Ajax speelt om meer dan eigen glorie in Europa

Zes vragen over Europees coëfficiënt Red Bull Salzburg is Europees uitgespeeld en dat is goed voor Nederland. Wat staat er op het spel bij de kwartfinale Champions League, waarvoor Ajax vrijdag loot?

Door de 3-1 overwinning van Red Bull Salzburg, hier met Hannes Wolf, staat Oostenrijk weer 0,017 punten voor op Nederland in de UEFA-ranking.
Door de 3-1 overwinning van Red Bull Salzburg, hier met Hannes Wolf, staat Oostenrijk weer 0,017 punten voor op Nederland in de UEFA-ranking. Foto Michael Molzar/Getty

Het duurt nog geen veertig seconden, maar vanaf de eerste toon die door het stadion galmt staat alles even stil. De handen achter de rug, strak vooruit blijven kijken. En vooral genieten van dat magische geluid, zoals Zinedine Zidane het eens omschreef.

Als het kon, zou Ajax-trainer Erik ten Hag de hymne van de Champions League in de eredivisie draaien. Zodat zijn spelers ook daar in Europese sferen komen, en net dat ene stapje extra kunnen zetten. De UEFA is onverbiddelijk: alléén bij wedstrijden in de hoogste Europese clubcompetitie.

Groepsfase Champions League wordt niet voor niets wel eens vergeleken met het minimaal drie keer mogen afspelen van de hymne. Dat was voor de landskampioen altijd een gegeven, tot dit seizoen – ook PSV moest voorrondes spelen. Maar dat leek van korte duur. En daar mag het Nederlandse voetbal Ajax voor bedanken, zei Ten Hag na de 4-1 tegen Real Madrid.

Is directe plaatsing voor de Champions League nu écht weer dichterbij? Zes vragen over de verdeling van Europese startbewijzen.

1 Hoe worden de tickets voor Europees voetbal verdeeld?

Dat gebeurt aan de hand van de coëfficiëntenlijst. Hierop staan alle 55 bij de UEFA aangesloten landen. Een plek in de top-tien betekent minimaal één club in de groepsfase van de Champions League, de rest speelt voorrondes. Tenzij de winnaar zich ook via de eigen competitie kwalificeert voor het toernooi – dat gebeurde negen keer in de laatste tien seizoenen – dan schuift één ticket door naar de nummer elf.

Lees ook: De Champions League is een miljardenbal zonder concurrentie

2 Hoe kan een club punten verdienen voor zijn land?

Door zo goed mogelijk te presteren in Europese wedstrijden. Een overwinning levert twee punten op, een gelijkspel één – in de voorrondes is dit gehalveerd. Er worden ook bonuspunten vergeven. Het halen van de groepsfase van de Champions League levert vier punten op, de achtste finale vijf. Vanaf de kwartfinale levert elke nieuwe ronde één punt op – ook in de Europa League. Alle punten van clubs uit hetzelfde land worden bij elkaar opgeteld, en gedeeld door het aantal clubs waarmee dat land aan het Europese seizoen begon. Het totaal van de laatste vijf seizoenen bepaalt de stand op de lijst.

Een voorbeeld. Ajax behaalde dit seizoen 26 punten, waarvan tien bonuspunten. Nederland begon in de zomer met vijf clubs. Daarom telt ieder punt slechts voor een vijfde mee. Oftewel: de prestaties van Ajax zijn onder de streep 5,2 punten waard.

3 Op welke plaats staat Nederland op de coëfficiëntenlijst?

Nederland verdween in 2017 voor het eerst in dertig jaar uit de top-tien en staat nu twaalfde. Oostenrijk staat op de cruciale elfde plaats – met een voorsprong van slechts 0,017 punten – maar kan geen punten meer verdienen omdat Red Bull Salzburg donderdagavond werd uitgeschakeld. Als Ajax minimaal één keer gelijkspeelt in de kwartfinale, eindigt Nederland het seizoen als elfde. Nummer tien Turkije is niet meer te achterhalen, zelfs niet als Ajax de Champions League wint.

Bekijk hier hoe Nederland in tien jaar tijd wegzakte op de coëfficiëntenlijst. Klik op de pijlen links en rechts om door de stappen te bladeren. Tekst loopt door onder de grafiek.

4 Plaatst de aankomend landskampioen zich voor de groepsfase van de Champions League als Nederland elfde wordt?

Nee. De club die dit seizoen de eredivisie wint, speelt komende zomer hoe dan ook voorrondes. De coëfficiëntenlijst bepaalt de verdeling voor twee seizoenen later. Na vorig seizoen – het slechtste sinds 1993/1994 – stond Nederland veertiende, en dus speelt de landskampioen komende zomer twee voorrondes. De kampioen in 2020 profiteert pas van de punten die dit seizoen zijn behaald.

Lees ook: Nog rijker met de grootste voetbalshow op aarde

5 En hoe zit het met de seizoenen daarna?

Alle punten die Ajax dit seizoen nog behaalt zijn belangrijk. Na dit seizoen verdwijnen de punten uit het relatief succesvolle seizoen 2014/2015 – alleen de laatste vijf seizoenen tellen mee. Omdat Oostenrijk in dat seizoen minder punten behaalde, staat Nederland komende zomer weer twaalfde. Alleen als Ajax nog vier wedstrijden wint, staat Nederland begin volgend seizoen elfde.

6 Moet het Nederlandse voetbal Ajax inderdaad dankbaar zijn?

Nederlandse clubs behaalden in de afgelopen vijf seizoenen 168 punten, die er uiteindelijk 31,233 waard waren. Ajax behaalde bijna 45 procent van deze punten. Dit seizoen zijn de Amsterdammers zelfs verantwoordelijk voor 70 procent van de punten (zie grafiek hieronder). Vooralsnog is Ajax deze jaargang met 26 punten zelfs de beste van Europa. Maar de andere Nederlandse clubs moeten niet worden vergeten. Zonder de punten die zij behaalden, zou Nederland 31ste staan.