Waar moet je op letten bij het verkiezingsdebat vanavond?

Thierry Baudet en Rob Jetten moeten zich vanavond voor het eerst bewijzen in het tv-debat op RTL. Ook Jeroen Dijsselbloem voerde als minister een toneelstukje op voor de Tweede Kamer. En Hans Wiegel haalt uit naar de VVD-top.

TV-DEBAT: De verkiezingscampagne voor de Provinciale Staten komt vandaag in een stroomversnelling. De partijleiders moeten zich bewijzen in het eerste televisiedebat bij RTL. De acht grootste partijen in de peilingen (daardoor mag de ChristenUnie niet meedoen) nemen het tegen elkaar op. Ze mogen niet allemaal tegelijk het podium op: RTL bedacht vier stellingen, waar dan steeds vier lijsttrekkers over in debat gaan. Waar moeten we op letten? Het is het eerste grote tv-debat van Thierry Baudet. Hij mag debatteren over migratie en klimaat, heeft RTL al bekend gemaakt. Tot grote ergernis van Geert Wilders, die moet debatteren over Nederlandse tradities en de publieke sector. Beide heren mogen het wel opnemen tegen hun grootste concurrent, Klaas Dijkhoff.

Tv-debat II: Ook voor Rob Jetten wordt het zijn eerste grote tv-debat. Helemaal op zijn gemak lijkt hij zich niet te voelen - in een interview met het AD geeft hij toe dat hij de afgelopen jaren als kijker wel eens dacht: “Nou, nou. Stáán ze daar met z’n allen te schreeuwen om één minuut aandacht.” Jetten mag debatteren over klimaat en migratie. ”Daar ben ik blij om, want er was ook een debat over Zwarte Piet. Vraag me af wat dat in godsnaam met de Provinciale Staten van doen heeft.” Hij is in elk geval van plan er met gestrekt been in te gaan: Jetten wil meer Polen naar Nederland halen, omdat er 50.000 vacatures open staan die niet gevuld kunnen worden. ”Dat is voor sommige partijen misschien geen makkelijk verhaal, maar het is wel het eerlijke verhaal.” Het debat is ook te volgen via het liveblog van NRC, waarin we beweringen van de politici live factchecken.

TONEELSTUKJE: Voor de tweede keer in korte tijd blijkt dat het ministerie van Financiën een toneelstukje heeft opgevoerd voor de Tweede Kamer. Eerder bleek toezichthouder De Nederlandsche Bank zelf te hebben meegeschreven aan antwoorden op kritische vragen over de rol van DNB in het witwasschandaal van ING. Nu blijkt dat min of meer hetzelfde gebeurde met vragen over het Bureau Krediet Registratie (BKR). Die instelling registreert wie een schuld heeft, zodat bijvoorbeeld banken weten of ze iemand veilig geld kunnen lenen. Het BKR overtrad echter de privacyregels, bleek in 2017 uit onderzoek van NRC, en dat leidde tot Kamervragen. Toenmalig minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem ging er voor de bühne stevig in, maar op de achtergrond had het BKR grote invloed op zijn antwoorden. Daardoor belandde ook twijfelachtige informatie, verstrekt door het BKR, in de antwoorden aan de Kamer.

WACHTEN OP HET KABINET: Waarom zou ik minder CO2 uitstoten als grote bedrijven niks doen? Die gedachte hebben veel Nederlanders, blijkt uit onderzoek dat Binnenlands Bestuur liet uitvoeren. De meeste Nederlanders nemen zelf nauwelijks maatregelen voor het milieu: ze vinden dat het kabinet het voortouw moet nemen. Dat gaat niet van harte. Neem de ‘vrachttaks’, een kilometerheffing voor goederenvervoer. Gisteren bleek dat die maatregel op zijn vroegst in 2023 kan worden ingevoerd. Het kabinet wil ook een vliegtaks. Maar KLM-topman Pieter Elbers benadrukte gisteren nog maar eens dat dat echt geen goed idee is, omdat het de luchtvaartmaatschappij honderden miljoenen euro’s zou kosten. De timing was overigens pikant: het was het eerste openbare optreden van Elbers nadat het kabinet 700 miljoen euro heeft uitgegeven aan aandelen in Air France-KLM, om de belangen van KLM te beschermen.

DEBATLOOS VVD: “Het gaat niet goed binnen de VVD.” Aan het woord is partijprominent Hans Wiegel. Hij heeft wel vaker kritiek op zijn partij in zijn column in De Telegraaf, maar in opinieweekblad De Groene Amsterdammer van deze week stelt hij zich buitengewoon hard op. Hij hekelt het gebrek aan debat binnen de VVD: de partijtop staat volgens hem niet open voor andere geluiden. Als daar geen verandering in komt, stelt Wiegel, moet de partijtop maar opstappen. Ook Johan Remkes en Ed Nijpels zijn kritisch, vooral over de herstructurering die binnen de partij is doorgevoerd. Daardoor hebben de eens zo machtige Kamercentrales, de regionale gewesten, nauwelijks nog iets te vertellen. Alles wordt vanuit Den Haag opgelegd. De kritiek wordt breed gedragen: de partijvoorzitter erkent dat “uit het hele land” klachten komen over de herstructurering.

PERSVRIJHEID: Tunahan Kuzu (Denk) mocht geen gasthoofdredacteur zijn bij tv-programma Goedemorgen Nederland. Vanmorgen was Baudet dat wél - en dat kwam WNL op heel wat kritiek te staan. Volgens WNL-hoofdredacteur Bert Huisjes is Baudet weliswaar “kritisch” op de pers, maar snapt hij wél “wat persvrijheid inhoudt”. Baudet zou slechts willen bezuinigen op de publieke omroep omdat hij een kleinere overheid wil. Maar, zo wijzen enkele Twitteraars: Baudet wilde dat weerman Gerrit Hiemstra wordt ontslagen omdat hij klimaatverandering niet ontkent. En Forum voor Democratie stelt dat de publieke omroep “een instrument van het partijkartel” is, en daarom “grondig gesaneerd” moet worden.

QUOTE VAN DE DAG:

“Waar veel partijen jarenlang ‘het populisme’ als gevaar aanwezen, geven zij nu de voorkeur aan een andere vijand: het bedrijfsleven.”

Mark Rutte, Hugo de Jonge, Rob Jetten: allemaal scharen ze zich aan de zijde van gewone mensen, signaleert NRC-columnist Tom-Jan Meeus.