‘Als mensen het verhaal horen, snappen ze het ineens’

Alex van Luijn wint met ‘Liefde en loyaliteit voor je bedrijf’ de publieksprijs van februari, met als thema ‘Nederland heeft lief’.

Liefde en loyaliteit voor je bedrijf
Liefde en loyaliteit voor je bedrijf Alex van Luijn

„Met deze foto wil ik alle collega’s van de Hoogovens eren die we in de loop der jaren verloren zijn. Die mensen hebben hun bloed gegeven voor dit bedrijf, dat mede dankzij hen zo groot is geworden. Tegelijk wil ik de mensen van IJmond eren die ondanks dit verlies hun liefde en loyaliteit voor dit bedrijf zijn blijven houden.”

Publieksprijswinnaar Alex van Luijn (62) uit Beverwijk maakte de foto voor de hoofdingang van het vroegere Hoogovens, tegenwoordig Tata Steel, in Velsen-Noord. Hij verloor er in 1978 zijn broer Rien op 25-jarige leeftijd aan een gasvergiftiging. Zijn vader, die ook op het terrein werkte, kon dat verlies niet aan en stapte een jaar later uit het leven. Hijzelf werkte ruim 23 jaar voor het inmiddels 100-jarige bedrijf.

Rampzalig

„Het is heel gewoon als je naar je werk gaat en zegt: ‘Tot vanavond’. Maar zo vanzelfsprekend is dat niet. Je moet eens weten hoeveel mensen er nooit meer thuiskomen. Een auto die op het terrein onder de trein komt, een kraan die iets verkeerds raakt met rampzalige gevolgen… Er werken hier dagelijks duizenden mensen zonder dat er iets gebeurt. Dat kan jarenlang goed gaan. En ineens heb je zomaar een aantal doden in korte tijd.”

Familieleden en vrienden verliezen en dan toch liefde voor het bedrijf blijven koesteren. „Hoogovens is altijd goed geweest voor z’n mensen. Er zijn goede sociale voorzieningen, hoge veiligheidseisen. Maar het is een zware industrie; daar kleeft altijd gevaar aan. Bedrijfsongelukken, hoe goed je je best ook doet, zijn niet te voorkomen. Als je dat niet begrijpt, moet je niet bij zo’n bedrijf gaan werken.”

Meer diepte

De poort die Van Luijn fotografeerde is onderdeel van het Dudokhuis, een rijksmonument. Hij maakte de foto om 01.00 uur ’s nachts. „Dan is de hoofdpoort altijd gedeeltelijk verlicht. De auto hebben we er vlak voor gezet voor nog meer licht. Je kan nu ook de loopbruggen zien achter het glas. Ik ben op mijn buik op de grond gaan liggen, want ik wilde meer diepte in de doorgang krijgen. Die weg is een paar kilometer lang. Achterin staan Hoogovens 6 en 7.”

Op de foto is de 0 van het cijfer 100 onzichtbaar geworden. „Dat heb ik expres gedaan. Juist om te laten zien dat het bedrijf niet meer compleet is, doordat er mensen zijn weggevallen. Veel mensen begrijpen het eerst niet. Zeggen: waarom heb je ’m niet vanuit een andere hoek genomen zodat de hele tekst erop staat? Heb ik óók gedaan – maar ik vond deze mooier. Als mensen het verhaal horen, snappen ze het ineens. Vinden ze het ook mooi.”

Rembrandt

Om dezelfde reden maakte hij de foto in zwart-wit. „Kleur vond ik niet gepast.” Sowieso ligt zijn voorkeur bij zwart-witfotografie. „Een donker portret met wat licht dat er op een bepaalde manier overheen valt – prachtig vind ik dat. Net als Rembrandt, maar dan in zwart-wit. Het lijkt soms zo makkelijk, maar het is een kunst op zich.”

Van Luijn werkt nog steeds op het vroegere Hoogoventerrein, maar nu bij de Nuon-centrale. Verleden week nog fotografeerde hij in dat gebouw een lange gang. „Die loopt een heel eind onder de grond door. Je denkt: wat is dat voor gang? Waar gaat die naartoe? Waarom maak je daar nou een foto van? In die gang is in WOII een aanslag gepleegd door het verzet om de elektriciteit uit te schakelen. Daarom dus. Het is als bij zoveel foto’s: als je het verhaal erachter kent, worden ze alleen maar mooier.”

Actie

Van Luijn, lokaal bekend als actievoerder, is sinds vorig jaar ook raadslid voor de politieke partij SamenBeverwijk. Regelmatig zet hij foto’s op Facebook om bepaalde zaken kracht bij te zetten. Zoals die van een 120 jaar oude boom die gekapt moest worden. „Had ik er een gedichtje bij gezet, als afscheidsgroet van de boom: ‘Nu spreek ik mijn laatste woord, want in de nacht van 20 maart word ik door de gemeente vermoord.’ Nee, dat vond de gemeente niet leuk.”

Het thema van maart: Nederland werkt. Inzenden en stemmen kan tot 30 maart 17:00 uur op nrc.nl/fotowedstrijd.

    • Jos Jägers