Welke zorg krijg je vergoed en wat betaal je zelf?

Basisverzekering Zorgverzekeraars vergoeden behandelingen alleen bij medische noodzaak. Onterecht, vinden veel gynaecologen.

Haarfollikels worden verzameld voor een haartransplantatie.
Haarfollikels worden verzameld voor een haartransplantatie. Foto Istock

Geen seks met een vent, dan wordt je kinderwens niet erkend’. De spandoeken van vrouwen die zaterdag meededen aan de Women’s March in Amsterdam waren duidelijk: kunstmatige inseminatie moet ook voor alleenstaande en lesbische vrouwen worden vergoed. Zij zien dat als de enige manier om een kind te krijgen.

Maar minister Bruins (Medische Zorg, VVD) heeft aan de Tweede Kamer juist geschreven dat kunstmatige inseminatie voor die vrouwen, met wie medisch gezien niets mis is, níet in de basisverzekering past.

Elk jaar is het touwtrekken over behandelingen die wél of niet in het basispakket van de zorgverzekering horen. Iedereen is er verplicht voor verzekerd en betaalt mee aan elkaars behandelingen en medicijnen. Dit jaar ging paracetamol eruit en ‘leefstijltraining’ (begeleiding bij beweging) erin. Het onafhankelijke Zorginstituut Nederland doet – na advies van wetenschappelijke verenigingen van artsen en patiënten – een voorstel wat er in het basispakket moet zitten. Het laatste woord is daarbij aan de politiek.

Hét criterium voor vergoeding: is er medische noodzaak bij de patiënt voor de behandeling en is die behandeling bewezen effectief? Áls het mogelijk is de kosteneffectiviteit te berekenen (vergoeden we dit, dan bespaart dat andere zorgkosten) dan gebeurt dat.

Over de inseminatie bij gezonde vrouwen, schreef Bruins aan de Kamer: „Het mogelijk maken van vergoeding van behandelingen waarvoor een medische indicatie ontbreekt, impliceert een fundamentele aanpassing van de Zorgverzekeringswet die vergaande consequenties heeft. Hiermee ontstaat druk op de betaalbaarheid en kwaliteit van het verzekerde pakket […] Ik ben niet van plan de Zorgverzekeringswet hierop aan te passen.”

Foto Istock
Foto Istock

Inbrengen van zaad

De afgelopen jaren vergoedden zorgverzekeraars kunstmatige inseminatie (inbrengen van zaad) jaarlijks 9.000 keer; 3.000 keer bij vrouwen met een medisch probleem, 3.000 keer bij alleenstaande vrouwen en 3.000 keer bij lesbische vrouwen. Over die 6.000 niet-medische indicaties stelden sommige zorgverzekeraars het afgelopen half jaar vragen aan het Zorginstituut. Moesten ze die wel vergoeden? Het antwoord stond in de brief van Bruins. Vrouwen moeten dat voortaan zelf betalen - ongeveer 1.000 euro per keer.

Die vergoeding voor kunstmatige inseminatie moet juist blijven, vinden veel gynaecologen, ook niet-medisch-noodzakelijke inseminaties. Op sociale gronden; anders zijn vrouwen mogelijk aangewezen op donorsperma dat ze kopen via internet en moeten ze dat zelf inbrengen. Een petitie als reactie op Bruins’ brief is ondertekend door 88.000 mensen.

Je kunt je vaker afvragen of er medische noodzaak is voor een behandeling of medicijn, zegt zorgeconoom Wim Groot, verbonden aan de Universiteit Maastricht. „Er is geen medische noodzaak om de anticonceptiepil te slikken. Hij wordt dus ook niet vergoed. Maar wél voor jongeren tot 21 jaar. Waarom? Omdat ze tienerzwangerschappen willen voorkomen.”