Wie kan Trump verslaan, een gematigde of een radicale Democraat?

Democratisch dilemma Nu zich de eerste namen melden voor de presidentsverkiezingen van 2020, komt het dilemma voor de Democraten bloot te liggen. Willen ze president Trump verslaan, moeten ze dan een radicaal of een gematigd progressieve kandidaat kiezen?

Kendra Horn (uiterst links) wist bij de tussentijdse Congresverkiezingen van november 2018 tegen veler verwachting als Democraat een zetel te winnen in het diep-Republikeinse staat Oklahoma.
Kendra Horn (uiterst links) wist bij de tussentijdse Congresverkiezingen van november 2018 tegen veler verwachting als Democraat een zetel te winnen in het diep-Republikeinse staat Oklahoma. Foto Chip Somodevilla

De revolutie begint in lokaal A. ‘Mobiliseer je boosheid’, doceert Sawyer Stephenson. De twintiger met haar korte blauwe blousejurk en gymschoenen geeft les in gemeenschapsactivisme (‘= woede + actie’). Zo’n veertig mensen zitten in het lokaaltje in een onaanzienlijk gebouw op de verder uitgestorven campus van het Rose State College in Midwest City, Oklahoma.

Stephenson spreekt over de call to action („Waarom zíjn we eigenlijk boos?”), over online protesteren („Je hoeft alleen je laptop maar te openen en een mail te versturen, of je bent een activist”) en ze vermaant de overwegend witte studenten achter de tafeltjes: „Als je gezond van lijf en leden bent, als je cisgender bent, financieel bevoorrecht en wit, dan moet je bescheiden wezen.”

Stephenson noemt zichzelf een „vrouw die voor wit doorgaat”, en als zo iemand óver „mensen van kleur” of gemarginaliseerde groepen praat, dan is er volgens haar „al geen sprake meer van een safe space”.

Daarna delen de aanwezigen hun ervaringen. Het meisje met het afrokapsel had gehoord dat zwarten in Oklahoma niet gay kunnen zijn. „Die lui die je dat verteld hebben, zijn zielig”, zegt de jongen met haren als gordijntjes voor zijn ogen. „Je bent een van ons.” „Een van ons! Een van ons”, scandeert het lokaal.

De geblondeerde vrouw met ‘FREEMOMHUGS’ op haar T-shirt vertelt hoe zij als evangelisch-christen aanvankelijk haar zoon afwees toen hij homo bleek te zijn, maar dat ze nu beschikbaar is om jonge homo’s naar het altaar te brengen als hun eigen ouders niet willen. „Laat mij je moeder zijn.”

Lees ook over de campagne van Beto O’Rourke in Texas: Een gevecht met de cowboycultuur

Het meisje met de vurige wangen zegt dat zij bijna niet had durven komen vandaag, omdat haar ouders zo diepgelovig zijn dat die het zouden besterven als zij wisten dat hun dochter lesbisch is. „Vijf seconden moed is alles wat je nodig hebt”, zegt de jongen met de piercings achter haar. „Vijf seconden moed en wie weet red je miljoenen mensen het leven.”

De contrarevolutie

„De livestream staat aan. Ik denk dat er heel wat mensen zullen worden gered vandaag.” Vijfentwintig kilometer naar het noorden, in de Fairview Baptist Church in Edmond, predikt voormalig journalist Peter LaBarbera de contrarevolutie. Hij vertelt hoe je de mensen kunt ontmaskeren die de kerk proberen te „verflikkeren”.

Hoog tijd, zegt hij erbij, want in de vijf stadia van die „perverse revolutie” zijn we (na gedogen, accepteren en vieren) aanbeland tussen fase 4 (gedwongen deelname) en fase 5 (wie het niet eens is met de homo-revolutie wordt gestraft). „Wij moeten een tegenbeweging vormen”, zegt LaBarbera, kalend, in zwart pak met rode stropdas. „Christenen zijn het laatste bastion van de rede.”

„Amen”, zegt de man die op zijn groene T-shirt Filippenzen 1:21 heeft staan: ‘Want voor mij is leven Christus en sterven winst.’ Amen, zeggen zo’n driehonderd bezoekers in het van soepgeur doortrokken kerkgebouw op een kruispunt in het dorre grasland van Oklahoma. Ga vijfhonderd meter in het rond en je vindt nog zes andere kerken.

