Opinie

    • Maxim Februari

Versieren we straks onze rugvin met piercings?

Mode is per definitie veranderlijk en duurzame mode is dus best een ingewikkeld begrip. Dit jaar bereikte de rage van de duurzame mode het machtige World Economic Forum in Davos. Daar werd de hoop uitgesproken niet alleen de wereld maar ook de mode-industrie voor altijd te behouden. De mens is nu eenmaal een behoudzuchtig wezen.

Toch doet mode zich voor als iets vernieuwends. Een vlucht uit de eeuwigdurende sleur van het menszijn. Een ventiel in de opgeblazen ballon van behoudzucht. Het was daarom jammer dat het gesprek in Davos draaide om de transformatie tot klimaatvriendelijke industrie – met de nadruk op industrie. Het had beter kunnen gaan over plannen om ons genetisch materiaal uit te wisselen met dat van andere dieren. Zodat we in de komende duizend jaar een vacht krijgen en helemaal geen duurzame broeken van namaakleer nodig hebben. Zodat we klauwen krijgen en onze milieuvriendelijke schoenen weg kunnen smijten.

Het duurt immers niet lang meer of we hebben de techniek in handen om ons uiterlijk ingrijpend te veranderen. Op dit moment paren alle diersoorten nog gescheiden van elkaar: mensen krijgen mensenkinderen en vissen krijgen vissen. Maar we stevenen af op een toekomst waarin de cultuur het ook op dit punt overneemt van de natuur. Dan zal de mens in staat zijn de eigen genen en die van andere dieren naar lieve lust te mengen. De diverse bevolkingen op deze planeet vervloeien met elkaar, niet door te copuleren, maar door genetisch te kruisen.

Denk aan de gevolgen die dit zal hebben voor de mode. Voor ons uiterlijk, maar ook voor de diversiteit daarin. Zal er een katachtige Karl Lagerfeld opstaan, een vissige Vivienne Westwood? Zullen we crinoline petticoats dragen, met achterin een gat voor onze staart? Zullen we onze rugvin versieren met piercings en studs? Over stijlicoon Anna Piaggi vermeldt Wikipedia nu als triomf dat ze blauw haar had; zullen alle dieren blauw haar krijgen?

Er valt over te fantaseren. Hoe we het levensbeginsel aan dierlijke cellen ontfutselen, en alle mannetjes van hun testikels ontdoen nog voor ze geboren zijn. Weg met de natuurlijke drift en de lust; weg ook met de oorlog die daarvan het ziekteverschijnsel is. Seks verliest zijn greep op de wereld, vrouwen verliezen het monopolie op baren, begeerte verdwijnt ten gunste van intellectuelere krachten.

Bij dit scenario heeft sciencefiction de afgelopen eeuw alvast wat beelden geleverd. In films kun je zien hoe mooi menselijke en dierlijke genen mengen: de ene mens krijgt een neus van slangenleer, de ander een huid van panterprint en een derde de blauwe wangen van de mandril. Maar serieuze geleerden waarschuwen dat het scenario in het echt juist tot grote saaiheid zal leiden. Vermenging resulteert eerder in monotonie dan in bonte verscheidenheid, luidt de voorspelling.

Natuur houdt van variëteit, cultuur juist niet – nature loves variety, society hates it – luidt de bekende slogan van de voortplantingsbioloog Milton Diamond. En in een recent essay schrijft de fysicus Freeman Dyson dat natuurlijke rijkdom verloren kan gaan als je onvoorzichtig te werk gaat met het mixen van genen. „Om het leven te behouden zoals de natuur dat heeft ontwikkeld, moet de machinerie van de biologische evolutie beschermd worden tegen de homogeniserende effecten van de culturele evolutie.”

Het is een interessant gezichtspunt. De laatste jaren horen we van transhumanisten dat de natuur met iedere menselijke ingreep beter wordt. Betere lichamen en betere levens. Maar hier ligt de gedachte op tafel dat menselijk ingrijpen in de natuur leidt tot iets saais. Tot verlies van wilde variëteit. Omdat onze cultuur voorkeur heeft voor het homogene en het normale.

In het essay ‘Biological and Cultural Evolution’ zegt Dyson dat de mensheid daarom twee taken tegelijk heeft in de komende eeuwen. We moeten de voordelen behouden van de culturele evolutie en de biologische evolutie tezamen. Biologische evolutie leidt tot snel ontstaan en vergaan van nieuwe soorten: die diversiteit moeten we koesteren. Culturele evolutie heeft er bijvoorbeeld voor gezorgd dat mensen zich verbroederden en vermengden met Neanderthalers: die vredebrengende nivellering moeten we prijzen.

Eensgezinde diversiteit. Vredelievende wildheid. Stabiele creativiteit. Duurzame mode. Er staat ons een dubbele opdracht te wachten. Hoeveel conflict zijn we bereid te accepteren om onderling verschil te behouden? Hoeveel eenheidsworst om samenleven mogelijk te maken? Onderzoekt alle dingen en behoud het goede, zegt Prediker. Maar wat is het goede? Het begrijpelijke brave? Of het ontembare rare?

Maxim Februari is jurist en schrijver, www.maximfebruari.nl.