Opinie

Alles wat nodig is om heldere keuzes te maken ligt nu op tafel

Klimaatakkoord

Het is te weinig, te onzeker en veel minder duur dan gedacht.

Woensdag presenteerden het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) hun langverwachte doorrekeningen van het ontwerp-klimaatakkoord. Kort door de bocht zijn de hoofdconclusies deze: 1. Met de nu voorliggende maatregelen haalt Nederland zeer waarschijnlijk de klimaatdoelstellingen niet. En, 2. De kosten van het voorliggende pakket zijn hoog, maar wel veel lager dan uit eerdere voorlopige berekeningen werd geraamd.

Het doel van de klimaatplannen is om de CO2-uitstoot in 2030 gereduceerd te hebben tot 49 procent van het niveau in 1990. Daarvoor is een reductie van 48,7 megaton CO2 noodzakelijk. Als het hele pakket aan klimaatplannen wordt doorgevoerd, zal dat een reductie van tussen de 31 en de 52 megaton opleveren. Binnen de bandbreedte, constateert het PBL, maar toch zal het waarschijnlijk onvoldoende blijken. De onzekerheid daarover komt met name doordat niet voorspeld kan worden hoe burgers en bedrijven gaan reageren op de concrete uitwerking van de maatregelen.

Wie naar de kosten kijkt, ziet dat de plannen tot 2030 opgeteld ruim 2 miljard euro gaan kosten. De totale klimaatrekening loopt daarmee op tot 4,4 miljard euro in 2030, vooral doordat de politiek al eerder maatregelen nam om de klimaatdoelen van Parijs te halen, zoals een verhoging van de energiebelasting. Vertaald naar lasten op huishoudensniveau gaan gezinnen er in 2030 gemiddeld 1,5 procent op achteruit, als gevolg van het totale pakket. Het effect van het klimaatakkoord zelf bedraagt een gemiddelde inkomensdaling van 0,4 procent. Een meevaller ten opzichte van de doemverhalen die de afgelopen maanden regelmatig werden geschetst.

Er zitten pijnlijke conclusies in de doorrekeningen. Zo zijn de lasten voor huishoudens veel hoger dan voor het bedrijfsleven. En binnen de huishoudens worden in de huidige plannen met name de lagere en de middeninkomens het hardst geraakt. Daarbij is met name het PBL kritisch over het voorgestelde boetesysteem voor de industrie, dat als alternatief voor een CO2-heffing werd voorgesteld. Het is goed dat het kabinet op dat punt woensdag direct tot inkeer kwam.

Met de doorrekening is een voorlopig einde gekomen aan een klimaatmarathon van jaren. De resultaten van de onderhandelingen van de vijf zogenoemde klimaattafels, die onder leiding van ‘klimaatpaus’ Ed Nijpels het vele voorwerk verrichtten, zijn nu cijfermatig onderbouwd. Dat biedt meer dan voldoende aanknopingspunten om de plannen nu om te zetten in beleid, rekening houdend met (ongewenste) inkomenseffecten, (tekortschietende) doelen en andere onzekerheden.

Alles wat er te weten valt over de klimaatafspraken is nu beschikbaar. Nu is het aan Den Haag. Dat is geen open deur. Meerdere kabinetten hebben tot nu toe blijk gegeven de noodzaak van hard ingrijpen om het klimaat te redden onvoldoende serieus te nemen. Zie het getalm van dit kabinet na de uitspraak van de rechter in de zogenoemde Urgenda-zaak.

De snelle én concrete reactie van premier Rutte (VVD) en minister Eric Wiebes (Klimaat, VVD) op de doorrekeningen is in die zin hoopgevend. De lasten voor de burger zullen omlaag gebracht worden door de energiebelasting aanzienlijk te verlagen, beloofden zij. En bedrijven gaan meer meebetalen: de tot voor kort onbespreekbare CO2-heffing voor bedrijven gaat er toch komen.

Eén aanbeveling: gebruik de meevallende kosten om meer zekerheid te krijgen over het wél halen van de doelen. De tijd van politieke keuzes maken is nu echt aangebroken. Daar hebben burgers en bedrijven recht op.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.