Het presidentschap van Jair Bolsonaro: een valse start met schandalen en blunders

Nieuwe president Jair Bolsonaro werd president omdat hij beloofde corruptie aan te pakken. Nu domineren schandalen rond hem en zijn entourage.

President Jair Bolsonaro.
President Jair Bolsonaro. Foto Evaristo Sa/AFP

Sinds zijn aantreden als president van Brazilië, op 1 januari, maakt Jair Bolsonaro (63) geen soepele start. Schandalen en blunders domineren de wittebroodsweken van zijn regering. Terwijl Bolsonaro een kruistocht tegen corruptie beloofde, moest hij recentelijk een van zijn belangrijkste bondgenoten ontslaan – uitgerekend vanwege corruptie.

Al voor zijn inauguratie werd Bolsonaro geconfronteerd met een schandaal rond zijn eigen zoon Flávio. De senator zou betrokken zijn bij illegale transacties met naaste medewerkers. Dit geld vloeide vervolgens deels terug naar zijn eigen rekening. Ook werd Flávio recentelijk door Brazilië’s belangrijkste krant O Globo in verband gebracht met een doodseskader dat verantwoordelijk wordt gehouden voor de moord op het zwarte raadslid Marielle Franco, in 2018.

Half februari kwam een grote corruptiezaak aan het licht rond Bolsonaro’s partij PSL. Deze zou tijdens de campagne vorig jaar nepkandidaten naar voren hebben geschoven en campagnesubsidies hebben doorgesluisd naar bedrijven van PSL-kopstukken. Ex-partijleider Gustavo Bebianno zou hierbij een sleutelrol hebben gespeeld. Hij was in campagnetijd Bolsonaro’s rechterhand en advocaat en werd na de verkiezingen beloond met de kabinetsfunctie van secretaris-generaal van het presidentschap.

Lees ook: Bolsonaro voert de moordmachine op

Bebianno was Bolsonaro’s trouwste bondgenoot in de regering, maar toen de corruptie uitkwam moest de president hem wel ontslaan. Bebianno, die alles ontkent en heel veel van Bolsonaro weet, dreigt nu met compromitterende informatie over hem naar buiten te komen.

Vicepresident stijgt in aanzien

Ondertussen lag Bolsonaro in januari twee weken in het ziekenhuis voor een zoveelste operatie, een nasleep van een mes-aanval die hem vorig jaar tijdens de campagne zwaar verwondde.

Vicepresident Hamilton Mourão, een oud-generaal die de presidentiële taken tijdelijk waarnam, maakte zich in korte tijd opvallend populair. Blunders van Bolsonaro, zoals omstreden uitspraken waarbij hij zijn „culturele en ideologische oorlog” op de voorgrond plaatst, worden door Mourão rechtgezet. Opvallend is dat Mourão zich toleranter opstelt dan Bolsonaro en diens conservatieve entourage. Toen het homoseksuele parlementslid Jean Wyllys besloot Brazilië te ontvluchten na jarenlange bedreigingen vanuit het kamp van Bolsonaro, verklaarde de vicepresident dat bedreiging een criminele handeling is, gericht tegen de democratie.

Lees ook dit profiel van Bolsonaro: hij predikt al dertig jaar geweld

Vorige week maakte Bolsonaro een nieuwe uitglijder toen hij miljoenen Brazilianen beledigde met een kwetsende tweet over carnaval. Nog geen etmaal later oogstte de president, die als kandidaat de militaire dictatuur bejubelde, opnieuw kritiek door te stellen dat „democratie en vrijheid alleen bestaan als de strijdkrachten dat willen”. Mourão, die volgens analisten inmiddels serieuzer genomen wordt dan Bolsonaro, suste de ophef door diens woorden anders uit te leggen. „Hij bedoelde dat het mis zou gaan wanneer de strijdkrachten zich niet aan waarden van democratie en vrijheid zouden committeren, zoals in Venezuela het geval is.”