Opinie

    • Michel Kerres

Ambitie oké, maar niet meteen een Europees vliegdekschip

Europa moet weerbaarder worden, hoort Michel Kerres. Mooi, maar de geopolitieke herbezinning leidt ook tot wonderlijke ideeën.

Net op tijd voor de verkiezingen is voor het vermoeide Europese project een nieuw verhaal gevonden: in een wereld van elkaar beconcurrerende supermachten moet Europa leren opkomen voor haar eigen belang.

Europa moet ‘streetwise’ worden (premier Rutte), „soeverein” worden (president Macron), „op veiligheidsterrein handelingsbekwaam” worden (CDU-voorzitter Kramp-Karrenbauer). Als dat maar goed gaat.

Rusland, China en de VS baren terecht zorgen. Rusland vaart al een paar jaar een assertieve koers, stookt in buitenlandse verkiezingen, houdt het Westen met nieuwe wapens alert en probeert respect af te dwingen. Na de annexatie van de Krim, steun voor separatisten in Oekraïne en de helse verbintenis met Assad had Poetin inderdaad ieders aandacht.

Poetin moet die aandacht nu delen. Europa onderzoekt de motieven van de Chinese leider Xi. Chinese investeringen en leningen zijn mooi, maar krijgt de dictatuur zo niet veel te veel invloed? China staat op het punt Italië als eerste Founding Father van de EU voor de omstreden Nieuwe Zijderoute te winnen en te investeren in de haven van Triëst. Komende week is Xi in Rome en moet het beklonken worden. Als Italië China omarmt wordt het lastiger een Europees front tegen China te vormen.

De zorgen over China worden aangewakkerd door een andere goede vriend van Europa, Donald Trump. Hij wil dat Europa zijn kant kiest in de nieuwe ‘Koude Oorlog’ met China. Eerder joeg de Amerikaanse president bondgenoten op stang door de solidariteit binnen de NAVO ter discussie te stellen en klaagde hij over de defensie-uitgaven. Die controverse kan escaleren. Het gerucht gaat dat de VS bondgenoten meer willen laten betalen voor de stationering van VS-troepen op hun grondgebied. Gastlanden zouden moeten betalen, plus 50 procent premie. Volgens Bloomberg, dat zich beroept op anonieme bronnen, heet het plan ‘Cost Plus 50’.

Het is de vraag of in de VS echt een meerderheid voor is de strijdkrachten om te vormen tot een huurleger. En Amerikaanse soldaten in Duitsland dragen ook bij aan de Amerikaanse verdediging. Het lijkt vooral een drukmiddel in onderhandelingen.

Met zulke vrienden kun je wel wat weerbaarheid gebruiken, dat zagen Rutte en collega’s goed. Tussen de voorstellen voor een slagvaardiger Europa zitten bruikbare ideeën, zoals een Europese Veiligheidsraad mét het VK (Macron). Maar de geopolitieke herbezinning leidt ook tot wonderlijke ontsporingen. Kramp-Karrenbauer wil een EU-zetel in de VN-Veiligheidsraad, een kansloos idee.

Nóg vreemder was haar voorstel een Europees vliegdekschip te ontwikkelen Een vliegdekschip! Peperduur en ingewikkeld. Waar zou Europa zo’n schip inzetten en wie zou het er in vredesnaam mee op pad sturen? En waartoe? Europa heeft er geen structuur en geen strategie voor. Het is bij uitstek materieel waarmee je je macht kan tonen, met invloed tot over de wereldzeeën. Je hoort ze in Beijing al grinniken. En dat het voorstel uit Duitsland komt, waar de krijgsmacht kreunt onder gebrek aan reserveonderdelen, maakt het er niet beter op.

Een beetje ambitie kan geen kwaad, maar het hoeft niet meteen een vliegdekschip te zijn.

    • Michel Kerres