‘Er bestaan werelden waar Hilversum geen weet van heeft’

Özcan Akyol Schrijver en tv-maker

In de driedelige serie Eus in Medialand onderzoekt Özcan Akyol waarom veel Nederlanders zich niet herkennen in de landelijke media.

Özcan Akyol: „Het gaat vooral om sociaal-economische afstand.”
Özcan Akyol: „Het gaat vooral om sociaal-economische afstand.” Foto NTR

In een koffiezaak aan de Brink in Deventer, vlak bij zijn huis, vertelt schrijver en documentairemaker Özcan Akyol uitgebreid over zijn media-irritatie. Volgens de schrijver ‘navelstaren’ de landelijke media teveel door zich te focussen op Amsterdam. „De Noord/Zuidlijn is eigenlijk maar een heel lokaal iets.”

In zijn nieuwe tv-programma Eus in Medialand verlaat schrijver en documentairemaker Özcan Akyol „de Hilversumse bubbel” om te onderzoeken waarom zoveel mensen zichzelf niet herkennen in de landelijke media. Hij bezoekt ufo-onderzoekers, YouTube-sterren, piratenzenders en multiculturele talkshows.

In de openingsscène van de eerste aflevering is Akyol naar Zeeland gereisd. Daar ontmoet hij Joke Naughton, kandidaat-raadslid voor D66. Zij toont hem het bouwproject van een aantal sluizen in Terneuzen. Naughton legt uit dat de sluizen een belangrijk internationaal knooppunt vormen. „Nu ben ik iemand die regelmatig de krant leest, maar ik kan niet zeggen dat er iedere maand iets over in de krant staat”, reageert Akyol verbaasd.

De irritatie bestaat al langer bij Akyol. „Het is een soort gimmick geworden, maar als ik aanschuif bij De Wereld Draait Door leg ik soms de Stentor op tafel” – de krant uit zijn eigen regio. „Meestal ligt daar de Amsterdamse krant Het Parool.” Akyol spreekt over ‘de mediakloof’.

Eus in Medialand

Hoera! Ik heb de afgelopen maanden keihard gewerkt aan mijn kakelverse documentaire 'Eus in Medialand' en over een paar dagen is de eerste uitzending. In deze nieuwe reeks probeer ik alle (vermeende) mediakloven in onze samenleving te onrafelen. Het werd een enerverende trip, dankzij bijzondere ontmoetingen met boeiende mensen, die me naar alle uithoeken van ons land brachten. Elke uitzending heeft een thema. We trappen af met de mediakloof die veel mensen voelen tussen de Randstad en de rest van Nederland. Ik ben benieuwd naar jullie reacties. <3Dinsdag 12 maart, 21.05 uur, NPO2.

Geplaatst door Özcan Akyol op Woensdag 6 maart 2019

Wat bedoelt u met de mediakloof?

„De kloof tussen de Hilversumse bubbel en de rest van Nederland. Er wordt heel vaak gedacht dat die kloof zou bestaan uit geografische afstanden. Dus hoe verder van Hilversum je woont, hoe minder aandacht er voor je is. Maar ik denk dat de allerbelangrijkste oorzaak het sociaal-economische verhaal is. Mensen die in de journalistiek werken, zijn over het algemeen hoger opgeleid, en hebben daarom ook andere voorkeuren.”

Kunt u daar een voorbeeld van geven?

„Het piratenfestijn, dat is echt een subcultuur. Mensen luisteren massaal naar de muziek van Jannes of Frans Bauer. Maar zij zien hun muzikale voorkeur niet terug in de landelijke media. Wij kennen Frans Bauer alleen van zijn tv-programma’s. Ze sturen Bauer naar China als tegenwicht van Ruben Terlous reisprogramma, dat vooral voor hogeropgeleiden is bedoeld. Zo is Frans Bauer eigenlijk een soort excuusprovinciaal.”

In 2017 zei u in DWDD dat televisie de regio beter moest representeren. Sindsdien zijn er programma’s over de regio bijgekomen als ‘Jouw stad, ons dorp’.

„Dat zijn clichéprogramma’s waarin ze folklore laten zien. Dan gaan ze bijvoorbeeld weer carbidschieten.”

Lees ook: Lex Lokaal zet het platteland te kijk

Hoe voorkwam u dat u ook in clichés verviel?

„Dat was wel het gevaar. Daarom wilde ik wegblijven bij het geografische aspect en heb ik het sociaal-economische erin gebracht. Maar af en toe ontkom je niet aan clichés. Dan moet je een cliché opvoeren om dat vervolgens weer onderuit te halen. Daarom wilde ik ook mensen in het programma die nadenken en een analyse geven. Zoals die vrouw in Zeeland.”

In de eerste aflevering nodigt Akyol de clownesk ogende blokkeerfries Seye Herke Brinkman uit voor een debatavond over feminisme in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Na afloop brengt hij de blokkeerfries in contact met Jens van Tricht, auteur van het boek Waarom feminisme goed is voor mannen.

Waarom zet u die twee uitersten tegenover elkaar?

„Als je alleen die Friezen ziet, dan vraag je je af wat dat voor karikaturen zijn. Als ik het daarbij zou laten, was het misschien cliché. Daarom wilde ik die werelden met elkaar in contact brengen. Ik moet mensen zelf een oordeel laten vellen op basis van het volledige plaatje. Iedereen wil iemand aan een talkshowtafel terugzien die op hem lijkt. Dus de man uit de Bijlmer wil een man uit de Bijlmer zien. De man uit Friesland wil een Fries zien.”

Het idee dat de media functioneren als een spiegel?

„Precies. Eigenlijk willen mensen alleen zichzelf horen, maar dat is geen redelijke eis. Het is niet zo dat je iedere avond iedereen kan vertegenwoordigen. Maar het kan soms wel wat diverser. Mijn doel was niet alleen om aan te kaarten dat het niet goed gaat met die kloof. Mijn doel was ook gewoon om überhaupt te laten zien dat er kloven zijn. Dat er werelden bestaan waar wij helemaal geen weet van hebben.”

Eus in Medialand (3 delen, NTR) Vanaf dinsdag, 21.05 uur, NPO 2.