Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Openhartige woorden van een VVD-kopstuk

Vorige week woensdagavond kwamen partijprominenten van de VVD informeel bijeen in de Haagse Pulchri Studio, aan het Lange Voorhout. Bijpraten met Rutte en Dijkhoff. De prominenten – mensen als Bolkestein, Nijpels, Opstelten – weten dat dit soort uitnodigingen zelden toeval is: ze vallen doorgaans samen met een aanstaande verkiezingscampagne. Het onuitgesproken doel is dat de prominenten zich, mochten ze verzoeken van media krijgen, uitspreken zoals de partijtop het graag wil hebben.

Het bijzondere die avond was dat Dijkhoff zei dat er opnieuw nagedacht moet worden over de koers. Te veel leden lopen weg. Op rechts is naast de PVV Forum voor Democratie een factor geworden, zodat de VVD electoraal niets meer kan verdienen met concurrentie op die flank, zei hij openhartig.

Zodoende wierp Dijkhoff op of de partij zich niet explicieter aan de kant van de middeninkomens moet scharen. Aan de kant van gematigde mensen die niets te maken willen hebben met het routinematige schelden op sociale media.

Dinsdagavond bezocht ik een klimaatcollege van minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) op de UvA. En misschien was het toeval, maar zijn verhaal had als uitgangspunt dat „het redelijke midden” in het klimaatdebat „de schreeuwers’’ moet verslaan.

Het fascinerende was: Wiebes’ college had plaats tussen de laatste twee overleggen in de coalitie – dinsdagmiddag op de kamer van Dijkhoff; woensdagmorgen bij vicepremier Schouten op Landbouw – waarin de reactie op de analyses van de planbureaus werd voorbereid.

Dijkhoff had al in het reces het initiatief genomen voor een gezamenlijke respons. Met de uitkomst, een lagere energierekening voor burgers en een hogere (CO2-)belasting voor bedrijven, pareerde de coalitie de kritiek dat het kabinet burgers pakt en bedrijven spaart. Nadat de coalitietop hiermee woensdag akkoord ging, bedankte Segers (CU) Dijkhoff voor zijn bemiddelende rol.

Bijzonder. Dit is dezelfde Dijkhoff die rond de jaarwisseling in De Telegraaf de scepsis over het ontwerp-klimaatakkoord voedde. De Dijkhoff die hierom in de coalitie zwaar werd bekritiseerd. Nu nam deze Dijkhoff een nieuwe rol op zich, die deed denken aan Ben Verwaayen. De adviseur van de partijtop die me eind vorig jaar vertelde dat de VVD meer moet zijn dan het decennia-oude verhaal van alleen een kleinere overheid en lagere belasting.

En feit is dat het sinds woensdag óók een partij is die het inzake klimaat eens kan worden met GroenLinks. Nu nog zien of het ook beklijft. Want je vraagt je wel af of VVD-kiezers, -leden en -prominenten (Wiegel? Bolkestein? Schippers?) deze keuze kunnen meemaken.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.