De christenen hebben een grandioos gevecht te leveren, zegt LaBarbera, want hun manier van leven wordt bedreigd. Door verplichte lessen gay history op school. Door de scorekaart voor bedrijven die ‘100 procent gelijkwaardig’ zijn („als een bedrijf geld schenkt aan pro-gezinsorganisaties, gaan er 25 punten van de score af”). En vooral door de pers die deze revolutie aanblaast. „De media hebben een hekel aan christenen. Zelfs Fox News durft geen ex-homo’s uit te nodigen.” Hij doelt op homo’s die na christelijke behandeling ‘genezen’ zouden zijn.

Dat is het beste wat president Trump heeft gedaan: de media ontmaskeren, meent hij. „De nepnieuws-media steunen de homorevolutie”, zegt LaBarbera. ,,En lopen de meeste revoluties goed af?” „NEEEEE”, roept de zaal.

Naar rechts, naar links

In het revolutionaire lokaal zullen alleen Democratische kiezers zitten, zoals de contrarevolutionairen in de kerk allemaal op de Republikeinse Partij stemmen. De kloof tussen die twee lijkt onoverbrugbaar. Amerikanen met conservatieve opvattingen zijn sinds de jaren 80 schoksgewijs ver naar rechts opgeschoven. Mensen met progressieve opvattingen zijn sinds de kredietcrisis – en nog sterker sinds de interne Democratische presidentsrace van 2016 met buitenstaander Bernie Sanders – linksaf geslagen.

Het Pew Research Center publiceert enquête na enquête over de kloof tussen Amerikanen. In november noteerden de onderzoekers dat het aantal Democraten dat het „interessant en leerzaam” vindt om mensen met een andere opvatting te spreken, in twee jaar tijd daalde van 53 naar 42 procent. Nu vindt 57 procent van hen zo’n discussie „stressvol en frustrerend”. Aan de verre linkerkant van de partij is dat 63 procent.

Vorige maand publiceerde Pew een onderzoek waaruit bleek dat Democraten en Republikeinen het zelfs niet langer eens zijn over wat belangrijke maatschappelijke kwesties zijn. Voor Democraten zijn dat klimaatverandering, armoede, zorg en onderwijs. Voor Republikeinen de economie, terrorisme, migratie en defensie.

Presidentsrace van 2020 begint al

Terwijl de eerste Republikein die het in de voorverkiezingen, volgend jaar, tegen president Trump durft op te nemen zich nog moet aandienen, is het Democratisch veld voor 2020 al uitgewaaierd tot zestien presidentskandidaten. De meesten zitten op de verre linkervleugel: Bernie Sanders, Elizabeth Warren, Kirsten Gillibrand. Daar tegenover staan enkele gematigden, onder wie Beto O’Rourke, vorig jaar de eerste Democraat in decennia die een serieuze kans had om een Senaatszetel voor Texas te veroveren. Donderdag kondigde hij zijn kandidatuur formeel aan.

Ziedaar het dilemma voor de Democraten. Willen ze Trump verslaan, moeten ze dan een radicaal of een gematigd progressieve kandidaat kiezen?

Sinds de verkiezingen van november hebben de Democraten een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Daar eisen scherp links geprofileerde nieuwkomers de meeste aandacht op. Alexandria Ocasio-Cortez uit New York vuurde de eerste maanden in hoog tempo voorstel na voorstel af. Een belastingtarief van 70 procent voor inkomens boven de tien miljoen dollar, een alomvattend plan voor de verduurzaming van Amerika, de Green New Deal.

De radicalen hebben de wind van de publiciteit mee. Onlangs zei documentairemaker Michael Moore op tv dat Ocasio-Cortez de echte partijleider is. „Iedereen weet dat, iedereen voelt dat.” Hij stelde voor de leeftijdsgrens voor het presidentschap (nu 35 jaar) te verlagen zodat de 29-jarige Ocasio-Cortez in 2020 al kan meedoen. Over de polarisatie was Moore heel tevreden. „Ben je gematigd? Stop daarmee. Kies positie”, zei hij. „Er is geen middenweg meer.”

