Luke Perry was de James Dean van de jaren 90

In deze rubriek elk weekeinde een necrologie van iemand die recent is overleden. Beverly Hills 90210, dat was de postcode van Dylan McKay, een personage van acteur Luke Perry (1966-2019).

Er zijn niet veel mensen van wie je jaren na dato nog de boodschap op hun antwoordapparaat in je oren kunt horen. Maar die van Dylan McKay ben ik nooit vergeten. „Hallo dit is Dylan. Je weet wat je moet doen. Piieeeep.”

Het was de tijd van antwoordapparaten, nog niet van smartphones. En hoewel tieneronrust van alle tijden was, had het ook iets heerlijk relaxeds. De Californische zon scheen en de rebelse Dylan was niet thuis. Wanneer zou hij zijn boodschappen horen? Voor de schrijvers van soapverhalen reuze handig.

„Hallo dit is Dylan. Je weet wat je moet doen. Piieeeep.”

En dat terwijl ik niet eens zijn telefoonnummer had. Zijn postcode daarentegen ken ik nog van buiten: Beverly Hills 90210. Dat was de titel van de populaire tienerserie uit de jaren negentig met het personage Dylan McKay, gespeeld door Luke Perry. Afgelopen week overleed hij in Californië aan de gevolgen van een beroerte.

Die postcode was belangrijk, want die gaf aan dat de serie zich afspeelde in een welgesteld, maar niet té poenerig, deel van Beverly Hills. Een wereld waarin alles om status en macht draaide, ook onder tieners, die daar dan weer onder leden. De tweeling Brandon (de brave) en Brenda (de rebelse) moest daar na hun verhuizing uit het koude Minneapolis flink aan wennen – cultuurschok de luxe.

Maar de serie Beverly Hills 90210 was ook een cultuurschok voor het Amerikaanse televisiepubliek, dat niet wist wat het overkwam toen Dylan al in een van de eerste afleveringen Brenda ontmaagdde en de tienerseks niet meteen met een sfeer van zonde en boete werd omgegeven. Thema’s waar nu niemand meer zijn wenkbrauwen bij optrekt, zoals verslaving, eetproblemen, verkrachting, tienerzwangerschap en zelfs HIV, werden door de serie voor het eerst voor een jong publiek geagendeerd.

Dylan zelf was ook geen schatje, wat natuurlijk enorm bijdroeg aan zijn cultstatus. Als kind van gescheiden ouders woonde hij min of meer op zichzelf en kampte hij met drugs- en alcoholproblemen op een manier die we eerder alleen nog maar zo bij the rich and famous beschreven hadden gezien in Bret Easton Ellis’ cultroman Less Than Zero.

Als de serie van Dynasty-producent Aaron Spelling al een moralistische boodschap had, dan was het dat rijke kinderen het ook heus niet gemakkelijk hadden.

Madonna

Perry’s roem in die dagen was ongeëvenaard. Natuurlijk werd hij door zijn broeierige oogopslag direct de nieuwe James Dean genoemd, het tieneridool aller tieneridolen, en kon hij niet de straat op zonder hordes gillende fans te moeten ontwijken. De waanzin was compleet toen hij romantisch werd gelinkt aan Madonna – laten we zeggen de Marilyn Monroe van de jaren negentig.

Het zegt ook iets over de beeldcultuur en -sociologie van die tijd, dat die oude, tragisch aan hun einde gekomen, en daarom altijd jong gebleven Hollywoodiconen nog zo populair waren dat ze voor elke nieuwe ster opnieuw een referentiekader werden. Ondanks z’n eigentijdse thema’s kun je zeggen dat 90210 ook in dat nostalgische frame paste, van altijd zon en om elk regenwolkje toch een gouden randje.

Het zou tot in de 21ste eeuw duren voordat de Amerikaanse televisie ook de Amerikaanse realiteit kon ontdekken.

De plotselinge roem werd Perry te veel, hij stapte uit de serie om in de Buffy the Vampire Slayer-film (1992, later omgewerkt tot een eveneens enorm populaire jeugdserie) de rol te spelen van Pike, de love interest van vampierjaagster Buffy. Pike had er geen enkel probleem mee om het vriendje te zijn van een meisje met initiatief en skills.

Bij zo’n vaststelling realiseer je je hoe lang geleden de jaren negentig zijn. Beverly Hills 90210 dreef nog op tamelijk heteronormatieve en traditionele boy-meets-girl-regels, in Buffy werden die omgedraaid, en was het revolutionair dat Perry met dezelfde laconieke houding als waarmee hij Dylan gestalte had gegeven nu dat melancholische machobeeld durfde te kantelen.

Maar de Hills bleven trekken en hij keerde terug naar de serie, ook toen de plots steeds ongeloofwaardiger werden. In later jaren was hij onder meer te zien in de HBO-gevangenisserie Oz en meest recentelijk in de Netflix-serie Riverdale. Als brave vader. Toen er sprake van was dat er een reboot van 90210 zou komen, liet hij weten er geen trek meer in te hebben. Ook rebellen worden volwassen.

Deze zomer zal Perry voor het laatst te zien zijn, in Quentin Tarantino’s Once Upon a Time in Hollywood, een film over het Los Angeles van de jaren zestig en zeventig, naast wél naar het witte doek doorgebroken voormalige jeugdidolen als Brad Pitt en Leonardo DiCaprio. Perry laat een verloofde en twee kinderen na. Hij wordt alom herinnerd om zijn zachtaardige karakter. James Dean was vast een leuke vader geweest.

(Correctie 19 maart 2019): in een eerdere versie van dit artikel werd het karakter van Perry in Buffy Spike genoemd. Dat moet zijn Pike, en is hierboven aangepast.