Opinie

Alle wensouders zijn gelijk, hetero, homo of solo

Vruchtbaarheidsbehandeling

Commentaar

Voor alleenstaande of lesbische vrouwen is kunstmatige inseminatie met donorzaad een overzichtelijke manier om een gezin te stichten. Soms insemineren ze zichzelf met zaad dat ze jutten bij een familielid of vriend. Maar de voorkeur ligt bij de kunstmatige inseminatie met donorsperma (KID). In een kliniek, onder de hoede van een gynaecoloog, met op kwaliteit en ziekten gecontroleerd donorzaad. Er is behoefte aan: 6.000 van de jaarlijks 9.000 inseminatiebehandelingen komen voor rekening van lesbische stellen en alleenstaande vrouwen.

Tot nu toe kregen deze wensouders hun vruchtbaarheidsbehandelingen op sociale gronden vergoed, ook al hadden ze er officieel geen recht op. Nu heeft het Zorginstituut nadrukkelijk een streep gezet door de vergoeding voor vruchtbaarheidsbehandeling voor deze vrouwen zonder man. Alleen bij verminderde vruchtbaarheid kan de lesbische of alleenstaande vrouw aanspraak maken op het basispakket voor haar behandeling. Dit besluit is bevestigd door minister Bruno Bruins (Medische zorg, VVD). Zorginstituut en minister stellen op aandringen van de zorgverzekeraars dat vergoeding voor deze vrouwen vervalt bij gebrek aan een medische reden. Het sociale argument telt niet meer mee.

Nu is het sowieso de vraag of er ooit een medische grond bestaat voor het lenigen van de onvervulde kinderwens. Niemand wordt ziek als de wens om een gezin te stichten onvervuld blijft. Psychische nood is ook een ziekte en die zou een argument voor vergoeding kunnen zijn. Maar die zou dan op moeten gaan voor álle wensouders, hetero, homo en solo.

Een inseminatiebehandeling kost 841 euro per keer, waar ongeveer 600 euro voor het donorzaad bij moet worden opgeteld. De kans van slagen ligt, met minder dan 15 procent per keer, nogal laag. Vergoeding kost veel geld. Moet dat? Daar kan over gediscussieerd worden. Maar zolang deze bestaat is er sprake van discriminatie, als die vrijwel exclusief toevalt aan heterostellen, in een tijd dat vrouwen zonder man allang niet meer „overgeschoten” heten maar zelfstandig en de burgerlijke stand het homohuwelijk erkent.

Wie niet geholpen wordt, gaat zelf kokkerellen. Dat vruchtbaarheidsbehandelingen niet meer vergoed worden, werkt dat in de hand. De maatregel van het Zorginsituut zal er niet toe leiden dat lesbische of alleenstaande wensmoeders hun kinderwens dan maar van zich af zetten. Ze zullen een bekende vragen om als donor te fungeren. Lukt dat niet, of vinden ze dat bezwaarlijk dan zal er allicht op internet zaad gezocht worden. En gevonden, bijvoorbeeld op de site www.verlangennaareenkind.nl, waar mannen zich als donor aanbieden. Ook al ontbreekt screening op ziekten en kwaliteit van het zaad, het is beter dan onbetaalbaar en al helemaal beter dan niets. En dit is dan nog een Nederlandse site, er kan ook gewinkeld worden in het buitenland. Wat dat voor toestanden op kan leveren ligt voor de hand. Registratie van de mannen is oncontroleerbaar. Zicht op handhaving van het maximale aantal nakomelingen van 25 kinderen per donor ontbreekt. Het resultaat kan een warboel zijn, waar geen vrouw maar ook geen kind mee is gebaat.

Al met al zou het Zorginstituut moeten erkennen dat het vermijdbare ellende in de hand werkt met een bezuinigingsmaatregel. En het zou kunnen beseffen dat álle wensouders het verdienen in dezelfde mate serieus te worden genomen.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.