Problemen in het detentiecentrum

Asielzoekers De opvang van uitgeprocedeerde vreemdelingen in het detentiecentrum in Rotterdam moet zo humaan mogelijk gebeuren. Door een reeks incidenten wordt dat steeds lastiger.

Asielzoekers in het detentiecentrum in Rotterdam werden in hun cellen opgesloten.
Asielzoekers in het detentiecentrum in Rotterdam werden in hun cellen opgesloten. Foto Pierre Crom

Hoge muren met prikkeldraad omringen detentiecentrum Rotterdam. Camera’s op elke hoek registreren gedetailleerd de situatie rondom het terrein. Grote sloten scheiden het grootste gedeelte van de locatie van de bewoonde wereld. Wie niet beter zou weten, zou denken dat dit detentiecentrum een normale gevangenis is waar criminelen worden opgesloten.

Dit detentiecentrum, grenzend aan de enige landingsbaan van Rotterdam The Hague Airport, wordt echter gebruikt om uitgeprocedeerde vreemdelingen op te vangen. In de regel hebben die niks strafbaars gedaan en mogen ze dus niet worden onderworpen aan een gevangenisregime. Maar directeur Roger Pellemans stelde afgelopen weekend in het Algemeen Dagblad dat het steeds lastiger wordt om een juiste balans te vinden tussen humane opvang en bescherming van zijn personeel.

Incidenten

Bij verschillende incidenten heeft het personeel van Pellemans te maken gekregen met geweld, intimidatie en bedreigingen. Zo brak in december een bewoner de neus van een medewerker. Een andere medewerker kreeg een emmer ontlasting over zich heen. Dieptepunt was een opstand in januari waarbij veertig mannen het personeel aanvielen. Pellemans zag zich genoodzaakt een lockdown in te stellen totdat de situatie weer onder controle was.

„Onacceptabel", zo stelt Revijara Oosterhuis van stichting Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt. Oosterhuis begrijpt dat individuen soms problematisch gedrag vertonen, maar vindt dat de meerderheid niet de dupe mag zijn van een kleine groep relschoppers. Volgens haar moet er een voorbeeld genomen worden aan de vreemdelingendetentie in Zeist. Daar wonen gezinnen, in Rotterdam alleen mannen. „In Zeist zitten de bewoners in een soort bungalowpark tot ze worden uitgezet. Door deze humane opvang zie je veel minder incidenten. Opsluiting en isolatie werkt juist averechts.”

Voor Leefbaar Rotterdam is de berichtgeving over het detentiecentrum ook onacceptabel, maar om andere redenen. Raadslid Michel van Elck vindt het „ongelooflijk” dat mensen die hier „helemaal niet thuishoren” met hun gedrag Nederlands personeel in gevaar brengen. Tijdens de raadsvergadering van donderdag vroeg Van Elck opheldering over het aantal incidenten in het detentiecentrum. Daarnaast wil hij dat medewerkers beter ondersteund worden en dat het regime strikter wordt. „Momenteel is het net een 24-uurs hotel.”

Mensen uit veilige landen weten dat hun asielaanvraag kansloos is

De vreemdelingen in Rotterdam zijn uitgeprocedeerd en moeten op korte termijn terugkeren naar hun land van herkomst. De opvang is al langer discutabel. Nederland moet op grond van internationale mensenrechtenverdragen vreemdelingen zo humaan mogelijk opvangen. Bewoners mogen daarom vrij bewegen op hun afdeling, maar niet het gebouw verlaten, stelt een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Bewaring is een laatste middel en alleen bedoeld voor vreemdelingen die Nederland niet zelfstandig hebben verlaten.

Volgens directeur Pellemans ontstaan veel incidenten door personen uit zogenoemde ‘veilige landen’. Zij weten vaak dat hun asielaanvraag kansloos is en hebben dus weinig redenen om zich te gedragen. Ook in asielzoekerscentra veroorzaakt deze groep problemen, zegt Jan Willem Anholts, woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). In oktober 2018 besloot het COA in overleg met burgemeester Aboutaleb nog tot een instroomstop voor het asielzoekerscentrum elders in Rotterdam. Oorzaak was een verhoogd aantal incidenten, vaak door asociaal gedrag van asielzoekers uit veilige landen. Deze kleine groep apart opsluiten is lastig, zelfs bij aantoonbaar wangedrag. „Op asociaal gedrag of kleine vergrijpen als winkeldiefstal staat nu eenmaal geen celstraf”, aldus Anholts.

Momenteel ligt er een wetsvoorstel in de senaat dat het afzonderen van relschoppers in detentiecentra eenvoudiger moet maken. In de Tweede Kamer stemde alleen de PVV tegen.

Veilige landen

Voor Leefbaar Rotterdam is de maat echter vol. Michel van Elck wil dat asielprocedures sneller verlopen en doet een beroep op burgemeester Aboutaleb om verantwoordelijk staatssecretaris Harbers aan te spreken. Ook bestuurspartijen VVD en PvdA willen dat de mensen in het detentiecentrum zo snel mogelijk worden uitgezet. De fractievoorzitters hebben contact gehad met ‘hun’ Haagse fracties". „Probleem is dat de veilige landen ze vaak niet terugnemen”, zegt Vincent Karremans (VVD). Tot die tijd ziet Co Engberts (PvdA) een strenger regime voor de raddraaiers als enige oplossing. „Scheid ze van de groep die zich wel gedraagt.”

Naast versnelde procedures wil Leefbaar Rotterdam het „gedoogbeleid voor illegalen vanuit Den Haag” niet langer faciliteren. De partij wil voorkomen dat de geplande Bed-Bad-Broodvoorziening in Rotterdam er daadwerkelijk komt. Michel van Elck: „Personen kunnen daar vrij in- en uitlopen, waardoor verdwijning van de radar dreigt.” Opvang van alle vreemdelingen in het detentiecentrum moet oplossing bieden.

Co Engberts is het daar niet mee eens. De Bed-Bad-Broodvoorziening moet vreemdelingen begeleiden in hun terugkeer. „Deze mensen zijn vaak enorm teleurgesteld omdat hun aanvraag na jaren procederen is afgekeurd. Opsluiten leidt tot meer frustratie en minder welwillendheid om terug te keren. Daarnaast kost het klauwen met geld.”