Een pijnlijke, westerse blik op de crash van Ethiopian Airlines

De manier waarop westerse media over de rampvlucht berichten, stuit veel lezers en kijkers op het Afrikaanse continent tegen de borst.

Een familielid rouwt om één van de slachtoffers van de Ethiopian Airlines vliegramp
Een familielid rouwt om één van de slachtoffers van de Ethiopian Airlines vliegramp Foto Tony Karumba / AFP

Nu over de hele wereld Boeings van het type 737 Max 8 en 9 aan de grond worden gehouden is de crash van Ethiopian Airlines vlucht 302 afgelopen zondag een ramp die de hele wereld raakt. Maar de nieuwsconsument op het Afrikaanse continent is nog niet klaar met de manier waarop sommige westerse media over de ramp berichtten in de eerste uren na het ongeluk.

De 149 passagiers en 8 crewleden kwamen uit 35 verschillende landen. Onder hen: 32 Kenianen, 9 Ethiopiërs, en slachtoffers uit Rwanda, Mozambique, Soedan, Somalië, Togo, Oeganda, Egypte, Djibouti en Marokko. Dus het Amerikaanse persbureau Associated Press kreeg op sociale media pek en veren toen het in een Breaking News-bericht alleen Canadezen, Amerikanen, Italianen, Indiërs, Fransen, Britten en Egyptenaren noemde. Een twitteraar met de naam ‘Racism Watchdog’ reageerde in vier tweets met kapitale letters in de kleuren van de Keniaanse vlag: WOOF.

„Kennelijk zijn Afrikaanse doden alleen nieuwswaardig als ze in Bijbelse aantallen om het leven komen in een of andere hongersnood of burgeroorlog”, schreef de Keniaanse cartoonist Patrick Gathara in de Zuid-Afrikaanse Mail & Guardian. Toen vlucht MH17 boven het oosten van Oekraïne werd neergehaald, kopte geen westerse krant over een ongeluk „in Europa”. Maar de Wall Street Journal was zeker niet de enige krant die voorpagina-breed berichtte over 157 doden bij een crash ‘in Afrika’. Die generalisatie roept zoveel wrevel op dat er een site naar is genoemd: Africa is a country. Een van de slachtoffers was de in Canada woonachtige Nigeriaanse schrijver Pius Adesanmi. Een zeer begeesterde academicus die naam maakte met het boek You’re not a country, Africa.

Lees ook: Aandeel Boeing opent ruimt 12 procent lager na vliegtuigramp Ethiopië

Er waren zenders die stereotypen niet voor zich konden houden. Een presentator van het Turkse TRT World had het over „de erbarmelijke staat van dienst” van Ethiopian Airlines. Om dit te illustreren noemde ze de kaping van een vliegtuig van Ethiopian in 1996, 23 jaar geleden. Ze werd op haar nummer gezet door een luchtvaartanalist die er op wees dat langs die meetlat American Airlines en Air France even erbarmelijk zijn.

Met andere woorden: wie gelooft die Ethiopiërs nou

De neergestorte Boeing 737 Max 8 was nog geen zes maanden oud. Ethiopian Airlines is de leider op de Afrikaanse luchtvaartmarkt, waarmee Turkish Airlines, Emirates en Qatar Airways concurreren. Al snel bleek dat niet Ethiopian, maar het Amerikaanse Boeing lastige vragen te beantwoorden heeft. Zeker nadat nog geen vier maanden geleden een vliegtuig van hetzelfde type boven Indonesie neerstortte. De directeur van Ethiopian Airlines maakte duidelijk dat hij de Amerikanen niet vertrouwt als onderzoekers naar de oorzaak. Hij liet de zwarte doos naar Parijs sturen, en niet naar de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA. Na het onderzoek zullen de Fransen die resultaten alleen delen met de Ethiopiërs, die de uitkomst van het onderzoek wereldkundig zullen maken. De vliegspecialist van CNN, Richard Quest, zei woensdag dat hij er een hard hoofd in had dat de waarheid over het ongeluk hier boven water zou komen. Met andere woorden: wie gelooft die Ethiopiërs nou. Twee minuten daarvoor vertelde Quest nog dat Boeing aanvankelijk weigerde om zijn vliegtuigen van het type 737 aan de grond te houden, en zelfs druk had uitgeoefend op president Trump om niet te buigen voor de wereldwijde onrust.

Lees ook: Europees luchtruim dicht voor Boeing 737 MAX

„Zowel deze impuls om Afrika’s grootste luchtvaartmaatschappij in twijfel te trekken als de hyper-focus op westerse passagiers passen binnen de westerse neiging om neer te kijken of simpelweg te weinig empathie te voelen voor mensen van Afrikaanse afkomst”, schrijft Hannah Gorgis in The Atlantic. Ze noemt het voorbeeld van The New York Times, die in januari een foto plaatste waarop de dode lichamen van drie duidelijk herkenbare Kenianen te zien waren, neergeschoten tijdens een terreuraanval op een hotel. De krant verdedigde die beslissing aanvankelijk met „we moeten de gruwelijkheid van deze gebeurtenissen in beeld brengen”, ook al komen bij aanslagen in de VS of Europa slachtoffers van terreur nooit herkenbaar in beeld. „Zwarte mensen krijgen niet snel sympathie, of ze nu doodgaan in een vliegtuigongeluk of tijdens een aanhouding door een politieagent. Als zwarte mensen van nature gewelddadig zijn, als Afrikaanse mensen op een achterlijk continent wonen, vol onbetrouwbare luchtvaartmaatschappijen, dan zijn hun doden geen tragedies. Dat zijn gewoon dingen die kunnen gebeuren.”