Opinie

    • Christiaan Weijts

Banksy in Wijk aan Zee

Een Britse toerist hurkt bij een betonnen muurtje bij de strandopgang. Net als ik maakt hij foto’s, wankelend in de storm. Zou het een echte zijn? „Dan kan dit zomaar miljoenen waard zijn.” Graffiti tegen de grafietregens: in Wales maakte de anonieme streetartist Banksy onlangs een schildering als protest tegen Tata Steel. Dit werkje, in Wijk aan Zee, heeft dezelfde thematiek: een kind met gasmasker, opgespoten in zwart en wit, speelt met een bloedrode emmer en schep. Verderop, aan de Noord-Pier, is er nog een gesignaleerd.

Een beetje roem kan dit kustplaatsje wel gebruiken. PvdA-leider Lodewijk Asscher was er zaterdag, precies toen Tata Steel het allereerste ‘grafietalarm’ liet uitgaan. Hij betoogde dat „de vervuilers, niet de mensen” moeten betalen. Lokale ondernemers vrezen dan weer dat toeristen wegblijven door al dat grafietnieuws, en willen een compensatie.

Het grote nieuws vandaag is dat bedrijven en burgers opvallend eensgezind zijn in de strijd om het klimaat. Tata Steel schreef met zestien andere bedrijven een open brief tegen extra CO2-heffing: „Hoezo zijn wij ineens grote vervuilers?”

En de Nederlandse burger wil, volgens een onderzoek, dat niet hijzelf, maar de overheid en het bedrijfsleven duurzame maatregelen treft.

De ‘vervuilers’ en de ‘mensen’, zoals de PvdA ze noemt, ze willen allebei hetzelfde: niet zo lastiggevallen worden.

Klimaatverandering is doorgaans onzichtbaar, maar over Wijk aan Zee daalt van tijd tot tijd zwart glinsterend koolstof neer. En op de kustweg tussen de twee ‘Banksy’s’, zie je het allemaal in één blik. Grijpers scheppen grondstoffen uit vrachtschepen, en uit de rijen schoorstenen waaien witte wolken vrijwel horizontaal over het dorpje.

De realiteit is niet ingewikkeld: onze economische groei is al generaties lang gebaseerd op een groeiende exploitatie van grondstoffen, en nu dit systeem ons verstikt, is er een verandering nodig die ingrijpend is, voor zowel de ‘mensen’ als de ‘vervuilers’.

Unaniem zeggen die: een schone aarde is van levensbelang. Maar niet nu, niet voor ons. De burger wijst naar het bedrijfsleven, dat naar de overheid wijst, die naar Europa wijst. En allemaal wijzen we naar de toekomst. Daar vinden ‘ze’ er vast wel wat op. Zo’n uitgangspositie belooft wat.

Is dat Banksy’s boodschap, als hij het al is? Ik stuur de foto’s naar kunstkenner Hans den Hartog Jager. „Bepaald geen echte”, oordeelt hij. „Veel te slordig en te knullig.” Maar ja, zo’n stuntje levert publiciteit op, stelt hij, „zoals ook nu”.

Te lelijk om waar te zijn. Daar was ik al bang voor. Erg is dat niet, want de boodschap erachter is precies omgekeerd: te waar om mooi te zijn.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.