Recensie

Bekirovic laat op haar expo een kraai de kunst maken

Tentoonstelling Wanneer wordt iets een kunstwerk? Welke rol speelt toeval en hoeveel invloed heeft de maker? Semâ Bekirovic exposeert een kraaiennest, oud hondenspeelgoed en een paar met mos begroeide sneakers.

Kraaiennest (detail) op de expositie Reading by Osmosis van Semâ Bekirovic.
Kraaiennest (detail) op de expositie Reading by Osmosis van Semâ Bekirovic. Foto Hans den Hartog Jager

Voor het bezoek aan Reading by Osmosis van Semâ Bekirovic dacht ik aan de ruzie over de zogenaamde ‘ apenselfie ’. Die begon toen in 2011 een makaak in het oerwoud van Indonesië de camera van natuurfotograaf David Slater pikte en daarmee per ongeluk een perfecte selfie maakte die op internet een enorm succes werd. Er leek niks aan de hand, tot de dierenbeschermers van PETA het copyright van de foto aan de aap wilden toewijzen en er een enorm juridisch gevecht begon.

Dat laatste zal naar aanleiding van Reading by Osmosis niet meteen gebeuren, maar het principe verschilt weinig: de tentoonstelling in het Glazen Huis in het Amsterdamse Amstelpark bestaat volledig uit ‘kunstvoorwerpen’ vervaardigd door de natuur – en die door Bekirovic zijn gevonden en gepresenteerd. De oogst is rijk, variërend van drie oesters die zich op een dobber hebben vastgezet tot een paar groen-bemoste sneakers (die dagelijks worden begoten), een voetbal die door een hond volkomen is vervormd en vier keukenplanken waar brand de negatieve sporen van keukenspullen op heeft achtergelaten.

Kraaiennest op de expositie Reading by Osmosis van Semâ Bekirovic.

Foto Hans den Hartog Jager

Op zich zijn deze voorwerpen niet heel spectaculair, maar daar gaat het Semâ Bekirovic niet om: Reading by Osmosis gaat vooral over de vraag wanneer een object een kunstwerk wordt en, misschien nog wel meer, over de rol van geest en toeval bij de schepping. In dat opzicht is het project zeer geslaagd: als je de eerste giechelige stap voorbij bent van de constatering dat sommige natuurobjecten inderdaad op moderne installatiekunst lijken, ga je je al snel afvragen wat een kunstwerk eigenlijk goed maakt. Hoeveel ‘geest’ is er nodig om kwaliteit te bewerkstelligen, en bestaan er misschien wel elementaire conceptuele en esthetische principes die juist door het toeval aan het licht komen?

Want zowaar, sommige werken zijn echt behoorlijk goed… Zelf vond ik het ingedeukte en vervallen hek met verdorde klimop erdoorheen geregen erg mooi. En de topper: een klein, plat kraaiennest opgebouwd uit een combinatie van dunne takken en kleerhangers in pastelkleuren. Een prachtig, merkwaardig beeld dat ik nog nooit zo had gezien en dat voor een mens onmiskenbaar moeilijk is te vervaardigen – kunnen die kraaien hun rechten niet alsnog gaan claimen?

Voetbal waarmee een hond vaak speelde op de expositie Reading by Osmosis van Semâ Bekirovic.

Foto Glazen Huis