Recensie

Recensie Muziek

Nieuwe opera ‘Frankenstein’ ontbeert een hartenklop

Opera De nieuwe opera Frankenstein van componist Mark Grey, naar de roman van Mary Shelley, ging in première in een regie van sterregisseur Àlex Ollé. De opera is mooi vormgegeven, maar heeft te weinig dramatische spankracht.

Scène uit de opera ‘Frankenstein’ van Mark Grey bij De Munt, in regie van Alex Ollé.
Scène uit de opera ‘Frankenstein’ van Mark Grey bij De Munt, in regie van Alex Ollé. Foto Topi Lehtipuu, Eleonore Marguerre, Scott Hendricks

De mysterieuze levensvonk: ironisch genoeg is dat precies wat ontbreekt in de nieuwe opera Frankenstein van componist Mark Grey. De twee-akter naar de gelijknamige roman van Mary Shelley ging vrijdag bij De Munt in Brussel in première in een regie van sterregisseur Àlex Ollé (La Fura dels Baus). Een spectaculair decor, in potentie intrigerende ethische en filosofische vraagstukken en enkele sterke muzikale passages vormen tezamen geen geheel en ontberen een hartenklop.

Het idee is veelbelovend. In 2816, precies een millennium nadat Shelley haar verhaal bedacht, treft wetenschapper Walton in het poolijs een ‘Schepsel’ aan. Met geavanceerde technologie wekken Walton en zijn team het Schepsel tot leven en verkrijgen toegang tot zijn geheugen. Het decor is indrukwekkend – een arena annex auditorium van ijs, met centraal een lichtgevende kolom. De manier waarop de herinneringen van het Schepsel inbreken in de toekomstige realiteit overtuigt. Het piemelnaakte Schepsel (tenor Topi Lehtipuu) zelf ook: half golem, half Star Trek.

Een waaier aan pregnante vragen en spiegelingen lijkt zich aan te dienen. Maar het uitbundig geresearchte libretto van Júlia Canosa i Serra mist dramatische spankracht. Dat begint al met het openingskoor, waarvoor ze een fragment uit Byrons Prometheus koos. Aardige parallel: het gedicht ontstond tegelijk met Shelley’s roman, die de ondertitel ‘A modern Prometheus’ draagt. Maar de cryptische tekst creëert direct afstand, waar je juist betrokken zou willen raken. De vlakke vocale toonzetting helpt ook niet.

Canosa i Serra stelde het libretto grotendeels samen met flarden uit Shelley’s roman, als een spreekwoordelijk monster van Frankenstein. Maar Shelley’s beschrijvende, omtrekkende stijl leent zich slecht voor het aanzwengelen van de handeling. Bovendien zit de eerste akte propvol onduidelijk opgediend plot, hoe mooi Ollé en zijn team alles ook hebben vormgegeven. De vertelconstructie via de herinneringen van het Schepsel, op filmbeelden én op het podium, en de vele nauwelijks geïntroduceerde personages (die er met hun kale koppen allemaal identiek uitzien) zorgen voor verwarring, zelfs als je het boek kent. Het Schepsel begaat een moord, waarvoor een onschuldige dreigt te worden opgehangen – grijpt Frankenstein in? De aanloop die dient om Frankensteins dilemma te schetsen sorteert zo een averechts effect.

Halverwege de tweede akte krijgt Frankenstein onverwacht bezoek van zijn oude vriend Henry en is er opeens wél drama: wat is dit monster? Zulke directe taal en confrontaties zijn zeldzaam. Met scherpere keuzes hadden de moorden op Henry en Frankensteins bruid veel aangrijpender kunnen zijn, in plaats van punten in een intellectueel schema. Je krijgt de indruk dat de makers bij het graven naar diepe lagen de oppervlakte zijn vergeten. De rijkdom van de Frankensteinmythe is zo een valkuil gebleken: scherend langs boeiende vragen stelt de opera er eigenlijk niet één.

Componist Mark Grey schept een aantal sterke soundscapes, donderend of tinkelend. Orkestpassages doen soms aan John Adams denken. Maar zijn vocale schriftuur is eenvormig en clichématig, met onhandige tekstherhalingen en ridicule hupsjes. Voor de cast, die uitblinkt in vibratorijk galmen, is er weinig eer aan te behalen. De muzikale hoogtepunten zijn instrumentaal, zoals de lugubere scène waarin Frankenstein uit vrouwenlijken een gezellin voor zijn ‘Schepsel’ probeert te maken. Sonore bassen, pulserende strijkers, obsessief repeterende melodische figuurtjes – een klanklandschap dat tegelijk dreigend en verleidelijk is, en sprekender dan veel andere scènes samen.