Kjeld Nuis schittert op het recordijs van Salt Lake City

Schaatsen Kjeld Nuis reed in Salt Lake City een wereldrecord op de 1.000 en 1.500 meter, Pavel Koelizjnikov op de 500. Bij de vrouwen drie records.

Kjeld Nuis in actie tijdens de 1.000 meter in Salt Lake City, waarop hij een nieuw wereldrecord reed.
Kjeld Nuis in actie tijdens de 1.000 meter in Salt Lake City, waarop hij een nieuw wereldrecord reed. Foto Alex Goodlett/Getty Images

Miho Takagi heeft net als eerste vrouw de grens van 1.50 geslecht op de 1.500 meter, met een nieuw wereldrecord van 1.49,84. Waanzin. En dan komt Kjeld Nuis. Vliegt als een sprinter de 1.500 meter in, wankelt door de laatste bocht maar verpulvert het wereldrecord van de Rus Denis Joeskov. 1.41,02 wordt 1.40,17. Tweede wereldrecord voor Nuis, die zaterdag in 1.06,18 ook al de tien jaar oude toptijd van Shani Davis (1.06,42) verbeterde. Zijn schreeuw van extase zegt alles.

Nuis (29) versloeg in de wereldbekerfinale in Salt Lake City op de schaatsmijl zijn ploeggenoot Thomas Krol, die in 1.40,54 tot de tweede tijd ooit kwam. Hun rechtstreekse gevecht deed denken aan de legendarische recordrace waarmee Ard Schenk (1.58,7) en Kees Verkerk (1.58,9) in Davos (1971) als eerste schaatsers onder de twee minuten reden.

Nuis won wereldtitels op de 1.000 en 1.500 meter in 2017 en olympisch goud op beide middenafstanden op de Spelen van vorig jaar. Een wereldrecord reed hij nooit. Na zijn olympische successen groeide hij met Sven Kramer en Ireen Wüst uit tot boegbeeld van het Nederlandse schaatsen. Maar een veel besproken diskwalificatie bij het EK sprint in Collalbo en vooral wangedrag jegens de scheidsrechter daarna, leidde tot een tegenvallend WK afstanden in Inzell: derde op de 1.000 en vijfde op de 1.500 meter. Privé-problemen (een scheiding) hadden hem afgeleid, gaf Nuis in de aanloop naar de wereldbekerfinale toe. Het weerhield hem er niet van om van tevoren alvast een wereldrecord aan te kondigen. Ook op de 1.500 meter achtte hij zich vooraf al kansrijk. Grootspraak bleek het niet.

Lees ook: Kjeld Nuis: van twijfelaar tot ster van de Spelen

Niet eens een perfecte race

Op de 1.000 meter reed Nuis zaterdag niet eens een perfecte race. Na zijn eerste volle ronde waaierde hij aan het einde van de bocht ver uit van de binnen- naar de buitenbaan, en mocht van geluk spreken dat hij zijn Noorse tegenstander Havard Lorentzen niet hinderde. Daardoor bleef diskwalificatie hem bespaard. „Ik sneed die bocht helemaal verkeerd aan”, gaf Nuis toe. „Als Lorentzen iets sneller had gereden hadden we elkaar geraakt, zeker weten. Dat was een mazzeltje, dat moet je soms ook hebben.”

Met zijn wereldrecord van 1.06,18 bleef hij ondanks de mislukte bocht Krol (1.06,25) en wereldkampioen Kai Verbij (1.06,34) voor. „Een wereldrecord met foutje is ook top”, klonk het met bravoure. „Een wereldrecord heb ik altijd al willen hebben. Dit was een van de dingen die ik wilde bereiken in mijn carrière.”

Eigenlijk gaf Pavel Koelizjnikov zaterdag de aanzet tot de ongekende recordregen op de op 1.425 meter hoogte gelegen Utah Olympic Oval van Salt Lake City. Geen schaatser reed ooit harder dan de 24-jarige Rus, die op de 500 meter na de eerste bocht een topsnelheid van boven de 62 kilometer per uur haalde. Na een rondje van 23,95 seconden, het snelste ooit geschaatst, zette hij de klok stil op 33,61. Ruim onder zijn eigen wereldrecord van 2015 (33,98) en ook sneller dan de Japanner Tatsuya Shinhama, die vlak voor hem 33,83 had gereden. Als eerste reed hij de volle ronde met een gemiddelde snelheid van boven de zestig, ondanks een nadelige laatste binnenbocht. „Ik heb mezelf verrast”, luidde zijn reactie.

Lees ook: Waar staat het Nederlandse schaatsen bij het begin van een nieuwe olympische cyclus?

Siberische sprintbeer

Koelizjnikov mocht vorig jaar niet meedoen aan de Winterspelen, als uitvloeisel van het Russische dopingschandaal rond Sotsji 2014. In eigen land kreeg ‘Pasja’, zoals de bijnaam van de Siberische sprintbeer luidt, een medaille van eer. Na mentale problemen en blessures pakte hij dit seizoen de draad wat wisselvallig op. Bij de WK afstanden viel hij tegen, maar vervolgens overtuigde Koelizjnikov in Heerenveen met zijn derde wereldtitel sprint. En het rondje van 23,95 bewees dat hij sterker is dan ooit.

De vele records in Salt Lake City kwamen niet onverwacht. Ook al is het een na-olympisch jaar, waarin schaatsers in de zomertraining vaak rustiger aan doen, vrijwel overal sneuvelden dit seizoen de baanrecords. IJsmeesters slagen er steeds beter in baan en hal optimaal te prepareren. Vooral in Inzell (WK afstanden) en Heerenveen (wereldbeker, NK, WK sprint) regende het toptijden. Bij het WK allround in Calgary was vorig weekeinde de luchtdruk hoog, maar brak Martina Sablikova desondanks wereldrecords op drie en vijf kilometer. In de ijle lucht van Salt Lake City, ruim 300 meter hoger gelegen dan Calgary, waren de omstandigheden ideaal.

Ook bij de vrouwen sneuvelden zaterdag al volop records. Op de 1.000 meter doorbraken Miho Takagi (1.11,71) en Nao Kodaira (1.11,77) als eersten de grens van 1.12, voordat de Amerikaanse Brittany Bowe het wereldrecord op 1.11,61 bracht. Op de drie kilometer verbeterde Sablikova haar eigen toptijd van een week geleden tot 3.52,02. Als tweede eindigde Esmee Visser, die in 3.54,02 het Nederlands record van Renate Groenewold uit 2007 (3.55,98) uit de boeken reed.

„Ik kan nog veel beter”, sprak de olympisch kampioen op de vijf kilometer. Jammer ook dat die afstand bij de wereldbekerfinale niet op het programma stond. „Gelukkig krijg ik hier volgend jaar weer een kans”, keek Visser vooruit. In 2020 zijn de WK afstanden in Salt Lake City. Records verzekerd, zo lijkt op voorhand.

Correctie (13 maart 2019): in een eerdere versie van dit artikel stond dat Shani Davis de Adelskalenderen leidde sinds maart 2007. Dat moet 2009 zijn en is hierboven aangepast.