Snoei eens grondig in die uitgaven

Kasboek Voor iedereen die opziet tegen de financiële administratie: vier tips voor een voorjaarsschoonmaak.

Illustratie Ank Swinkels

Wie kent het niet: dat knagende gevoel op een vrije zondagmiddag. Eigenlijk zou je nú je administratie moeten doen. Vanwege de groeiende stapel belastingbrieven of omdat je alwéér rood staat, terwijl je inkomen in theorie ruim voldoende moet zijn om van rond te komen.

Hoe langer het geleden is dat je de financiële administratie hebt doorgespit, des te onoverzichtelijker die natuurlijk is. En dat maakt de weerzin eraan te beginnen alleen maar groter. Hoe doorbreek je die aversie en breng je de administratie weer op orde – zónder er een pesthumeur van te krijgen?

  1. Kies het juiste moment

    Dat de barrière eraan te beginnen groot is, is logisch: maar weinig mensen vinden het leuk om hun administratie te doen. Maak het jezelf dus zo gemakkelijk mogelijk en kies het juiste moment. Dat is níét het moment dat je al tweeëndertig andere vervelende klusjes hebt gedaan of uitgeteld van je werk komt. De wilskracht waarover een mens op een dag beschikt, is niet oneindig. Kies daarom voor een dag en tijdstip dat je hoofd leeg is.

    Bepaal vooraf hoelang je de administratie gaat doen en zorg ervoor dat dit niet langer dan anderhalf of twee uur is. Al je inkomsten en uitgaven in kaart brengen, de basis van een ordelijke administratie, ís al een behoorlijke klus. Rond dat dus eerst af voordat je bijvoorbeeld de verzekeringen en abonnementen gaat saneren.

    Een to-do-lijst waarop je alle taken noteert, werkt ook goed. Zo overzie je beter hoeveel tijd het je gaat kosten en daarmee vergroot je de kans dat je het volhoudt, zegt Gea Schonewille, wetenschappelijk medewerker bij het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud).

    Extra tip van budgetplanner Maaike Zwaan: begin met iets relatief makkelijks, zoals een nieuw telefoonabonnement. „Als dat lukt, groeit je zelfvertrouwen en is de volgende stap eenvoudiger.” En bedenk een kleine beloning voor als het werk af is, iets waar je heel blij van wordt.

  2. Check je uitgaven

    Nu we vrijwel uitsluitend pinnen en met een tikkie betalen, zijn we sneller het overzicht over onze financiën kwijt. Alle abonnementen die je per automatische incasso betaalt – de sportschool, de wekelijkse groentebox, Netflix – snoepen ook ongemerkt veel van je bankrekening af. Recent onderzoek van het Nibud wijst uit dat maar liefst 44 procent van de mensen doorlopende uitgavenposten heeft, waarvan zij zich niet werkelijk bewust zijn.

    De eerste stap om het overzicht te krijgen, is een kasboek beginnen waarin je al je inkomsten en uitgaven noteert. Als je een jaar aan bankafschriften doorspit, kun je zo uitrekenen hoeveel je gemiddeld per deelpost (de boodschappen, bijvoorbeeld) uitgeeft.

    Budgetplanner Zwaan: „Je ziet in één oogopslag wat erin komt en wat eruit gaat, en of daar een gat tussen bestaat.” Online bestaan er vele huishoudboekjes, zoals AFAS Personal, CashFlow en Het Huishoudboekje. De simpele versies daarvan zijn gratis.

    Rob Bakker Bolhaar (66) stelde de afgelopen maanden orde op zaken in de administratie van hem en zijn vrouw Rikki (64). „Je hebt de neiging zoiets voor je uit te schuiven, maar mij heeft het veel opgeleverd.” Zo kwam hij overbodige en dure verzekeringen tegen, waarvan hij er sommige opzegde en andere elders goedkoper afsloot.

    Daardoor daalden de vaste lasten. Dat bleek nodig: Bakker Bolhaar gaat komende zomer met pensioen en dan daalt zijn inkomen.

    Wat ook helpt bij het snoeien, is kijken wat mensen met hetzelfde inkomen en een vergelijkbaar huishouden uitgeven per deelgebied, zoals kleding, boodschappen en wonen.

    Die bedragen vind je door op Nibud.nl gebruik te maken van ‘persoonlijk budgetadvies’. Geef je ergens méér aan uit dan anderen? Bedenk dan of je dat prima vindt of dat het ook anders kan.

    Volgens gedragseconoom Dan Ariely is het overigens onmogelijk bij élke transactie te bedenken of je niet iets beters met hetzelfde bedrag kunt doen. Hij adviseert daarom één budget voor ‘onnodige uitgaven’ te maken en per week te bekijken wat je daarvan wilt kopen en wat daar de consequenties van zijn – die dure jas, of uit eten gaan, bijvoorbeeld.

    Ons brein doet rare dingen als we geld uitgeven. Mensen zijn nu eenmaal irrationele wezens. Wie zich dat realiseert, kan financiële valkuilen beter omzeilen. Hoe geld je voor de gek houdt.
  3. Zet alles op één plek

    We betalen weliswaar grotendeels digitaal, maar dat betekent niet dat instanties uitsluitend digitaal communiceren. Zij sturen ook regelmatig papieren per post. „Daardoor komt de administratie van alle kanten op je af en ontglipt een nota of e-mail snel aan je aandacht”, zegt Schonewille.

    Zij raadt aan om voor een papieren óf digitale administratie te kiezen en die op één plek te bewaren. Het Nibud biedt een cursus aan, waarin je wekelijks instructies per mail krijgt om stap voor stap een handig administratiesysteem op te zetten – een mappenstructuur voor je inbox, bijvoorbeeld. Wie kiest voor een digitale administratie kan daarin alle e-mails per onderwerp of aanbieder opbergen.

  4. Leer nieuwe gewoonten aan

    Probeer elke week op een vaste dag de administratie te doen, liefst zelfs op een vast moment. Dan wordt dat na verloop van tijd een gewoonte, in plaats van een handeling waar wilskracht en motivatie voor nodig is. En als de grote schoonmaak achter je ligt, voldoet een half uurtje per week misschien al.

    Idealiter trek je daarnaast één keer per jaar tijd uit voor een uitgebreide check van je verzekeringen en andere financiële producten. Extra zetje nodig? Bedenk vooraf wat je gaat kopen of doen van het geld dat je weet te besparen door bijvoorbeeld in abonnementen te snijden of verzekeringen over te sluiten.

    • Rentsje de Gruyter