoe ouders met kinderen, en eigenlijk iedereen wel, massaal geleefd worden door randzaken.”

Verdonck probeerde aan die constante stroom impulsen en afleiding te ontsnappen door onder meer mindfulness. „Maar ik vond dat meer lapmiddel dan een oplossing: als je druk bent ga je even mediteren. Wel fijn, maar dat bracht ook niet echt verandering.”

Life design volgens hem dus wel. Hoe werkt het?

Stap 1. Inventarisatie

Verdonck laat in zijn keuken één van de ontwerpen zien waar hij bij Brabantia aan heeft gewerkt: een zwarte prullenbak op pootjes. „Door de pootjes wordt het meer een meubelstuk dan een prullenbak.”

Het begin van het ontwerpproces bestond bij die prullenbak uit een inventarisatie: „Welke producten hebben we nu? Welke hebben goede reviews, welke slechte?”

Volgens hem is diezelfde manier van inventariseren ook bruikbaar voor nadenken over het leven. „Dan kom je soms dingen tegen die je in de haast van alledag over het hoofd ziet.”

Je kunt bijvoorbeeld op een papier voor elk levensjaar dat je nog verwacht te hebben, een bolletje zetten

In sommige varianten van life design gebruik je daarvoor een scorekaart, waar je verschillende elementen van je leven recenseert: hoe beoordeel je de tijd die je besteedt aan de liefde, werk, spelen, gezondheid. En ook: hoe zou je het idealiter doen?

Scores vergelijken met je partner is onderdeel van het proces „Toen Shirley en ik dit deden kwamen we erachter dat we zo ongeveer als twee vrijgezellen leefden: helemaal langs elkaar heen.”

Stap 2. Lijst van eisen

Een prullenbak moet geschikt zijn om afval in te gooien, hij moet kunnen helpen met afvalscheiding en hij moet er een beetje fatsoenlijk uitzien in je keuken. Zo’n lijst met eisen kun je ook maken over je leven. Verdonck: „Voor ons was dat: dichtbij onze vrienden wonen, een tuin hebben, een korte woon-werkafstand. We hebben al onze wensen op Post-Its geplakt en een rangschikking gemaakt.” Ook het binnentuintje met tropische planten is onderdeel van het life design van Verdonck. „We zitten hier ook vaak lekker  tijdens onze kwartiertjes pauze op de dag. De meeste planten komen uit een lijst van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA, van planten die geschikt zijn om de lucht te zuiveren. Eigenlijk is het een verlenging van onze buitentuin. Hierdoor hebben we het hele jaar door een soort van vakantie.”

Stap 3. Team samenstellen

Eén van de elementen die centraal staat in life design is het belang van het team. Een product ontwerpen doe je vrijwel nooit alleen, dus je leven ook niet, is het idee. „Je hebt verschillende perspectieven nodig, die van de kwaliteitsman, de financiële directeur, de creatieve ontwerper.” In het leven is het net zo. „De grote vraag is dan: durf je in het team dat nadenkt over je leven iemand aan te stellen die een beetje schuurt, die tegenwicht biedt?”

In het life design-team van Verdonck zitten onder anderen zijn vrouw en zijn vader. „Mijn vrouw gaf aan dat ik wel wat meer tijd mocht doorbrengen met mijn kinderen. Mijn kinderen zeiden ook zelf: leg je telefoon eens wat vaker weg.”

Ook zijn vader wees erop dat hij wel erg hard werkte. En hij luisterde naar een buurman van in de negentig die hem op het hart drukte: „Zorg nou maar dat je tijd besteedt aan de mensen van wie je houdt.” Er zijn life designers die zich vooral op de carrière richten. Verdonck benadrukt juist het belang van het privéleven, dat je moet meenemen in het ontwerp van je leven.

Stap 4. Inspiratie opdoen

De pootjes van de designprullenbak zag Verdonck toevallig op een meubelbeurs in Berlijn onder een plantenbak, wat hem en zijn team het idee gaf. Dat soort toeval geldt ook voor het ontwerpen van je leven. Verdonck: „Bezoek beurzen, congressen, lees boeken, kijk op YouTube – en doe inspiratie op over hoe je wilt leven.” Hij raadt aan om een moodboard over je ideale leven over vijf jaar te maken, „met knipsels, foto’s, plaatjes: zo visueel mogelijk”.

Stap 5. Prototypes bouwen

Een cruciale stap in productontwerp is het bouwen van prototypes. Maar hoe doe je dat met je leven? Verdonck: „Door je week te ontwerpen: voor elk kwartier van de week invullen hoe hij eruit komt te zien. En dan proberen een week helemaal zo te leven – en kijken wat werkt en wat niet.”

Lees ook: De druk van het altijd maar leuk en ambitieus moeten zijn

Zo kun je ook de rest van het leven in kaart brengen. Je kunt bijvoorbeeld op een papier voor elk levensjaar dat je nog verwacht te hebben, een bolletje zetten. „En voor de mensen die je belangrijk vindt ook. Als je dat bij je gepensioneerde ouders doet, wordt zo ineens erg visueel dat het aantal zomers dat je samen hebt hoogstwaarschijnlijk beperkt is. Waardoor de vraag opkomt: moeten we die niet nog een keer samen doorbrengen?”

Zulke prototypes van ideale weken en jaren laten ook zien dat er harde keuzes gemaakt moeten worden, merkte hij. „Uit mijn prototypes voor de ideale week bleek dat ik wel twaalf dagen in de week nodig zou hebben voor alles wat ik zou willen. Zo wilde ik in eerste instantie ook nog veel sporten. Maar ik word toch geen bodybuilder”, zegt hij terwijl hij naar zijn armen kijkt. „Dus die ambities heb ik maar laten varen.”

Maar is één van de moeilijkste dingen van zo’n ideaal leven ontwerpen niet dat tevredenheid en ambitie elkaar altijd een beetje lijken uit te sluiten? „Ik merk dat ik zelf tevredener en rustiger ben, maar wel op zo’n manier dat ik nog ambitieus ben. Ik wil life design echt wereldwijd op de kaart zetten. Als we het ontwerpen van een prullenbak al zo rigoureus aanpakken – waarom dan niet ook het allerbelangrijkste, je leven.”