Met de metro de files te lijf in Jakarta

Infrastructuur Na maanden vertraging opent de metro van de Indonesische hoofdstad, de trots van president Widodo. Nog net op tijd voor de verkiezingen.

Dinsdag 12 maart konden er proefritjes gemaakt worden met de metro. Uiteindelijk zal de lijn van 16 kilometer eind maart openen.
Dinsdag 12 maart konden er proefritjes gemaakt worden met de metro. Uiteindelijk zal de lijn van 16 kilometer eind maart openen. Foto Bagus Indahono/EPA

Eindelijk kan Jakarta zich meten met Singapore en Hongkong, jubelen Femmy Carolina en haar tante. Ze maken dinsdagochtend een proefritje in de nieuwe metro en ze vinden het geweldig. Al maken de twee zich ook meteen zorgen: als de treinstellen maar zo fris en netjes blijven als vandaag. „Dat moet echt, in Singapore zijn ze ook zó schoon.”

Eind deze maand gaat de langverwachte nieuwe metro in de Indonesische hoofdstad Jakarta officieel open voor publiek. De metro moet de verkeerssituatie in de stad verbeteren. De files hier zijn berucht: volgens navigatiebedrijf TomTom kent Jakarta na Mexico-Stad en Bangkok de ergste opstoppingen van de wereld.

Voor veel inwoners vormen de files een dagelijkse frustratie. Femmy Carolina vond het zelfs zo vervelend om lang vast te staan dat ze haar baan als grafisch vormgever in het centrum van de stad heeft opgezegd. Ze is voor zichzelf begonnen, zodat ze vanuit huis kan werken. Dus al gaat ze de metro niet dagelijks gebruiken, ze weet zeker dat die het verkeer gaat ontlasten: „Natuurlijk stappen mensen over van hun auto naar de metro.”

De lijn bestaat uit dertien haltes over een traject van 16 kilometer, een rit van precies 28 minuten. In de auto zou het – zonder al te veel file – ongeveer een uur kosten. Het is pas een begin: er komt nog uitbreiding naar het noorden, met zeven haltes erbij, plus een lijn van oost naar west. Maar zo ver zijn de bouwers nog lang niet. Opening van de noordelijke uitbreiding staat voor 2020 gepland, de lijn van oost naar west is pas in 2025 af.

Bay Ismoyo/AFP

Zoals meestal met grote infrastructuurprojecten liep ook hier de bouw vertraging op. Eigenlijk zou de metro vorig jaar zomer opengaan. Dat het nu wél lukt, is ook van politiek belang. Half april zijn er presidentsverkiezingen en de metro is de trots van huidig president Joko Widodo, die voor herverkiezing gaat. Plannen voor een metrostelsel in Jakarta lagen er al tientallen jaren, maar in 2013 was het Widodo die er als eerste serieus werk van maakte. Toen nog als gouverneur van Jakarta, in 2014 werd hij tot president verkozen.

Drie mensen per auto

Het stadsbestuur van Jakarta probeert van alles om het verkeer te verlichten, met wisselend succes. In 2016 werd de regel afgeschaft dat tijdens de spits in elke auto minstens drie mensen moesten zitten. Bijeffect van die regel was dat arme inwoners zich aanboden als bijzitters. Soms met kindje op de arm: twee passagiers voor de prijs van één.

Nu geldt op drukke wegen een even-oneven-systeem. Alleen auto’s met een nummerplaat die op een even getal eindigt, mogen op even data de weg op. Op oneven dagen geldt dat voor de auto’s met oneven nummers. Ook met deze regel zijn de Indonesiërs inventief. Foto’s van auto’s met valse nummerplaten gingen al snel rond op sociale media.

Hoeveel verlichting gaat de metro Jakarta bieden? De lijn zou ongeveer 170.000 reizigers per dag aan kunnen. Cruciaal is dat de aansluitingen op andere soorten openbaar vervoer goed werken, zei William Sabandar, de directeur van de metro, in een persconferentie. Alleen dan wordt het aantrekkelijk om de auto te laten staan. „We willen echt de levensstijl van mensen veranderen.” Moeilijk in een stad waar het bezit van een auto nog steeds als statussymbool geldt. Extra lastig is dat rond de metrostations waar weinig plek is om je auto of brommer te parkeren.

De metro gaat open, maar niet alles is ook echt af. Op vijf van de dertien stations moeten nog roltrappen geïnstalleerd worden. Het stadsbestuur moet de ritprijs nog officieel vaststellen en de toegangspoortjes werken ook nog niet. Kniesoor die daarop let? Femmy Carolina doet dat in elk geval niet. Ze is al van zuid naar noord en terug gereden en nu gaat ze nog eens naar het noorden. „Mijn mond valt gewoon open, dit is te gek.”