Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Spookkandidaten en geheime lijsttrekkers

Nieuwsuur had een fraai item over spookkandidaten: vooral Forum en Denk grossieren bij de Statenverkiezingen in kandidaten die niet in de provincie wonen waar ze op de lijst staan. Het wonderlijkste geval is Serkan Soytekin, woordvoerder van Denk. In die rol werk je met partijvoorzitter Selçuk Öztürk, en in Den Haag weten we: wie het langer dan drie dagen uithoudt met Selçuk Öztürk komt beslist in aanmerking voor de functie van secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Dus respect voor Serkan Soytekin, maar je weet dat hier iets wringt: hij werkt in Den Haag, hij woont in Rotterdam, en is nu Denk-lijsttrekker in Friesland.

In Zeeland heb je een andere curiositeit. Forum-lijsttrekker Fred Walravens wilde onder geen beding in beeld voordat Thierry Baudet vrijdag naar Terneuzen kwam om Fred voor te stellen. Dus toen een reporter van Omroep Zeeland de fout beging dat hij alvast bij Fred aanbelde, leidde dit tot een hilarische video: een lijsttrekker die zich schielijk verstopt achter zo’n deurgordijntje.

Zo heb je allerlei kandidaten die de openbaarheid mijden of in de verkeerde provincie wonen. (Dit laatste mag zolang je niet gekozen bent.) Blijkbaar leeft provinciale politiek zo weinig dat partijen denken: maakt niet uit als niemand onze mensen kent.

Nu is dit verschijnsel voor provincies niet nieuw. Maar het wordt erger, en dat komt, vrees ik, omdat provincies en hun politici een ring van ‘communicatieprofessionals’ om zich heen hebben gebouwd. Vorig jaar moest ik iets van Noord-Holland weten, ik sprak talrijke ‘woordvoerders’, maar het antwoord is nooit gekomen. Het feitenloze communiceren is een kunst op zich.

In veel gemeenten gaat het al langer zo, professionals hebben er alles kapot gecommuniceerd, en nu zie je de krankzinnige situatie dat raadsleden om journalistiek smeken – omdat anders niemand nog weet wat er in lokale politiek gebeurt.

Dit mag landelijke politici te denken geven, want er zijn gevaarlijke gelijkenissen. De informatieve waarde van bijvoorbeeld landelijke verkiezingsdebatten neemt al jaren af omdat omroepen bij de keuze van thema’s en debatvormen te goed luisteren naar de spindoctors van partijen. Debatten krijgen de leegte van politieke interviews. Geoefende teksten, geen spontaniteit, geen authenticiteit, volledige inwisselbaarheid. De politicus als verzekeringsagent (mijd elk risico).

Trek die lijn door en je krijgt wat nu in provincies gebeurt: uitholling van politiek. Dus je kunt (nieuwe) partijen verwijten dat ze spookkandidaten opstellen, maar zij hebben al die communicatieprofessionals niet aangetrokken, zij hebben de uitholling van de politiek niet bedacht: zij borduren er alleen maar op voort.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.