Damen lobbyt op hoog niveau tegen publicatie van memo’s

Scheepsbouw Damen, favoriet voor de bouw van vier onderzeeboten, is bang voor reputatieschade

Damen Shipyards, de grootste scheepsbouwer van Nederland, stelt alles in het werk om het vrijgeven van zes interne memo’s van het ministerie van Buitenlandse Zaken te voorkomen. Volgens de scheepsbouwer schaadt de publicatie van de documenten, die mogelijk gevoelige informatie over een corruptie-affaire bevatten, de wereldwijde commerciële belangen van Damen.

Dat bleek woensdag tijdens een zitting in de rechtbank Rotterdam. Daar verzocht Damen de rechter om het vrijgeven van de memo’s op te schorten.

De gang naar de rechter volgt na zware druk door Damen op het ministerie. Eerst was er overleg tussen het hoofd juridische zaken van Damen en het departement. Meteen de volgende dag bezocht Damen-topman René Berkvens de directie Internationaal Ondernemen van Buitenlandse Zaken. Hij pleitte daar tevergeefs tegen het voornemen tot openbaar maken. Drie weken later volgde een ruim 50 pagina’s dikke zienswijze, aldus het ministerie.

Voor Damen uit Gorinchem staat er veel op het spel. Het bedrijf heeft baat bij een goede reputatie, omdat het in Nederland meedingt naar de grootste defensie-order van de afgelopen jaren. Samen met het Zweedse Saab is Damen de grootste kanshebber om vier nieuwe onderzeeboten voor de Nederlandse marine te mogen bouwen – een klus die nu begroot is op circa 3,5 miljard euro. De onderzeeboten moeten de afgeschreven Walrus-onderzeeërs vervangen.

Lees ook: De doorgeschoten verkooplui van Hollands grootste scheepsbouwer

FIOD

NRC vroeg de interne memo’s een jaar geleden op bij het ministerie met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Dat was naar aanleiding van een inval van de fiscale opsporingsdienst FIOD bij Damen in 2017. Het Openbaar Ministerie vermoedt dat Damen „via tussenpersonen steekpenningen heeft betaald aan buitenlandse overheidsambtenaren ter verkrijging van buitenlandse (overheids)opdrachten”.

De memo’s beschrijven intern overleg op het ministerie in 2016 naar aanleiding van de straf die Damen dat jaar kreeg van de Wereldbank. Damen had tegenover de bank gelogen over het inhuren van een tussenpersoon bij een vermoedelijk corrupte deal in Sierra Leone en mocht vervolgens anderhalf jaar niet meedingen naar projecten die gefinancierd werden door de Wereldbank.

Het ministerie wil deze documenten nu openbaar maken, maar daartegen heeft de scheepsbouwer grote bezwaren. NRC is er volgens de advocaat alleen maar op uit om Damen in „een kwaad daglicht te plaatsen”. Publicatie zou Damen daardoor onevenredig benadelen en leiden tot materiële- en reputatieschade, aldus het bedrijf in de rechtbank.

Als voorbeeld noemt Damen een recente mega-opdracht in Roemenië waar het bedrijf „zeer goed gekwalificeerd was om het project gegund te krijgen”. Het gaat om de bouw van korvetten met een contractwaarde van 1,2 miljard euro. Die vertegenwoordigen 2000 manjaren werk bij Damen en nog eens 2000 bij toeleveranciers – aldus het bedrijf.

Na vier artikelen in NRC over het strafrechtelijk onderzoek in Nederland is de gunning uitgesteld. Dat is volgens Damen het gevolg van het feit dat „NRC publicaties aldaar geventileerd werden in lokale media”.

Onderzeeboten

Ook in Nederland kan de strafzaak tegen Damen gaan interfereren met de gunning van overheidsopdrachten. Op dit moment werkt het ministerie van Defensie aan een zogenaamde ‘b-brief’, waarin staat hoe de onderzeeboten aangeschaft zullen worden en wie de kandidaten zijn voor de bouw. Het kabinet wil de boten het liefst in Nederland laten bouwen en daarvoor is Damen een voor de hand liggende kandidaat.

Het ministerie van Defensie, formeel de koper van de nieuwe onderzeeboten, wil niet concreet over Damen spreken. Wel zegt een woordvoerder desgevraagd dat een bedrijf „tijdens een lopende tender kan worden buitengesloten als het op dat moment onherroepelijk veroordeeld wordt voor fraude of corruptie”. Dat geldt niet voor lopende onderzoeken of vermoedens van strafbare feiten.

Een mogelijke complicatie voor Defensie en Damen is dat de strafzaak zo lang duurt. Daardoor is de kans dat er op korte termijn duidelijkheid komt over het corruptie-onderzoek gering. De trage voortgang heeft onder meer te maken met de weinig toeschietelijke opstelling van Damen in de strafzaak. Volgens Robbert de Bree, de advocaat van Damen, valt een groot deel van het materiaal dat de FIOD in beslag nam bij de inval onder het beroepsgeheim van zijn kantoor Wladimiroff. Totdat de rechter hierover beslist heeft, kan het OM dit materiaal niet gebruiken.

Wat De Bree betreft gaat ook de beslissing over de door NRC opgevraagde memo’s op de lange baan. Hij wilde woensdag in de rechtbank niet meegaan in het voorstel van de rechter om de beslissing over de memo’s versneld af te handelen.

    • Merijn Rengers
    • Carola Houtekamer