Boeing is plots in het defensief beland

Vliegtuigbouwer De onrust over de Boeing 737 MAX 8 raakt de vliegtuigbouwer in het hart. Juist dit nieuwe model had nog jarenlang de bestseller van Boeing moeten blijven.

In Renton, nabij Seattle, worden de 737 Max 8-toestellen gemaakt.
In Renton, nabij Seattle, worden de 737 Max 8-toestellen gemaakt. Foto Lex van Lieshout/ANP

Dinsdagmiddag ging het opeens heel snel. Het ene na het andere land besloot de Boeing 737 MAX 8 uit het luchtruim te weren. Dat de oorzaak van de vliegramp in Ethiopië nog onduidelijk is, maakte niet meer uit. Dat de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA het toestel maandag „luchtwaardig” had verklaard ook niet. Twee ongelukken binnen vijf maanden met een gloednieuw vliegtuigtype is ongekend. En reden om in te grijpen

President Donald Trump deed ook een duit in het zakje door te twitteren dat vliegtuigen „veel te ingewikkeld om te vliegen” zijn geworden en dat piloten de controle over het vliegtuig makkelijk moeten kunnen overnemen van de computer. Trump verwees daarmee naar de Lion Air-crash, eind oktober in Indonesië. Falende nieuwe software van Boeing lijkt daar de oorzaak te zijn.

Aandeel verdrievoudigd

Sinds Trumps verkiezing in 2016 is het aandeel Boeing verdrievoudigd – om maandag te kelderen en dinsdag verder te dalen. Bij Boeing zullen ze niet blij zijn geweest met Trumps tweet. Ze willen geen voorbarige conclusies over een verband tussen de twee ongelukken. Maandag kwam Boeing met een verklaring: de software van de 737 MAX zal binnenkort worden verbeterd. De verklaring verwees alleen naar de eerste crash, niet naar de tweede. De aangepaste software zal een „reeds veilig vliegtuig nog veiliger maken”, aldus Boeing.

Lees ook het nieuwsbericht:Europese luchtruim gesloten voor Boeing 737 Max 8

De druk op de Amerikaanse vliegtuigbouwer is immens. In een paar dagen tijd is het bedrijf volledig in het defensief geraakt. Tot aan het neerstorten van vlucht ET 302 van Ethiopian Airlines, zondagochtend, zag het er nog goed uit.

Boeing, opgericht in 1916, is een boegbeeld van de Amerikaanse industrie. Geen Amerikaanse fabrikant exporteert zo veel naar de rest van de wereld. Wereldwijd heeft het bedrijf 153.000 werknemers, onder wie een paar honderd in Nederland. Met de Europese concurrent Airbus vormt Boeing een duopolie voor de wereldwijde vliegtuigbouw.

Samen profiteren ze van de groeiende vraag naar vliegtuigen, met name in Azië, en verdelen ze de enorme groei die de komende twintig jaar wordt verwacht. In 2018 haalde Boeing een recordomzet van 101 miljard dollar. Voor 2019 verwacht het bedrijf een omzet van 110 miljard dollar. Daarvan zou 32 miljard dollar afkomstig zijn van de 737-serie.

De vooruitzichten zullen moeten worden bijgesteld, in ieder geval voor dit jaar. Analisten van investeringsbank Jefferies verwachten voor de komende twee maanden een schade van 5,1 miljard dollar, als alle leveringen van de 737 MAX 8 moeten worden stopgezet.

De problemen met de 737 MAX raken Boeing in het hart. De productie en verkoop van juist dit model is de pijler van het bedrijf. Toen Airbus met een zuiniger vliegtuig kwam, moest Boeing snel reageren. Het ontwerp van de MAX was niet optimaal: de zwaardere motoren veranderden de balans. Dat wordt gecompenseerd met een computerprogramma dat de besturing in noodgevallen automatisch overneemt. Alle aandacht gaat nu naar deze software.

De MAX 8 werd een hit. Goedkoop in productie en gebruik, want hij verbruikt 14 procent minder kerosine dan zijn voorganger. Piloten hoeven er nauwelijks apart voor te trainen, volgens Boeing. In Renton, bij Seatlle, rijden elke maand 52 exemplaren de fabriekshal uit. De geleverde aantallen laten zien hoe belangrijk de 737 is voor Boeing: 580 toestellen in 2018. Van de 787 Dreamliner, ook een nieuw en zuinig toestel, werden er 145 geleverd. Op afstand volgen de 777 (48), de 767 (27) en de verouderde 747 (6).

Na de eerste levering van de MAX 8 in mei 2017 volgden er al 354. Duizenden toestellen zijn besteld voor de komende jaren. Grote klanten zitten in de VS, Dubai en Indonesië. De Vietnamese maatschappij VietJet bestelde onlangs nog honderd exemplaren. Eén toestel kost 120 miljoen dollar, forse kwantumkorting is gangbaar.

Bestseller van Boeing uit de gratie

Cruciale Chinese markt

Vooral de Chinese markt is cruciaal voor Boeing. Wereldwijd verwacht Boeing de komende twintig jaar bijna 43.000 vliegtuigen te verkopen, waarvan 7.700 in China. Daarvan is 75 procent van de MAX 8-omvang: met één gangpad, voor de korte en middellange afstand. Als Boeing deze markt verliest wordt het kortetermijnprobleem ook een groot langetermijnprobleem.

Mogelijk herstelt Boeing van de klap. Dat lukte toen de 787 Dreamliner in 2013 een probleem had met batterijen die in brand vlogen. Maar dat probleem werd opgelost voordat de reputatie van dat vliegtuig besmet was. Daar lijkt het nu te laat voor.