Aanklager Kovesi heeft veel vijanden

Europees openbaar ministerie Roemenië saboteert de Roemeense kandidaat voor het Europees Openbaar Ministerie. Zijn werd vijf uur lang verhoord.

De Roemeense Laura Codruta Kovesi, kandidaat om het nieuwe Europese OM te leiden, werd donderdag in eigen land zélf verhoord.
De Roemeense Laura Codruta Kovesi, kandidaat om het nieuwe Europese OM te leiden, werd donderdag in eigen land zélf verhoord. Foto Daniel Michailescu/AFP

Na een verhoor van vijf uur komt Laura Codruta Kovesi donderdagmiddag naar buiten. Op vrije voeten, voorlopig. Ze heeft niet de illusie dat „de intimidatiecampagne die nu al twee jaar aan de gang is” tegen haar voorbij is, zegt ze als ze de anonieme villa verlaat waar de speciale aanklager voor de rechterlijke macht huist.

Dagenlang is het gerucht in Boekarest, op straat en binnen de rechterlijke macht, dat Kovesi tijdens of na dit verhoor gearresteerd zou worden.

De Roemeense kan de eerste baas worden van het Europees OM, dat megafraude met EU-subsidies gaat onderzoeken. Haar regering stelt alles in het werk te voorkomen dat een landgenoot voor het eerst een Europese topfunctie mag bekleden. Sommige burgers zijn woedend omdat ze vrezen dat corrupte politici weer wegkomen met praktijken die jaren werden aangepakt – door Kovesi.

Schaamte voorbij

Demonstrant Maria Savulescu, die een gele button met #rezist op haar jas draagt om Kovesi te steunen, vreest voor een arrestatie. „Ik hoop niet dat ze haar vastzetten, maar deze regering is tot alles in staat, ze zijn de schaamte allang voorbij”, zei ze eerder op de dag. Savulescu (64) houdt afstand van de ingang en de zeker vijftig journalisten die op Kovesi staan te wachten, maar vooral van de even grote – of eigenlijk even kleine – demonstratie tégen Kovesi. Beide groepjes die in een drukke straat tussen de geparkeerde auto’s leuzen roepen, bestaan uit een man of tien, bijna allen gepensioneerden. „Bij een eerdere demonstratie kwam mijn familie in traangas terecht, dus ik kijk wel uit”, zegt Savulescu.

Laura Kovesi was jarenlang een gevierd en gevreesd officier van justitie in Roemenië. Ze maakte naam door als anticorruptiejager burgemeesters, rechters, officieren van justitie, parlementariërs, ministers en zelfs een voormalig premier te vervolgen en tot celstraffen veroordeeld te krijgen. Tot de regering haar ontsloeg.

Een maand geleden werd bekend dat zij dé kandidaat is voor de Europese topbaan. Dat bracht haar terug in de schijnwerpers en dus in het vizier van de politici die haar vrezen. Zo wordt Liviu Dragnea, leider van de sociaaldemocratische PSD, die om een veroordeling voor stembusfraude geen premier kon worden, van het verduisteren van EU-fondsen verdacht.

Voorzitter Roemenië lapt de EU-regels aan zijn laars

Dat Kovesi juist nu voor verhoor is opgeroepen, past in de campagne die haar regering voert. Terwijl zij in een villa in de ambassadewijk van Boekarest achter gesloten deuren verhoord wordt, komt het verwachte nieuws dat het Europees Parlement haar formeel voordraagt als Europese hoofdaanklager. Roemenië, dat het tijdelijk EU-voorzitterschap bekleedt, kan geen veto uitspreken, maar zaaide wel twijfel in Brussel. De Europese Raad geeft inmiddels de voorkeur aan een minder gekwalificeerde Fransman.

De aanklacht waarvoor Kovesi zich moet verantwoorden, lijkt absurd. Een door haar vervolgde zakenman en ex-PSD-parlementariër die naar Servië is gevlucht, zegt dat Kovesi geld van hem heeft aangenomen. Niet om zichzelf te verrijken, maar om de repatriëring van een andere veroordeelde zakenman te betalen.

De zaak tegen Kovesi is tekenend voor hoe de Roemeense rechtsstaat afglijdt sinds de sociaal-democratische PSD en de conservatief-liberale ALDE twee jaar geleden een coalitie vormden. Deze coalitie houdt zich doof voor internationale kritiek op wetswijzigingen die corrupte politici de facto immuniteit geven en op geweld tegen vreedzame demonstranten. Eind 2018 stelde ze bovendien een aanklager aan die zich exclusief richt op het vervolgen van leden van de rechterlijke macht zelf. Met Kovesi als eerste en voornaamste doelwit.

Te rücksichtslos

Volgens Transparency International zijn binnen de EU alleen Bulgarije en Griekenland corrupter dan Roemenië, dat twee perioden kent waarin corruptie voortvarend werd aangepakt: vlak voor de toetreding tot de EU in 2007 en in de eerste jaren nadat Kovesi in 2013 het anti-corruptiebureau ging leiden. Volgens critici ging ze te rücksichtslos te werk en steeg het succes haar naar het hoofd. Ze werd geliefd onder hen die corruptie en cliëntelisme zat zijn.

Tijdens Kovesi’s ontslag vorig jaar en afgelopen weken zijn demonstraties georganiseerd om haar te steunen. Maar als ze zich deze donderdag voor verhoor meldt zijn slechts enkele medestanders aanwezig. Volgens Maria Savulescu omdat ze foutief geïnformeerd waren over het tijdstip en de locatie van het verhoor. Het personeel van de naburige kapperszaak leek ook niet op de hoogte, maar begon spontaan Kovesi’s naam te scanderen toen ze voorbij liep.

Vasile Murariu (76) zegt dat hij dit op „allerlei tv-zenders” aangekondigd heeft gezien. Dezelfde kanalen waar hij leerde: „alle politici zijn slechte mensen, Kovesi is van het ergste soort”. Hij staat met twee Roemeense vlaggetjes te wapperen tegen haar en „de criminele magistraten die hun positie nog bekleden”. Hij kan niet rondkomen van de 230 euro pensioen, maar ontkent dat hij geld heeft gekregen om te demonstreren.

Murariu, Savulescu en de andere demonstranten zijn al naar huis als Kovesi buiten vertelt over een absurd verhoor waarin nieuwe aanklachten tegen haar op tafel kwamen. „Ik word beschuldigd van de coördinatie van een groep aanklagers, beschuldigd van het gewoon doen van mijn werk.”

Er is veel ongemak over Europees OM