Erdogan geeft ‘voedselterroristen’ de schuld van stijgende voedselprijzen

Turkse economie De economie is het belangrijkste thema bij de lokale verkiezingen op 31 maart. De inflatie op voedsel bedraagt ruim 30 procent.

De regering in Istanbul heeft tientallen tenten neergezet waar groenten voor bodemprijzen worden verkocht.
De regering in Istanbul heeft tientallen tenten neergezet waar groenten voor bodemprijzen worden verkocht. Foto Emrah Gurel/AP

Na de dramatische koersdaling van de lira vorig jaar is Turkije nu officieel in recessie. De Turkse economie kromp in het laatste kwartaal van 2018 met 2,4 procent, het tweede achtereenvolgende kwartaal met negatieve groei, zo blijkt uit cijfers die het Turkse statistiekbureau Türkstat maandag publiceerde. Dat is slecht nieuws voor president Erdogan in aanloop naar de lokale verkiezingen van 31 maart.

Inflatie afgenomen

De economische crisis is het belangrijkste verkiezingsthema, en dan met name de sterk gestegen voedselprijzen. De inflatie bedroeg in februari 20 procent, een lichte daling ten opzichte van de maand ervoor. Maar de inflatie op voedselproducten blijkt hardnekkig. Die was vorige maand nog altijd ruim 30 procent.

Erdogan geeft sjoemelende boeren en winkeliers de schuld en noemt hen ‘voedselterroristen’. Om de prijzen te drukken, heeft de regering in Istanbul en Ankara tientallen tenten neergezet, waar groenten voor bodemprijzen worden verkocht. Erdogan belooft dat alle steden dit soort groentekramen zullen krijgen.

„Ze proberen de verantwoordelijkheid van zich af te schuiven”, zei Kemal Kilicdaroglu, de leider van de seculiere oppositiepartij CHP, vorige maand. „Buitenlandse machten, de CHP, de winkeliers. Ze wezen zelfs naar terroristen. Maar in werkelijkheid moeten de mensen die dit land al zeventien jaar leiden verantwoordelijk worden gehouden.”

Het is de eerste recessie in een decennium in Turkije. Sinds de kredietcrisis was de Turkse economie juist een van de snelst groeiende ter wereld. Het land profiteerde van de historisch lage rentes in Amerika en Europa waarmee centrale banken de crisis te lijf gingen. Veel van dat goedkope krediet kwam terecht in opkomende markten als Turkije, waar de winstmarges hoger waren.

Die groei had wel een keerzijde: Turkse bedrijven hebben een gezamenlijke schuld van 230 miljard dollar in buitenlandse valuta opgebouwd. Dat was geen probleem zolang de lira sterk stond. Maar als gevolg van een handelsoorlog met de VS verloor de Turkse munt vorig jaar 30 procent aan waarde. Daardoor is het veel duurder om leningen in buitenlandse valuta af te lossen.

Renteverhoging

Om de koersval van de lira te stoppen, verhoogde de Turkse centrale bank in september de rente met 6,25 procent, waardoor ook lenen veel duurder werd. Dit had zijn weerslag op de verkoop van auto’s en huizen, die flink is gedaald. Ook de industriële productie is verminderd.

Toch was de economische groei in heel 2018 met 2,6 procent nog altijd positief, al kwam die wel veel lager uit dan de 7,4 procent groei in 2017. Het bruto binnenlands product daalde van 852 miljard dollar in 2017 naar 784 miljard dollar in 2018.

Sinds de crisis lenen particuliere Turkse banken en buitenlandse banken nauwelijks nog geld aan Turkse bedrijven. De totale hoeveelheid leningen daalde met 7,2 procent in de laatste drie maanden van 2018. Als reactie hebben staatsbanken hun leningen flink opgevoerd, zodat er krediet beschikbaar blijft en een diepere recessie wordt voorkomen.

De regering komt na de verkiezingen met een plan om de kapitaalbuffers van banken te vergroten. Want zij vangen de grootste klappen op. Het aandeel problematische leningen zal dit jaar stijgen van 4 naar 7 procent, schreef Morgan Stanley vorige maand in een rapport. De Wereldbank gaat zelfs uit van 13 procent.

Desondanks meent minister van Financiën Berat Albayrak dat het ergste achter de rug is. „De 3 procent krimp in het laatste kwartaal van 2018 was verwacht. In die periode hebben we de inflatie en het tekort op de lopende rekening teruggebracht.” Hij verwacht dat de economie aan het eind van 2019 weer zal groeien.

Lees ook: Trump vindt India en Turkije geen ontwikkelingslanden meer

Veel economen zijn somberder. Ze verwachten dat het bbp verder zal krimpen in de eerste helft van 2019, gevolgd door een periode van lage groei. „Wij voorzien een langdurige periode van matige economische groei en voorspellen dat de economie in 2019 met 1,5 procent zal krimpen”, twitterde Nora Neuteboom, Turkije-analist van ABN Amro.