Situatie rond het islamitische Cornelius Haga Lyceum escaleert

Analyse Weer blijkt dat de overheid amper middelen heeft een school te sluiten die leerlingen geen respect voor democratische kernwaarden bijbrengt.

Cornelius Haga Lyceum
Cornelius Haga Lyceum Foto: Olivier Middendorp

Hoe bont kun je het als school in Nederland maken voordat je gesloten wordt?

In Amsterdam is de situatie rond het islamitische Cornelius Haga Lyceum aan het escaleren. Afgelopen donderdag openbaarde het stadsbestuur een waarschuwing van inlichtingendienst AIVD: „richtinggevende personen” op de school hebben banden met Tsjetsjeense terroristen. Ook heeft het bestuur inspecteurs van de Onderwijsinspectie dwars gezeten. Burgemeester Femke Halsema (GroenLinks) eiste het ontslag van het schoolbestuur.

Dinsdagavond praten Halsema en wethouder Marjolein Moorman (PvdA, Onderwijs) op een besloten bijeenkomst met ouders van leerlingen. Maar van een echte dialoog zal vermoedelijk geen sprake zijn. Ouders zijn boos op de gemeente, het bestuur van het Cornelius Haga heeft furieus gereageerd op de openbaarmaking en weigert gehoor te geven aan de roep om aftreden.

Halsema en Moorman zouden het liefst zien dat het Cornelius Haga zijn deuren sluit. Maar áls dat al gebeurt, zal het een kwestie zijn van lange adem. De vrijheid van onderwijs in Nederland is vrijwel absoluut. Artikel 23 van de Grondwet beschermt het bijzonder onderwijs in extremis: als een school eenmaal is gesticht, kun je hem amper gesloten krijgen.

Ook bij Cheider bleef bestuur zitten

De situatie met het Haga doet denken aan een ander onderwijsconflict in Amsterdam, met de orthodox-joodse Cheider-school. Ook een onderwijsinstelling waar kinderen uit een kleine, gesloten gemeenschap onderricht krijgen vanuit ultra-orthodox gedachtengoed. Bij het Cheider draait het niet om radicalisme maar om een zedenzaak: een oud-leraar van de school werd vorig jaar veroordeeld wegens misbruik van een 13-jarige leerling.

Toen de inspectie eind vorig jaar oordeelde dat het schoolbestuur „niet adequaat” had gehandeld in deze zaak en de sociale veiligheid op school nog steeds niet kon garanderen, riep wethouder Moorman het bestuur ook op om af te treden. Ze bleven gewoon zitten: de gemeente kan bestuurders niet ontslaan.

Ook de bewegingsruimte van de rijksoverheid is beperkt. Tweede Kamerleden roepen het kabinet op het Cornelius Haga per direct te sluiten. Maar bijzondere scholen kunnen in Nederland alleen dicht als er te weinig leerlingen zijn, de rijkssubsidie verkeerd is besteed of wanneer de kwaliteit van het onderwijs onvoldoende is.

Dat laatste was het geval bij de islamitische school Ibn Ghaldoun in Rotterdam, die in 2013 gesloten werd. De voorloper van Cornelius Haga, het Islamitisch College Amsterdam (ICA), ging in 2010 dicht vanwege een tekort aan leerlingen. Maar bij het Cornelius Haga is dit allebei niet aan de orde. Minister Arie Slob (Basisonderwijs, ChristenUnie), die vermoedelijk nog deze week debatteert met de Tweede Kamer, wil scholen sneller kunnen sluiten als leerlingen geen „respect voor en kennis van” de democratische rechtsstaat wordt bijgebracht – maar een wet daartoe moet eerst nog worden aangenomen.

Opzienbarende stap

De opzienbarende stap om geheime inlichtingen over de schoolleiding te openbaren, lijkt dus het enige middel dat de overheid heeft om Cornelius Haga te dwarsbomen. De gemeente Amsterdam hoopt dat ouders na de alarmerende berichten hun kinderen elders zullen onderbrengen – donderdag sluit de inschrijftermijn voor middelbare scholen. Op grond van een te laag aantal leerlingen zou de school dan op termijn gesloten kunnen worden.

Lees ook: Ouders sluiten rijen rond Haga na ‘hetze’

In een brief aan ouders schrijft wethouder Moorman over „andere middelbare scholen die van harte ruimte bieden voor islamitische leerlingen”,

Of ouders Cornelius Haga de rug toekeren, is maar zeer de vraag. In de salafistische gemeenschap heerst een breed wantrouwen jegens de overheid, die een ‘anti-islambeleid’ zou voeren. Diverse radicale imams spraken dit weekend op sociale media hun steun uit voor het schoolbestuur. Zo noemde de Hilversumse prediker Abou Hafs het „overduidelijk” dat de Nederlandse overheid als een „sluwe vos” moslims hun vrijheid van onderwijs probeert te ontnemen. Een criticus van het Cornelius Haga, de gematigde imam Yassin Elforkani, werd doelwit van een online lastercampagne.

Vooralsnog leidt de ingreep van Halsema en Moorman eerder tot solidarisering in de salafistische gemeenschap, dan dat de sluiting van de omstreden school dichterbij is.

Correctie 12-03-2019: In een eerdere versie van dit artikel stond dat het stadsbestuur vrijdag een waarschuwing van de AIVD openbaarde. Dat moet zijn: donderdag.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.