Op school wil niemand directeur worden

Onderwijs Het extra geld voor leraren gaat niet naar schoolleiders. Er zijn grote tekorten. „Je denkt wel drie keer na voordat je solliciteert.”

Directrice Carolina van den Bouwhuizen van OBS Graaf Joris in Loenen aan de Vecht.
Directrice Carolina van den Bouwhuizen van OBS Graaf Joris in Loenen aan de Vecht. Foto Bram Petraeus

„Hoi juf Carolina!”, roept een meisje op de gang van openbare basisschool Graaf Floris in Loenen aan de Vecht. Dat zal Carolina van den Bouwhuijsen (56) volgend schooljaar niet meer horen. Dan is ze niet meer de directeur van één, maar van maar liefst vijf basisscholen: in Loenen aan de Vecht, Nigtevecht en Loosdrecht. De kinderen zullen haar naam niet meer kennen.

Het is geen noodmaatregel: de scholen houden elk een (parttime) ‘locatiedirecteur’, Van den Bouwhuijsen zal zich als ‘bovenschools directeur’ bezighouden met onder meer de onderwijskwaliteit. Maar het komt wel goed uit, nu er door de vergrijzing en tekorten nauwelijks ervaren directeuren op vacatures reageren. „Doordat ik er straks als soort coach boven zit, kunnen we een kweekvijver worden voor startende directeuren”, zegt ze.

Terwijl vrijdag het hele onderwijs, van basisschool tot universiteit, demonstreert op het Malieveld in Den Haag, voeren schoolleiders hun eigen actie in Nieuwegein, waar het congres van de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) wordt gehouden. Deze vereniging doet niet mee aan de staking die door de Algemene Onderwijsbond is uitgeroepen, omdat de stem van de schoolleider daar onvoldoende uit de verf komt, zegt voorzitter Petra van Haren. Directeuren hebben het zwaar: er staan volgens de AVS structureel zo’n tweehonderd vacatures open en van de 270 miljoen euro die de regering extra in lerarensalarissen steekt, gaat er geen euro naar hen. „Tijdens de cao-onderhandelingen namen alleen wij het voor schoolleiders op”, zegt Van Haren.

„Het salarisverschil tussen een leraar in een hoge salarisschaal en een schoolleider is bij onze stichting nu drie euro”, zegt Van den Bouwhuijsen op haar kamer, terwijl ze haar laptop openklapt. „Dan denk je wel drie keer na voordat je solliciteert. Op onze vacature voor directeur kwam er niet één sollicitatie vanuit het eigen team.”

Schoolleider is geen rustig baantje. Je moet regelen dat je team een geheel is, en geen verzameling individuen; dat alle lessen aansluiten op de onderwijsvisie. Je vergadert, maakt begrotingen, ontstopt wc’s als er geen conciërge is, stuurt de ICT’er aan, regelt vervanging voor zieken en zwangeren en gaat zelf voor de klas staan als dat niet lukt – wat door het lerarentekort steeds vaker het geval is. Je voert gesprekken met ouders – de lastige, waar de leerkracht niet uitkomt.

Carolina van den Bouwhuijsen, directeur basisschool Graaf Floris bij toneelles

Foto’s Bram Petraeus

Zij-instromer

Half elf, een gesprek met een mogelijke zij-instromer. Van den Bouwhuijsen luistert en vertelt over het traject, in klare taal.

„Weet waar je aan begint.”

„40 procent van geïnteresseerde zij-instromers zakt voor het geschiktheidsonderzoek.”

„Hoe zit je financieel? Het is geen vetpot.”

„Er zijn veel vakanties, weet dat je daarin weleens wat moet doen.”

Daarna: mailtjes beantwoorden. Het zijn er zo’n veertig per dag, zegt ze. Van offertes voor gebouwbeheer tot meldingen van kapotte Chromebooks en berichten van het samenwerkingsverband. Intussen gaat de telefoon: kan de monteur langskomen voor onderhoud aan het kopieerapparaat?

Om twaalf uur is er overleg met twee onderbouwleerkrachten, aan de tafeltjes in het klaslokaal. „Hoe gaat het met onze missie en visie?”, vraagt Van den Bouwhuijsen. Het thema bij de kleuters is ‘boerderij’, zeggen de juffen. Er komt een boerderijwinkel met kaas en fruit en er is een themahoek. Is dat groepsdoorbrekend, vraagt Van den Bouwhuijsen. En hoe wordt het thema gekoppeld aan ‘eigenaarschap’ van leerlingen? „Ze mogen zelf iets meenemen van thuis voor in themahoek”, antwoordt de onderwijzer.

Twee meisjes komen binnen, ze hebben een vraag aan juf Carolina. Of ze tijd heeft voor een interview voor een stuk in de schoolkrant? Die tijd maakt ze, direct.

Tosti’s en boterhammen in de lerarenkamer. Overleg met de bovenbouwleerkracht over de open dag. Moeten de kinderen die gaan rondleiden een lijstje hebben met standaardvragen? Hoe gaat het met de spandoeken? En heeft de leerkracht al leerlingen op het oog?

Carolina van den Bouwhuijsen, directeur basisschool Graaf Floris

Foto’s Bram Petraeus

Van den Bouwhuijsen ging naar de pabo toen ze terugkwam uit Saoedi-Arabië, waar ze met man en kinderen woonde voor zijn werk. Ze was 36. Na een paar jaar voor de klas wilde ze méér: „Ik bemoeide me overal tegenaan, had een duidelijke mening. Dan moest ik ook mijn nek moest uitsteken, vond ik.” Ze deed de opleiding tot schoolleider, waar ze leerde over gesprekstechnieken en begrotingen.

Zou ze dit werk ook in een bedrijf kunnen doen? „Ja, maar mijn hart ligt bij het onderwijs. Je bent maatschappelijk belangrijk. Dat zeggen zij-instromers uit het zakenleven ook: ze willen ertoe doen.”