‘Straatnaambordjes niet bedacht door wittemannenbolwerk’

Talk of the Town Door het streven naar meer vrouwen en kleur in straatnamen dreigt een nieuwe wijk op IJburg tijdelijk naamloos te worden.

Foto ANP
Foto ANP

De Ferdinand Bolstraat heette afgelopen zomer tijdelijk Mies Bouwmanstraat en de Prins Bernardlaan was plots de Mary Wollstone-Craftstraat. Leden van de feministische actiegroep De Bovengrondse zorgden ervoor dat mannelijke namen in het straatbeeld meer vrouwelijke namen naast zich moesten dulden.

Amsterdamse straatnamen liggen gevoelig, zo veel is duidelijk. In 2013 besloot de gemeenteraad dat er meer vrouwen vertegenwoordigd moesten zijn, en vorig jaar werd een voorstel aangenomen om meer straten naar migranten te vernoemen.

De Commissie naamgeving openbare ruimte (Cnor) voelt maar al te goed hoe het onderwerp leeft. De tot voor kort relatief onbekende commissie voorziet het gemeentebestuur van onafhankelijke adviezen over nieuwe straatnamen. Vorig jaar kwam de Cnor al in het nieuws vanwege gedoe over het Stadionplein. Het gemeentebestuur wilde dit plein omdopen tot het Johan Cruijffplein. Na veel commotie ging het plan niet door.

Wat mij zo tegen de borst heeft gestuit, is dat de burgemeester bepaalt wat diversiteit is

Marco Jongbloed Stapte op uit straatnaamcommissie

Voor de nieuwe wijk Centrumeiland op IJburg zijn door gesteggel tussen de gemeente en de Cnor nog steeds geen straatnamen. Tweemaal wees het gemeentebestuur een door de Cnor beoordeeld voorstel af. Volgens Het Parool zou de commissie op haar beurt een negatief advies hebben uitgebracht over suggesties van het gemeentebestuur om de straten naar leiders van slavenopstanden te vernoemen. Burgemeester Femke Halsema ontkende vorige week in de gemeenteraad dat zij zelf met ideeën is gekomen.

Naar aanleiding van de discussie stapte Marco Jongbloed afgelopen december uit de commissie. „De burgemeester wil dicteren wat de commissie vindt.”

Genoeg zeehelden

Het eerste voorstel voor straatnamen op IJburg kwam van de ambtelijke organisatie die de wijk ontwikkelt: deze wilde de straten laten vernoemen naar 16de-eeuwse zeehelden. Op de plek van de nieuwe wijk zou in 1573 immers de Slag om de Zuiderzee hebben plaatsgevonden. De commissie beoordeelde het voorstel positief en stuurde het door naar het college van B&W. Geen goed plan, vond Halsema: zeehelden waren er al genoeg.

De commissie besloot toen zelf een idee uit te werken: internationale dansstijlen. Bewoners van Centrumeiland zouden in de Mazurka- of Merenguestraat kunnen wonen. Ook dat idee kon niet op goedkeuring van de burgemeester rekenen. „Halsema vond het te oubollig, te veel de pasar-malam-benadering”, zegt Jongbloed. De afwijzing was voor hem reden om de commissie te verlaten: het voorstel voldeed volgens hem aan het criterium van diversiteit. „Wat mij zo tegen de borst heeft gestuit, is dat de burgemeester bepaalt wat diversiteit is: dat dit meer in personen zit dan in zaken. De gemeente heeft nota bene zelf vastgelegd dat het ook om zaken kan gaan.”

Een woordvoerder van de burgemeester bevestigt dat Halsema zich niet kon vinden in de dansstijlen. „De diversiteit die zij zoekt zit hem meer in personen dan in dansen of gerechten.” Verder benadrukt de woordvoerder dat de Cnor een adviesorgaan is. „Het college beslist.”

Vrouwelijke verzetsstrijders

Door de onenigheid is volgens Jongbloed het idee ontstaan dat de Cnor een ‘witte-mannenbolwerk’ is. „Dat is zó bezijden de waarheid. De commissie zet zich al sinds 2013 in voor het vernoemen naar vrouwen, zegt hij. „Mede daardoor zijn vijf bruggen in Nieuw-West naar vrouwelijke verzetsstrijders vernoemd.”

De Cnor hanteert twaalf ‘gulden regels’. Zo moet een potentiële straatnaam geen ingewikkelde spelling hebben en niet te veel lijken op bestaande straatnamen. Het criterium diversiteit krijgt volgens Jongbloed door het politieke klimaat te veel gewicht toegekend. „Als je coût que coûte een vrouwenwijk wil, dan kun je de andere gulden regels beter weggooien.”

De Cnor zelf wil niet reageren op de gang van zaken. „Wat de commissie intern bespreekt, is geheim”, zegt voorzitter Ad van der Meer. Aan namen voor de nieuwe straten op IJburg wordt volgens de gemeente nog steeds gewerkt. „We willen de namen over een halfjaar hebben,” zegt Halsema’s woordvoerder.