Evangelicals

In Oklahoma City heeft Kendra Horn voor die middenweg gekozen. Zij werd bij de verkiezingen van november in het Huis van Afgevaardigden gekozen, als eerste Democraat voor haar district sinds 1974. Vooraf werden haar weinig kansen toegedicht. „Oklahoma anno 2018 is zo ongeveer een éénpartijstaat”, schreef The New York Times de dag voor de verkiezingen.

Hoe kon Kendra Horn toch winnen? Door geen spoor van het ‘democratisch-socialisme’ te vertonen dat het zo goed doet in de landelijke media.

„Een Democraat in Oklahoma is geen Democraat in Californië of New York. Retoriek die het daar goed doet, werkt hier niet”, zegt Taz Almichael, student politicologie en drama, die tijdens de campagne van Horn leiding gaf aan de vrijwilligers. „Je kunt hier niet zeggen: laten we de belasting voor rijke mensen verhogen. Je kunt wel zeggen: laten we met gezond verstand naar onze belastingen kijken.”

Trump moedigt de Democraten aan vooral radicaal-links te wezen in de hoop dat dit juist zijn aanhangers mobiliseert

Om de kloof met de conservatieve christenen te dichten, de evangelicals die bijna zonder uitzondering op Trump hebben gestemd, liet Horn zich helpen door Vote Common Good, een groep linkse christenen die najaar 2018 met een bus door de staten uit het Midwesten reden om christenen over te halen op de Democratische Partij te stemmen.

„We hoopten 5 tot 15 procent van hen te overtuigen van partij te veranderen”, zegt initiatiefnemer Doug Pagitt door de telefoon. „We hadden 31 districten uitgekozen, waar de Republikeinse kandidaat zich zo veilig voelde dat hij niet zag hoe kwetsbaar zijn positie was. Van de 31 Democratische kandidaten die we hebben gesteund, zijn er 16 gekozen. Geen van hen had je geloofd als je in 2016 had voorspeld dat-ie zou worden gekozen.”

In de kaart spelen

Dat maakt de winst, afgelopen november, van Kendra Horn en nog eens twintig nieuwkomers in het Huis zo intrigerend met het oog op 2020. Wat deze Democraten gemeen hebben, is dat zij een zittende Republikein versloegen in een district waar Trump in 2016 nog Clinton ruim had geklopt. In districten met deze kenmerken hebben alleen gematigde Democraten gewonnen. Wil dat zeggen dat er een gematigde Democratische presidentskandidaat nodig is om daar de stemmen te halen die Clinton niet kon winnen? En zijn die stemmen nodig om president te worden?

„Dit is en blijft een overwegend Republikeins district”, zegt James Davenport, hoogleraar politicologie en voorzitter van de vereniging van politicologen in Oklahoma. Hij zit op dezelfde campus van Rose State College als het activisme-symposium, een paar gebouwen verderop. „Het gevoel van dit moment zegt dat de Democraten Trump in de kaart spelen als ze een kandidaat kiezen die te ver links staat. Mensen in het Midden-Westen die hem [in 2016] aan het presidentschap hebben geholpen, kozen bij de midterms [van november 2018] voor een andere partij, maar ze zijn niet ineens links geworden. Ze zijn nog altijd conservatief.”

Dat maakt de komende jaren voor Horn zo precair, zegt Davenport. „Elk woord dat ze in het Huis uitspreekt, elke stem die ze uitbrengt, leggen de Republikeinen in haar district onder een vergrootglas.” Belastingverhoging zoals Ocasio-Cortez die voorstelt, en waar presidentskandidaten als Warren of Sanders campagne mee voeren? Daar hoeft Horn bij de Okies niet mee aan te komen.

President Trump moedigt de Democraten daarom juist aan vooral radicaal-links te wezen. Hoe harder de Democratische Partij de revolutie kraait, hoe dieper zijn conservatieve achterban zich zal ingraven.

Hoogleraar Davenport wijst naar de opgave voor de leider van de Democratische Partij in het Huis. „Nancy Pelosi – niet mijn favoriete politicus – is slim genoeg om te zien dat er een grens is aan hoe revolutionair de voorstellen van de partij kunnen zijn. Zij zal proberen de meest uitgesproken linksisten in de teugels te houden.” Hij zucht. „De middenweg is een heel smal pad geworden in Amerika.”