Grote tekorten, hoge werkdruk: hele onderwijssector protesteert

Onderwijs Voor het eerste staakt deze vrijdag het hele onderwijsveld vanwege de problemen in de sector. Van basisschool tot universiteit. „Hoe meer mensen, hoe beter.”

Foto: David van Dam

Twee meisjes zitten op de trap in een bomvolle trein naar Den Haag, tussen lange benen. Tussen hun eigen benen houden ze borden geklemd: ‘Geen vier maar vijf dagen naar school’ en ‘Minister, hoe spel je dat?’. Hun klasgenoot ligt met zijn hoofd tegen de glazen deur, in slaap gevallen. „Ik ben een keer op het nieuws geweest”, vertelt het negenjarige meisje uit groep zes trots. Ze zit op school in Zaandam en heeft eens in de twee weken een vierdaagse schoolweek, vanwege het lerarentekort. Voor haar niet zo’n probleem: ze doet al werkjes voor groep zeven. „Maar mijn zusje is slecht in rekenen en zit ook thuis.”

„Ik heb geen vier dagen school, maar wel heel veel verschillende leraren”, zegt haar vriendin (8) uit groep vijf. Daarom gaan ze vandaag staken, met hun ouders mee.

Zo’n 40.000 mensen zijn volgens de Algemene Onderwijsbond (AOb) deze vrijdagmiddag naar Den Haag gekomen om aandacht te vragen voor de problemen in het onderwijs: grote tekorten, hoge werkdruk, te weinig geld. Het is de eerste keer dat het hele onderwijsveld staakt, van basisschool tot universiteit. Initiator AOb eist voor alle sectoren samen vier miljard euro.

‘Minder diepgang’

„Wat een opkomst”, zegt Gijs van Donselaar (62) tegen oud-collega André Linnenbank (58), terwijl ze over het Malieveld uitkijken. Van Donselaar is universitair docent filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Linnenbank werkte ook bij de universiteit, maar ging daar weg toen zijn tijdelijke contracten „na 25 jaar en drie maanden” niet meer verlengd werden. Nu is hij docent natuurkunde op een middelbare school. „Ik protesteer tegen de onderfinanciering van het academisch onderwijs”, zegt Van Donselaar. „We moeten modules inkrimpen, contact-uren zijn ingeslonken. Dat betekent minder diepgang.” Dat er steeds meer studenten zijn, vindt hij een goede zaak – maar de financiering houdt met die toename geen gelijke tred.

Lees ook ons dossier: De overspannen universiteit

„Op de middelbare school speelt hetzelfde gezeur als bij het wetenschappelijk onderwijs”, zegt Linnenbank. „Het geld blijft hangen bij de koepels, er blijft te weinig over voor de werkvloer. Geld om mensen aan te nemen is er niet.” 

„Voor de bestuurscultuur is wel geld”, zegt Van Donselaar. „Managers, externe adviesbureaus…”

„… de afdeling voorlichting!”, zegt Linnenbank. Geld besparen zou volgens hen makkelijk kunnen, door docenten te vertrouwen in hun professionaliteit.

In het basisonderwijs is de situatie het meest nijpend, denken ze. „Daar zouden ze eens in de vijf jaar een sabbatical moeten krijgen”, vindt Van Donselaar. „Ze krijgen de ene burn-out na de andere.”

Groep acht bij de kleuters

Voor het basisonderwijs is het de derde demonstratie in Den Haag in bijna twee jaar, de lokale stakingen niet meegerekend. Dat de rest van het onderwijs zich nu bij hen voegt, voelt als een grote steun, zeggen collega’s Karien Boerhof (49), Maaike van der Zee (45) en Inge van der Veldt (46) uit Almere. „Hoe meer mensen, hoe beter. Maak de problemen maar zichtbaar.”

„Afgelopen woensdag kreeg ik leerlingen uit groep acht bij mijn kleuters”, zegt Van der Zee. „Moest ik ze geldsommen uitleggen. Zowel de kleuters als de leerlingen uit groep acht krijgen dan half les.”

„Er wordt ook op de schoonmaak bezuinigd”, zegt Boerhof. „We poetsen onze eigen klaslokalen, vullen de wc-rollen bij. Dat komt er allemaal maar bij. En het is geen lesgeven.”

Lees ook de onderwijsblog van rector Jan Drentje: Waar blijft de Urgenda voor het onderwijs?

Op de middelbare scholen zijn de problemen minder zichtbaar, denken ze, al kennen ze de voorbeelden van hun eigen kinderen: vijf verschillende docenten wiskunde, een half jaar geen Spaanse les. „Maar veel ouders zullen daar geen erg in hebben.” Boerhof: „De kranten staan er vol mee, de problemen in het onderwijs. Maar wanneer is het erg genoeg?”