Zware straf voor aanvallen ME’er, helpt dat wel?

Plan minister Dekker Er is kritiek op het plan om geweld tegen hulpverleners strenger te bestraffen. „Delictplegers denken niet: ik hou me maar gedeisd.”

De trap was zo hard geweest dat het kinbandje losschoot, het vizier verboog, en de helm van het hoofd van de ME’er vloog. Die struikelde en viel op de grond. Maar behalve een blauwe teen bij de verdachte raakte niemand écht gewond, dankzij die helm. En dus voerde de verdediging aan dat het allemaal wel meeviel met dat trapincident in de nacht van 12 maart 2017, na relletjes voor het Turkse consulaat in Rotterdam omdat de Nederlandse overheid de Turkse minister van Familiezaken had weggestuurd.

De officier van justitie eiste vanwege de karatetrap een gevangenisstraf, maar de rechter hield het bij een taakstraf. Mede omdat de verdachte, een monteur in de steigerbouw, geen eerdere delicten had gepleegd, hij volgens de reclassering zijn leven op orde had, en het bij een poging (tot zware mishandeling) was gebleven.

Maar zei minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) dinsdag expliciet, deze verdachte had met een taakstraf nooit mogen „wegkomen”. Zoals Dekker ook het geweld tegen hulpverleners bij de laatste jaarwisseling „onacceptabel” noemt. „Dus we trekken nu een streep in het zand”, zei hij in de media. Dekker kondigde in een brief aan de Tweede Kamer aan dat hij „met prioriteit” een wetsvoorstel voorbereidt om bij geweld tegen overheidsfunctionarissen het taakstrafverbod uit te breiden.

Nu nog vallen onder zo’n taakstrafverbod, ingevoerd in 2012, alleen ernstige misdrijven mét lichamelijk letsel. Dekker wil, in reactie op een motie van de PVV, VVD en CDA, nu ook geweldspogingen tegen overheidsfunctionarissen zonder letsel hieronder laten vallen. De rechter moet dan ook bij zulke lichtere delicten een gevangenisstraf opleggen.

Maar of de wet er zal komen is de vraag. Minimumstraffen, daar zijn vooral rechters niet van gecharmeerd. Die willen „maatwerk” kunnen leveren, zei de Raad voor de rechtspraak eerder. En om „zo effectief mogelijk te kunnen straffen” is het nodig te kunnen putten uit „een zo groot mogelijk palet”.

Taakstraf soms passender

De Raad voor de rechtspraak zal kritisch naar het wetsvoorstel kijken, zegt een woordvoerder. „Als mensen een baan hebben en hun leven op orde, dan kunnen taakstraffen soms veel passender zijn dan een gevangenisstraf.” Bovendien, zegt ze, zijn de strafeisen bij geweld tegen functionarissen in de afgelopen jaren al een paar keer verhoogd. Ze zijn nu driemaal hoger dan bij geweldsdelicten tegen gewone burgers. En volgens eigen onderzoek volgt de rechter in 90 procent van de zaken de strafeis van justitie. „Dus welk probleem moet nu nog worden opgelost?”

Het is de weerzin tegen taakstraffen waaraan het plan van Dekker appelleert, denkt Harry Sackers, hoogleraar criminologie aan de Radboud Universiteit en tevens politierechter. „De taakstraf wordt gezien als ‘soft’ en eigenlijk verbaast me dat wel. Ik moet de eerste die fluitend een werkstraf van 120 uur voldoet nog tegenkomen. Reken maar eens uit hoeveel zaterdagen je dan de klos bent, als je doordeweeks gewoon werkt.”

Is het voorstel van Dekker eenmaal wet, dan moeten rechters zich schikken. Maar Sackers vraagt zich wel af welk doel daarmee wordt gediend. „Je moet niet de illusie hebben dat je hiermee bijdraagt aan veiligheid van hulpverleners. Iedereen wéét wel dat je met je poten van hulpverleners af moet blijven. Maar de meeste van zulke incidenten zijn impulsdelicten, gepleegd onder invloed van pillen, coke. Zulke delictplegers denken echt niet: ik hou me maar gedeisd, want anders moet ik een week de cel in.”