Vreugde en veel vragen in Algerije

Bouteflika niet herkiesbaar President Bouteflika stelt zich na weken van protest tóch niet herkiesbaar, werd maandag bekend. Maar hij stapt niet meteen op.

In hoofdstad Algiers vieren Algerijnen maandagavond de aankondiging van Abdelaziz Bouteflika dat hij niet opgaat voor een vijfde termijn als president.
In hoofdstad Algiers vieren Algerijnen maandagavond de aankondiging van Abdelaziz Bouteflika dat hij niet opgaat voor een vijfde termijn als president. Foto Zohra Bensemra / Reuters

President Abdelaziz Bouteflika van Algerije heeft maandagavond laten weten dat hij geen kandidaat meer is voor een vijfde termijn als staatshoofd. De voorbije drie weken waren honderdduizenden Algerijnen de straat opgegaan om te protesteren tegen de kandidatuur van Bouteflika, die al sinds 1991 aan de macht is.

Bouteflika deed zijn mededeling in een brief die door het officiële persagentschap APS werd verspreid. Dat was niet verwonderlijk: de laatste keer dat de 82-jarige Bouteflika het Algerijnse volk heeft toegesproken was in 2012, een jaar voor hij geveld werd door een beroerte.

In Algiers en elders in het land reden auto’s toeterend door de straten na de bekendmaking van het nieuws. Door af te zien van een vijfde termijn komt Bouteflika tegemoet aan de voornaamste eis van de betogers. Maar zijn beslissing roept ook veel vragen op.

Lees ook dit stuk over de protesten: ‘Het tijdperk Abdelaziz Bouteflika is al voorbij’

Bouteflika vertrekt immers niet. In zijn brief kondigde hij ook aan dat de presidentsverkiezingen, normaal voorzien voor april, niet zullen plaatsvinden. Over nieuwe verkiezingen zal worden beslist door een nationale conferentie, die tegen eind dit jaar een politiek hervormingsproject moet uitwerken. Tot dan blijft Bouteflika dus gewoon president.

„Er valt niets te vieren”, zegt Yacine Bouaziz, een 36-jarige filmmaker die actief betrokken was bij het straatprotest van de voorbije weken. Volgens Bouaziz heeft Bouteflika alleen tijd gekocht. „Het was ons nooit te doen om de figuur van Bouteflika alleen maar om de hele clan rond hem. En zij willen Algerije echt niet uit handen geven.”

Bouteflika wordt door velen beschouwd als de redder van Algerije. Toen hij in 1999, met steun van het leger, verkozen werd tot president, was Algerije verwikkeld in een wrede burgeroorlog. Die begon toen de moslimfundamentalisten van het FIS de parlementsverkiezingen van 1991-92 dreigden te winnen. Het leger greep de macht en de verkiezingen werden geannuleerd. In het volgende decennium vielen zo’n 200.000 doden.

Bouteflika liet in 1999 per referendum de wet op de concorde civile (burgerlijke eendracht) goedkeuren, die amnestie verleent aan de gewapende fundamentalisten op voorwaarde dat zij het geweld afzweren. Er is protest maar wanneer Bouteflika in 2008 de grondwet laat aanpassen om zich kandidaat te kunnen stellen voor een derde termijn, is dat met de instemming van het volk.

Gaandeweg groeit echter de onvrede van de Algerijnen met Bouteflika en zijn entourage, die zich verrijkt met de inkomsten uit olie en gas.

Wanneer Bouteflika, niettegenstaande het straatprotest, en terwijl hij in een ziekenhuis in Genève ligt, toch vasthoudt aan zijn kandidatuur voor een vijfde termijn, is het geduld van veel Algerijnen op.

Of de beslissing van Bouteflika om zich niet kandidaat te stellen ook echt verandering gaat brengen moet nog blijken. Dat het straatprotest zo gefocust was op het vijfde mandaat was eerst een sterkte, maar is nu een zwakte. De beweging van de voorbije weken had geen leiders, en was geen politiek project. In het slechtste geval heeft de straat ervoor gezorgd dat Bouteflika toch gewoon president blijft, alleen zonder verkiezingen.

Correctie (12 maart 2019): in een eerdere versie van dit artikel stond dat de aanpassing van de grondwet in 2014 plaatsvond. Dat is onjuist en hierboven verbeterd.

    • Gert Van Langendonck