Lagerhuis koopt met uitstel Brexit tijd, geen oplossing

Britse politiek Hoogstwaarschijnlijk vertrekt het VK nog niet op 29 maart uit de EU.

Zeg niet dat het Lagerhuis star is. In maart 2017 stemde een grote meerderheid van de Britse volksvertegenwoordigers voor het in gang zetten van de Brexit. Toen werd uiteindelijk duidelijk: 29 maart 2019 zou de dag worden. Dat werd in de Britse wet verankerd. Donderdag maakte het Lagerhuis tijdens een stemming weer in grote meerderheid een draai: niet langer wenst de Britse politiek eind deze maand uit de EU te stappen.

Betekent dat de aftelklokken – deze vrijdag op 14 dagen – stilgezet kunnen worden? Nog niet. Aangezien het Lagerhuis geen plan heeft aangenomen wat er dan wél moet gebeuren en een aanvraag voor uitstel door de overige 27 EU-lidstaten unaniem goedgekeurd moet worden, tikt de tijd nog steeds. Wel is de kans geslonken dat de 46 jaar van Britse deelname aan Europese integratie 29 maart eindigt.

De weg richting de Brexit was lang en werd aanvankelijk voorbereid door gedreven activisten. Hetzelfde kan gezegd worden voor de weg om de Brexit voorlopig te dwarsbomen. Toen activist Gina Miller eind 2016 een zaak aanspande tegen de Britse regering gaven weinig commentatoren haar een schijn van kans. Miller en een groep andere betrokkenen betoogden dat de regering volgens de normen van de Britse staatsinrichting niet de bevoegdheid had alleen te handelen. Om de Brexit in gang te zetten was toestemming nodig van het Lagerhuis, vond Miller. Uiteindelijk gaf het Hooggerechtshof haar gelijk.

Lees ook: Misschien is het maar beter dat de Britten gaan

Politici als Dominic Grieve (Conservatieven) maakten de klus af. Zij eisten met succes dat het Lagerhuis goedkeuring moest verlenen voor het in gang zetten van de onderhandelingen, maar ook voor het eindakkoord. Dat fiat heeft May na twee stemmingen nog altijd niet op zak.

Met de wens voorlopig niet uit te willen treden, schiet het land weinig op. Uitstel koopt tijd, maar is geen oplossing. Dat is de stand van zaken na een hectische en spannende week in het parlement. Het Lagerhuis wenst niet uit de EU te stappen onder de voorwaarden van Mays deal. Het wenst ook niet zonder deal te vertrekken. En er is geen steun om uitstel te gebruiken om een nieuw referendum te houden, bleek donderdag bij stemming over een amendement hiertoe.

Labour onthield zich daarbij grotendeels van stemming, maar zelfs met volle steun van de grootste oppositiepartij zou er te weinig animo voor een tweede volksraadpleging zijn. Een groot deel van de Tories, de Noord-Ierse unionisten en Labour-politici die voor de Brexit zijn, vormen samen een meerderheidsblok tegen zo’n ‘People’s Vote’

Zelfs campagne-organisaties die strijden voor een nieuw referendum, vonden het moment van de stemming ongelukkig. Zij wisten dat de geesten er nog niet rijp voor waren en hoopten de discussie pas op gang te brengen als uitstel geregeld is. De harde afwijzing van een referendum nu zal moeilijk ongedaan te maken zijn.

Lees ook: De Brexit moest wel op de Ierse grens stuiten

May kan de agenda bepalen

May mag machteloos zijn, geen controle hebben over haar eigen fractie en bewindslieden, die donderdag opnieuw tegen de partijlijn in stemden; ze kan nog wel de agenda in het Lagerhuis bepalen. Ze wil overduidelijk gebruik maken van de besluiteloosheid van het parlement om zo haar deal in een derde of zelfs vierde stemming voor te leggen.

Ze werd daarin donderdag geholpen door ‘EU-president’ Tusk. Hij zei dat hij bij de EU27 gaat bepleiten dat het uitstel lang, ruim anderhalf jaar, zal duren. Dat is het grootste angstbeeld van Brexiteers en kan hen mogelijk richting Mays deal duwen. Ook zou May in onderhandeling zijn met haar dwarse Noord-Ierse gedoogpartner om alsnog voor te stemmen.

Steve Baker, een prominente Brexiteer, zei dat een kerngroep van haviken op geen enkele wijze met Mays Brexit kan leven. Het is mogelijk dat deze groep groot genoeg is om haar deal eindeloos te blokkeren, hoeveel stemmingen er ook nog komen.

Uittreden eind maart is hoogstwaarschijnlijk van de baan, maar een andere koers voor het VK – bijvoorbeeld een zachte Brexit zoals Labour wil – vereist meer tijd en meer tegenslag.

Commentaar pagina 17