De Belgische klimaatactiviste Anuna De Wever

Foto Virginia Mayo/AP

‘Wij zijn de laatste generatie die wél nog iets aan het klimaat kan doen’

Anuna de Wever, klimaatactiviste De Belgische klimaatspijbelaars lijken de politiek wakker te hebben geschud in de aanloop naar de verkiezingen in mei. „We zullen niet ophouden met rebelleren,” zegt hun 17-jarige aanvoerster.

De wereld veranderen, en dan bijslapen. Dat wil Anuna De Wever het liefst. Ze lag het laatste deel van het interview onder een dekentje op de bank in het huis van haar moeder in Mortsel, vlakbij Antwerpen. Om de paar minuten gaapt ze. Ze slaapt de laatste tijd niet veel: te druk.

De Wever is pas 17, maar sinds een paar maanden hét gezicht van de klimaatspijbelacties in België. Afgelopen donderdag was er een demonstratie, deze vrijdag nog één, ze bracht een boek uit en ondertussen moet ze het laatste jaar van de middelbare school nog halen.

Het begon in december, toen in Brussel 65.000 mensen de straat op gingen. Dezelfde maand reisde de federale klimaatminister af naar de klimaattop in Katowice in een privévliegtuig, waar ze weigerde een verklaring te ondertekenen om de klimaatambities op te schroeven. Het was voor De Wever en vriendin Kyra Gantois „de druppel”.

Aan excuses van ouderen heb ik niets

Ze trokken op 10 januari, in navolging van de Zweedse scholier Gretha Thunberg, naar Brussel in de hoop een vijftigtal scholieren mee te krijgen – het werden er 3.000. De week erna 12.500, toen 35.000. Sindsdien gaan wekelijks duizenden scholieren en studenten verspreid door België de straat op om te ‘brossen (spijbelen) voor de bossen’. Ze hopen de politiek in aanloop naar de verkiezingen in mei achter zich te krijgen.

Verouderde kerncentrales

Het is niet gek dat het thema zo leeft. België dreigt de klimaatdoelstellingen in 2020 en 2030 ruim te missen, bleek vorige week uit een rapport van de Europese Commissie. Volgens de laatste berekeningen zou de uitstoot van koolstofdioxide tot 2023 niet afnemen, alleen stabiliseren. De laatste jaren was er bovendien veel aandacht voor de verouderde Belgische kerncentrales en de hoge luchtvervuiling. Tel daarbij op dat het land vier klimaatministers heeft en dat het klimaat tot voor kort niet echt een verkiezingsthema was, en je komt uit bij verontwaardiging als die van De Wever. „Mensen zijn pissed.”

Lees ook: In België vinden ze het mooi geweest met die luchtvervuiling

Met mede-actievoerder Gantois schreef De Wever een boekje, Wij zijn het klimaat. Meer een brief eigenlijk, aan leeftijdgenoten, ouderen en politici. Van klasgenoten hoort ze dat het „toch te laat” of „onzin” is. Ouderen zeggen dat het ze spijt dat ze niet eerder wat zijn gaan doen. De Wever: „Aan excuses heb ik niets. En dan die jongeren! Hoe kun je zo jong al zo passief zijn? Wij zijn de laatste generatie die wél nog iets kan doen.”

Verkiezingsthema

Het onderwerp is sinds haar acties een belangrijk verkiezingsthema geworden, en niet alleen bij ‘groene partijen’ Groen en Écolo. Een delegatie klimaatactivisten werd uitgenodigd bij de klimaatministers, en er kwam een voorstel voor een onafhankelijke ‘klimaatintendant’ die de politiek zou bijstaan. Zelfs de koning sprak zijn steun uit.

Hoopgevend vindt De Wever het allemaal niet. Belgiës klimaatministers zeiden dat het land zich al genoeg inspant. N-VA-partijvoorzitter Bart De Wever riep jongeren op niet te geloven in „doemverhalen” maar vertrouwen te hebben in innovatie. Klimaatmaatregelen kosten bovendien „heel veel geld voor heel weinig effect”, betoogde hij. Hij riep op tot ‘ecorealisme’.

Anuna De Wever wil niet tegenover Bart De Wever geplaatst worden. „In plaats van samen te zoeken naar een oplossing, schieten partijen op elkaar. Tegen ons zeggen ze dat het ‘allemaal niet zo makkelijk is’, dat we naïef zijn, dat er andere landen zijn die veel meer vervuilen. Maar het is pas echt naïef om te zeggen: dit staat in een wet uit 1656 en daarom kan het nu niet anders. Iemand moet het voorbeeld geven, laat België dat dan zijn. Politici zitten vast in een systeem met een lange termijnvisie van vijf jaar, tot de volgende verkiezingen, terwijl het hun taak is de planeet door te geven.”

De scholieren blijven demonstreren tot aan de verkiezingen. Ook volwassenen doen mee: op 27 januari kwamen 75.000 mensen demonstreren in Brussel, deze vrijdag staat een nieuwe mars gepland. En bij demonstraties blijft het niet: de klimaatspijbelaars werken aan nóg een plan om politieke actie af te dwingen: „We hebben een panel met deskundigen opgericht van 120 wetenschappers die concrete maatregelen opstellen en doorrekenen, en die voor de verkiezingen voorstellen aan politici. Vliegtuigmaatschappijen niet meer subsidiëren bijvoorbeeld, of het openbaar vervoer verbeteren. Er zitten ook economen in het panel, want de plannen moeten sociaal rechtvaardig en betaalbaar zijn.” Wat gaat De Wever doen als er na de verkiezingen niets veranderd blijkt? „Ook dan gaan we door, we zullen niet stoppen met rebelleren.”